мезолит даври археологияси

PPT 23 pages 3.1 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

слайд 1 мезолит даври археологияси режа: 1. мезолит даври умумий тавсифи. мезолит даври иқлим ўзгаришлари ва уларнинг жамият тараққиётига таъсири. олд осиёнинг мезолит даври маданиятлари. марказий осиёнинг мезолит даври маданиятлари 5. мезолит даври тасвирий санъати мезолит даври умумий таснифи мезолит даври (юн. мезос-ўрта, лот. литос-тош) - ўрта тош даври. мезолит атамасини илк бор швед олими a.торрел (1874) таклиф етган. aллен браун (1883) палеолит ва неолит даврлари оралиғидаги тош қуроллари мажмуасини белгилаш мақсадида қўллаган ва илмий асосланган. ҳозирги пайтда айрим хорижий мамлакатлар археологиясида мезолитнинг еквиваленти сифатида епипалеолит ёки голоцен палеолити каби атамалар ҳам қўлланилади. милоддан аввалги 12 минг йилликдан 7 минг йилликгача давом этади. ўқ-ёй ихтиро қилинган балиқчилик вужудга келган қайиқлар ихтиро қилинган тош бигиз пайдо бўлган ўзбекистонда мезолитнинг 3 босқичи аниқланган микролит қуроллари вужудга келган. одамлар кўчманчи ҳаёт кечирганлар ўзбекистонда петроглифлар кенг тарқалган мезолит даври босқичлари мезолит даври босқичлари мезолит азиль тарденуаз илк мезолит мил.авв.xi—x минг йилликлар. кўшилиш маданияти ўрта …

2 / 23

, марказий фарғонада, қизилқум, помирда мезолит ёдгорликлари кўплаб топилган. а.м.мандельштам, х.ю.юсупов, ю.а.заднепровский, ў.исломов — фарғонада, е. бижанов, в.ягодин, а.виноградов, г.ходжаниёзовлар устюртда тадқиқот ишларини олиб бордилар. лекин ўзбекистон мезолити бошқа даврларга нисбатан кам ўрганилган. ў.исломов шу кунга қадар ўзбекистон ҳудудида ўрганилган ёдгорликларни учта –– фарғона, тошкент ва сурхандарё территориал хусусиятларга бўлди. қўшилиш макони тошкентнинг ғарбида қадимги бўзсув анҳорининг чап соҳилидан топилган. у ердан нуклеуслар, майда парақачалар, қирғичлар ва ҳеч бир маконда учрамайдиган учбурчак шаклидаги қуроллар топилган. қўшилишнинг маданий қатламидан топилган мазкур қуроллар сўнги тош даври қуролларига нисбатан ўзининг анча ихчамлиги ва қурол турларининг хилма–хиллиги билан ажралиб туради. бу ердан топилган нуклеуслар ва қирғичлар фарғонадаги обишир i, y, аччикўл ва мачайдан топилган нуклеуслар ва қирғичларга ўхшаб кетади. лекин қўшилишдаги қуроллар анча қадимий архаик хусусиятга эгадир. қўшилишдан топилган қуролларда ўзига хослик ҳам бор, яъни бу ерда геометрик шаклда ясалган қуроллар учрамайди. шунингдек, қўшилишда бошқа маконларда бўлган пичоқсимон парақалар топилган эмас. қўшилиш қуролларининг баъзилари …

3 / 23

лган микролитлар– парақалар, пичоқ қадамалари, қирғичлар, кескичлар, тешгичлар, ўроқ–рандалар ва турли шаклдаги нуклеуслар топилган. шунингдек бу ердан ёввойи ҳайвонларнинг парчаланган ва синдирилган суяклари ҳам топилган. марказий фарғонадан бу даврига оид 100га яқин жойдан маконлар топилган. улардан иттак қалъа, шўркўл, аччикўл, янгиқадам, бекобод, замбор, босқумлар диққатга сазовордир. у ерлардан ҳар хил шаклда ретушланган ва ретушланмаган нуклеуслар, қирғичлар, парақалар, майда геометрик қуроллар топилган. бу ерда кўпроқ майда нуклеуслар учраб, йирик нуклеуслар деярли учрамайди. бу ердан топилган меҳнат қуроллари қора, яшил, жигарранг чақмоқтош, сланец ва бошқа тошлардан ясалган. бу ёдгорликлар очиқ жойдаги маконлар бўлиб, маданий қатламлар йўқ. тадқиқотчилар фикрича, марказий фарғонадаги илк ва сўнгги мезолит даври маконлар ўша вақтнинг ўзидаёқ ташлаб кетилгач, бузила бошлаган. ҳозирда бу жойлар кенг қум барханлари остида қолган. лекин мезолит ва неолит даврларида бу ерларда кўллар бўлган. ибтидоий одамлар шу кўл соҳилларда яшаганлар. термачилик, овчилик, балиқчилик билан шуғулланганлар. мачай ғор макони мезолитнинг сўнгги босқичига оид ёдгорлик бўлиб, у ҳисор …

