энеолит даври археологияси

PPTX 45 pages 9.4 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.4 MB

File type PPTX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

презентация powerpoint энеолит даври археологияси режа: 1. энеолит даври умумий тавсифи 2. олд осиёнинг энеолит даври жараёнлари 3. ўрта осиёнинг энеолит даври археологияси 4. евросиёнинг энеолит даври археологияси энеолит - (лот. “энеус” - мис, юн. “литос”-тош) – мис-тош даври мил. авв. v минг йиллик бошлари - iii минг йилликнинг бошлари билан саналанади. бу даврга нисбатан халколит (халко-мис) атамаси ҳам ишлатилади. энеолит даврнинг муҳим ютуғи дастлабки миснинг пайдо бўлиши. мисдан ясалган қуроллар тош қуролларига қараганда ихчам ва иш унумдорлиги нисбатан юқори бўлган. мисдан фойдаланила бошланган бўлсада, тош қуроллар аҳамиятини йўқотмаган. eneolit makonlari birinchi bo’lib ikki daryo oralig’i va misrda vujudga kelgan. arxeologlar eneolit davriga xos bo’lgan 5 umumiy birlashtiruvchi alomatni ajratib ko’rsatadilar: 1. xo’jalikning hamma turidan ko’ra motiga bilan qilinadigan dehqonchilikning ustunligi; 2. chaqmoqtosh qurollar ko’p bo’lishi bilan birga mis qurollarining paydo bo’lishi. 3. katta-katta ibtidoiy jamoa birlashmalarining katta-katta paxsa uylarining mavjudligi; 4. hayvonlarning loydan yasalgan va onalik urug’iga xos bo’lgan …

2 / 45

ескин кўпаяди. ламберг-карловски бу жараёнларни кўчманчи чорвадор қабиларнинг жанубий месопотамияга келиб жойлашиши билан тавсифлайди бу жараённи г.чайлд “шаҳар инқилоби” сифатида тавсифлайди. шаҳар инқилоби ёзувнинг пайдо бўлиши ва маҳобатли меъморчилик, айниқса, ибодатхона қурилишларида аниқ намоён бўлади. жанубий месопотамия тарихида шу давр ичида кўпгина ўзгаришлар содир бўлади. қишлоқларнинг шаҳар даражасига ўсиб чиқиши, янги шаклга эга бўлган сифатли сопол буюмларнинг пайдо бўлиши, муҳрларнинг хусусий мулкни тасдиқловчи восита сифатида пайдо бўлиши, ёзувнинг кашф этилиши шулар жумласидандир. yer yuzining ko'p hududlarida eneolit davri ibtidoiy dehqonlarning qishloqlari keng tarqalgan. ular ho'jaligida dehqonchilik va chorvachilik asosiy mashg'ulot bo'lishi bilan birga, ovchilik ham mavjud bo'lgan. ovchi qabilalarning faoliyati izlari ularning mozor qo'rg'onlarida saqlanib qolgan. ularning eneolit davriga xos bo'lgan “qadimiy chuqur” mozor qo'rg'onlari deb atalib, yer yuzida ulardan qadimiyrog'i yo'q. ular miloddan avvalgi iii ming yillikka oid. qabr tagidagi oddiy go'r chuqurlar bu davr uchun nom bo'lgan. qadimiy chuqur mozor-qo'rg'onlarida chaqmoqtosh o'q uchlari, qirg'ichlari pichoqsimon tosh qurollar uchraydi. …

3 / 45

paxsa va xom g'ishtdan qilingan ko'p xonali uylar, tosh qurollari topilgan. uylarning asosi xom g'ishtdan qilinib devori paxsadan iborat bo'lgan, pol qismi ham ba’zi hollarda xom g'ishtdan iborat bo'lgan, devorlari esa loy bilan suvalib qizil rang bilan bo'yalgan. sialk manzilgohida bevosita xx asrning 60-yillarida qazuv ishlrini olib borgan r.girshmanning ta’kidiga ko’ra, sopol buyumlarini asosan maxsus xumdonlarda pishirishgan. ular asosan geometrik shakldagi naqshlar bilan bezatilgan, ayrim hollarda esa echki tasviri ko’zga tashlanadi. hozirgi xuziston viloyatida, diza yoki abi-diza daryosi irmoqlari bo’yida 1,5-2 ga maydonga ega ko’plab manzilgohlar joylashgan. ular eronning suza madaniyatiga xos bo’lgan eneolit davri yodgorliklaridir. bu protoelam yoki suza kompleksi nomini olgan manzilgohlarga jafarobod, jovi va bendebalni kiritish mumkin. энеолит даври урта осиё жанубида янги маданий ва тарихий жараёнлар билан боғлиқдир улардан; 1) хўжаликда мотига-кетмонча билан қилинадиган деҳқончилик ва уй чорвачилигининг ривожланиши 2) суғорма деҳқончилик — ирригациянинг равнақ топиши 3) ҳунармандчиликда янги касблар — металлчилик, тўқимачиликнинг вужудга келиши 4) …

