geodeziya va kartografiya darslik

DOC 311 sahifa 6,6 MB Bepul yuklash

311 sahifa geodeziya va kartografiya darslik — DOC

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 6,6 MB

Fayl turi DOC

Sahifalar 311

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 311

¤збекистон республикаси олий ва ¤рта ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ўрта махсус, касб-ўунар таълими маркази ўрта махсус, касб-ўунар таълимини ривожлантириш институти х. мубораков, с. ахмедов геодезия ва картография касб-ҳунар коллежлари талабалари учун дарслик тошкент „ўқитувчи“ 2002 дарслик техника фанлари номзоди, доцент ў. мубораковнинг умумий таҳрири остида нашрга тайёрланган. тақризчилар: тақи геодезия ва кадастр кафедраси доценти, техника фанлари номзоди с. тошпўлатов, тиқхмии геодезия кафедраси доценти, техника фанлари номзоди з. д. охунов, тошкент қурилиш-коммунал касб-ҳунар коллежининг олий тоифали ўқитувчилари а.с. санаев, ў.м. жабборов, ўмкўтри катта илмий ходими ў.қ. мадраўимов махсус муҳаррир: ўзму геодезия, картография ва кадастр кафедраси доценти, география фанлари номзоди а. эгамбердиев мазкур дарслик касб-ҳунар коллежларининг ер тузиш йўналиши бўйича таълим олаётган ўқувчиларига мўлжалланган дастур асосида ўзбек тилида биринчи бор ёзилган. у 9 бўлимдан иборат бўлиб, уларда геодезия фани ва унинг вазифалари, геодезик ўлчашлар, геодезик асбобларнинг тузилиши, улар ёрдамида геодезик ўлчашлар ва съёмкаларни бажариш ва натижаларини математик ишлаб …

2 / 311

ўшилгани билан, балки мазмуни ва услубий тузилиши билан ҳам фарқ қилади. чунончи, дарсликда геодезия фанини ўрганадиган олий ўқув юртлари ва коллежлар талабалари учун зарур бўлган геодезиядан умумий маълумотлар, геодезик ўлчашлар, ўлчаш асбоблари ва уларнинг тузилиши, жойда геодезик ўлчашларни бажариш, ўлчаш натижаларини ишлаб чиқиб жой плани ва карталарини тузиш, шунингдек, геодезик зичлаш тармоқларини барпо қилишда ўлчаш ва содда тенглаш масалалари мисоллар билан қисқа ва аниқ баён қилинган. „ер тузишда геодезик ишлар“ ва „картография“ бўлимлари ўқув дастурида кўзда тутилган ҳажмда берилган. шунингдек дарсликда геодезик ўлчашларда қўлланадиган анъанавий геодезик асбоблар билан бир қаторда янги замонавий электрон-оптик ўлчаш асбоблари ҳақида ҳам маълумотлар келтирилган. дарсликнинг 6 — 13- ва 15- бобларини техника фанлари номзоди, доцент ў. мубораков, 14- ва 16 — 22- бобларини ўзбекистон республикасида хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси, олий тоифали ўқитувчи с. ахмедов ёзган, 1 — 5- бобларини эса муаллифлар биргаликда тайёрлашган. мазкур дарслик шу соҳадаги илк китоб бўлгани сабабли, муаллифлар дарслик тўғрисида билдирилган …

3 / 311

ъий режа асосида босқичма-босқич амалга ошириш учун, даставвал, ер юзасида маълум топографик-геодезик ва картографик тадқиқот ишлари бажарилади. ер сиртида ўлчаш усулларини ўрганиш ва уларни бажариш эса геодезиянинг асосий вазифалари қаторига киради. барча геодезик ишларни бажариш жараёнида, чунончи, жойда масофа ва бурчакларни ўлчаш, уларнинг натижаларини ҳисоблаб чиқариш ва план ҳамда карталарни тузишда турли хил геодезик асбоблар ва ҳисоблаш техникаси ишлатилади. бинобарин, уларни ўрганиш, тадқиқ қилиш (текшириш), улар билан аниқ ва қулай ўлчаш усулларини излаш (танлаш) ҳам геодезиянинг вазифасига киради. геодезиянинг назарий асоси бўлиб математика, геометрия, тригонометрия, аналитик геометрия ва алгебра ҳисобланади. геодезик-оптик асбоблар физика қонунларига асосланиб лойиҳаланади ва ишлаб чиқилади. план, карта ва профиллар геодезик ишларнинг асосий маҳсулоти бўлиб, улардан халқ хўжалигининг турли соҳаларида кенг фойдаланилади. турли иншоотларни, қишлоқ ва шаҳарларнинг бош планларини тузиш, автомобиль ва темир йўлларни лойиҳалаш ва қуришни геодезик ишларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. геодезик ишлар мазмуни ва тавсифига кўра икки босқичга бўлинади: 1. замонавий, янги, такомиллашган геодезик асбоблардан …