4 / 23

ш болага мансуб эканлиги аниқланди. антропологик материалларни чуқур ўрганиш асосида, улар европоид ирқига мансуб деб топилди. бу материаллар ўзбекистоннинг энг қадимги аҳолисини, унинг ташқи қиёфаларини аниқлашда муҳим манба бўлиб хизмат қилади. ғорнинг маданий қатламларини қазиш жараёнида антропологик материаллар билан бир қаторда хилма–хил ҳайвонларнинг суяклари – палеонтологик материаллар ҳам топилди. палезоолог б. ботиров мачай ғоридан 20 хилдан ортиқ ҳайвон суякларини топди. улар қизил бўри, тулки, барс, мўйнали сувсар, қуён, жайра, олмахон, даласичқон, тўнғиз, бухоро буғуси, айиқ, эчки, тошбақа ва бошқа ёввойи ҳайвонларга мансуб бўлган. мачайликлар асосан арҳар ва жайрон овлаганлар. ғордан ҳайвон суякларининг топилиши бу ерда яшаган мезолит даври кишилари овчилик ва термачилик шуғулланганликларини билдиради. тадқиқотлар ғорнинг мил.ав. vii – vi минг йилликларга мансуб эканлигини кўрсатди. азил мезолитнинг илк босқичидир. қўшилиш макони тошкент шахридан топилган. обишир макони фарғона водийсидан топилган. қўшилиш макони учбурчак шаклдаги қуроллар топилган. мачай маданиятидан қабр топилган. мачайдан топилган одамлар европоид ирқига мансуб олд осиёнинг мезолит даври хусусиятлари …

5 / 23

иклар) даврининг муҳим маконлари ҳисобланади. маконлардан ёввойи ҳайвонлар суяги ва бошоқли ўсимликларнинг дон қолдиғи топиб ўрганилган. тош қуроллари чақмоқтошдан ясалган геометрик (сигмент, трапеция) шаклли микролит ва силлиқланган тош болтадан иборат. эроннинг шарқий қисмида мезолит даврига оид камарбанди, хоту каби маконларда яшаган аҳолининг хўжалиги ва моддий маданияти қўшниларидан унчалик фарқ қилмайди. ўрта осиёнинг мезолит даври маданиятлари ҳозирги пайтда ўрта осиё ҳудудида мезолит даврига оид икки юздан ортиқ ёдгорлик аниқланган. улар маданий қатламли ва терма моддий ашёларига ега бўлган ғор-макон, очиқ жой-макон ва мавсумий макондан иборат. мезолит даври маданиятларидан шарқий каспийбўйи ҳудуди ёдгорликлари муҳим ўрин егаллайди. бу йерда мил.авв. хi-viii минг йилликларга оид жабел, кайлу ва дамдамчашма i, ii ғор-маконлари ва 30 дан ортиқ очиқ жой маконлар жойлашган. улардан топиб ўрганилган тош буюмлари микролит аломатига ега бўлган пластинкасимон шаклли қуроллардир. териларга ишлов бериш ва улардан кийим бош тикиш, суяк ва ёғочдан зарурий анжомлар ясаш, чиғаноқ ва тошдан тақинчоқ ясаш каби ишлар одамларнинг …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "мезолит даври археологияси"

слайд 1 мезолит даври археологияси режа: 1. мезолит даври умумий тавсифи. мезолит даври иқлим ўзгаришлари ва уларнинг жамият тараққиётига таъсири. олд осиёнинг мезолит даври маданиятлари. марказий осиёнинг мезолит даври маданиятлари 5. мезолит даври тасвирий санъати мезолит даври умумий таснифи мезолит даври (юн. мезос-ўрта, лот. литос-тош) - ўрта тош даври. мезолит атамасини илк бор швед олими a.торрел (1874) таклиф етган. aллен браун (1883) палеолит ва неолит даврлари оралиғидаги тош қуроллари мажмуасини белгилаш мақсадида қўллаган ва илмий асосланган. ҳозирги пайтда айрим хорижий мамлакатлар археологиясида мезолитнинг еквиваленти сифатида епипалеолит ёки голоцен палеолити каби атамалар ҳам қўлланилади. милоддан аввалги 12 минг йилликдан 7 минг йилликгача давом этади. ўқ-ёй ихтиро қилинг...

This file contains 23 pages in PPT format (3.1 MB). To download "мезолит даври археологияси", click the Telegram button on the left.

Tags: мезолит даври археологияси PPT 23 pages Free download Telegram