4 / 45

gi dehqonchilik manzilgohlari va shahar harobalari. eneolit va jez davri manzilgohlari saqlanib qolgan shimoliy va jan. anov tepaliklari ayniqsa dunyoga mashhur. anov madaniyati ni dastlab amerikalik geolog r. pompelli va angliyalik arxeolog shmidt tekshirgan. anov madaniyati qatlamlaridan xom gʻishtdan qurilgan binolar qoldiqlari, turli mis buyum va zeb-ziynatlar, tosh yorgʻuchoqlar, sirtiga rang-barang naqshlar ishlangan sopol idishlar hamda jamiki borliqni vujudga keltiruvchi qudrat timsoli hisoblangan ayol haykalchalari topil-gan. arxeologik qazishlar va aerofoto-suratlar eneolit davridayoq oʻrta osiyo hududida eng ilk sugʻorish inshootlari barpo boʻlganligini koʻrsatadi. eneolitdan jez davriga oʻtish bosqichida sopol buyumlarga naqsh ishlash bilan birga inson va hayvonlar shaklini ham chizish keng tus olgan. анов iб ёки нмз i босқичида ўтроқ деҳқон жамоалари янги ерларни ўзлаштириб, деҳқончилик ҳудуди кенгайиб боради. ушбу босқичнинг охирларида деҳқонлар геоксур воҳаси ҳудудига кўчиб келиб, янги ерларни ўзлаштирган. нмз i босқичи охирида кичик деҳқончилик қишлоқларининг майдони кенгайиб бориши билан ўртача катталикдаги манзилгоҳлар пайдо бўлади.бир хонали уйлардан ташқари кўп …

5 / 45

шлоқлар барпо этиш хос бўлиб, айримларининг атрофи юпқа девор билан ўраб олинган (муллалитепа, ясситепа). аҳоли уй-жойлари қишлоқ кўчалари бўйлаб олдиндан пухта ўйланган аниқ режага бўйича қурилган. сўнгги энеолит. нмз iii босқичида манзилгоҳларнинг ҳудуди кенгайиб, умумий майдони 20 гектаргача (номозгоҳтепа, олтинтепа, қоратепа) йирик ўтроқчилик марказлари пайдо бўлган. бундай манзилгоҳларда 20 га яқин хоналардан ташкил топган йирик уй-жойлар, диний-ғоявий ва ишлаб чиқариш иншоотларидан иборат иморатлар қурилган. сўнгги энеолит даври манзилгоҳлардаги (геоксюр 1) кўп хонали уйларининг айримларида алоҳида хоналар ажралиб туради. уларнинг айримларида тутатқи солиб қўйиш учун мўлжалланган буюмлар ва одамнинг куйган суяклари учрайди. бундай хоналарни тадқиқотчи олимлар катта патриархал оилага тегишли кичик ибодатхона бўлиши мумкинлигини тахмин қилган. жанубий туркманистон территориясида ҳозирги кунларгача энеолит замонига мансуб 32 та қадимги маконтепа маълум. уларнинг асосий қисми ашхободга яқин жойда ва геоксюр воҳасидан (қуйи мурғоб ва тажон дарёлари орасида) топиб текширилди. геоксюр воҳаси 8 та қадимги қишлоқдан иборат. энеолит даврида улар ўтроқлик водий-районига айланган ва геоксюртепа …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "энеолит даври археологияси"

презентация powerpoint энеолит даври археологияси режа: 1. энеолит даври умумий тавсифи 2. олд осиёнинг энеолит даври жараёнлари 3. ўрта осиёнинг энеолит даври археологияси 4. евросиёнинг энеолит даври археологияси энеолит - (лот. “энеус” - мис, юн. “литос”-тош) – мис-тош даври мил. авв. v минг йиллик бошлари - iii минг йилликнинг бошлари билан саналанади. бу даврга нисбатан халколит (халко-мис) атамаси ҳам ишлатилади. энеолит даврнинг муҳим ютуғи дастлабки миснинг пайдо бўлиши. мисдан ясалган қуроллар тош қуролларига қараганда ихчам ва иш унумдорлиги нисбатан юқори бўлган. мисдан фойдаланила бошланган бўлсада, тош қуроллар аҳамиятини йўқотмаган. eneolit makonlari birinchi bo’lib ikki daryo oralig’i va misrda vujudga kelgan. arxeologlar eneolit davriga xos bo’lgan 5 umumiy birlashtiruvchi ...

This file contains 45 pages in PPTX format (9.4 MB). To download "энеолит даври археологияси", click the Telegram button on the left.

Tags: энеолит даври археологияси PPTX 45 pages Free download Telegram