4 / 311

иш мумкин. агротехникага оид жуда кўп масалаларни ечиш учун ҳам тупроқ, рельеф, ўсимлик қоплами, сув ҳавзалари тасвирланган планли-картографик ҳужжатлар бўлиши керак. планли-картографик ҳужжатлар мамлакат мудофааси учун ҳам жуда зарур, шунинг учун ҳам азалдан „карта — армиянинг кўзи“ деб саналади. геодезия фани олий геодезия, амалий геодезия ва космик геодезия каби соҳаларга бўлинади. ернинг шакли ва ўлчамларини аниқлаш, геодезия таянч тармоқларини қуриш ҳамда унинг катта қисмида бажариладиган юқори аниқликдаги геодезик ишлар билан олий геодезия фани шуғулланади. ернинг ички кучи таъсирида ер пўстининг силжишини ўрганиш ва бошқа шу каби юқори аниқликда бажариш талаб қилинадиган геодезик ишлар ҳам олий геодезия вазифасига киради. амалий геодезия — турли инженерлик иншоотлар ўрнини қидириш, лойиҳалаш, жойга кўчириш, уларни қуриш жараёнида геодезик ўлчашлар билан таъминлаш, бино ва иншоотлар деформациясини ўлчаш ва бошқа шу каби ишлар билан шуғулланади. космик геодезия — олий геодезияга доир илмий масалаларни ер сунъий йўлдошларини, ой, планеталар ва турли космик учиш аппаратларини кузатиш орқали ечиш йўлларини …

5 / 311

р томонлама билишга қизиққан ва ўрганган. геодезия тарихи ҳам шундай бошланади. археологларнинг аниқлашича, қадимий миср, месопотамия, хиндистон, хитой, греция, ўрта осиё ва бошқа мамлакатлар халқлари ўз эҳтиёжлари учун деҳқончилик қилиш ва суғориш каналларини қазиш, турли бино ва иншоотларни қуриш, экин майдонларини ўзаро тақсимлаш каби масалаларни ечишда геодезик ўлчашдан фойдаланган. масалан, милоддан 4000 йил илгари мисрдаги нил дарёси ҳавзасида ерни ўлчаш ишлари олиб борилган. нил дарёсини қизил денгиз билан қўшиш мақсадида канал қурилиши милоддан vқ аср илгариги вақтга тааллуқлидир. у вақтларда съёмканинг баъзи бир усулларигина маълум эди. юнонистонлик олим эратосфен милоддан 230 йил илгари ер шарининг ўлчамларини аниқлаган ва геодезиядан махсус китоб ёзиб, меридианлар ва параллеллар кўрсатилган карта тузган. птоломей томонидан проекциялаш усуллари жорий қилиниб, европа ва осиё карталарини тузишда улардан фойдаланилган. милоддан 7 — 6 аср илгари ҳозирги ироқ жанубида яшаган холдейлар ерни шар деб фараз қилиб, унинг радиуси r узунлигини ҳисоблаб чиқдилар. милоддан 6 аср илгариёқ пифагор ерни шар …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 311 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"geodeziya va kartografiya darslik" haqida

¤збекистон республикаси олий ва ¤рта ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ўрта махсус, касб-ўунар таълими маркази ўрта махсус, касб-ўунар таълимини ривожлантириш институти х. мубораков, с. ахмедов геодезия ва картография касб-ҳунар коллежлари талабалари учун дарслик тошкент „ўқитувчи“ 2002 дарслик техника фанлари номзоди, доцент ў. мубораковнинг умумий таҳрири остида нашрга тайёрланган. тақризчилар: тақи геодезия ва кадастр кафедраси доценти, техника фанлари номзоди с. тошпўлатов, тиқхмии геодезия кафедраси доценти, техника фанлари номзоди з. д. охунов, тошкент қурилиш-коммунал касб-ҳунар коллежининг олий тоифали ўқитувчилари а.с. санаев, ў.м. жабборов, ўмкўтри катта илмий ходими ў.қ. мадраўимов махсус муҳаррир: ўзму геодезия, картография ва кадастр кафедраси доцент...

Bu fayl DOC formatida 311 sahifadan iborat (6,6 MB). "geodeziya va kartografiya darslik"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: geodeziya va kartografiya darsl… DOC 311 sahifa Bepul yuklash Telegram

geodeziya va kartografiya darslik

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"geodeziya va kartografiya darslik" haqida

O'xshash fayllar