сферик тригонометрия формулалари

PDF 6 стр. 500,9 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 500,9 КБ

Тип файла PDF

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

1–мавзу: кириш. сферик тригонометрия формулалари ёрдамида сферик учбурчакларни ечиш. жамиятнинг ишлаб чиқариш жараёнида амалий аҳамият касб этган геодезик ва астрономик кузатишлар ва бундай кузатишларда қўлланиладиган махсус инструментлар–амалий астрономиянинг предметини ташкил қилади. геодезик астрономиянинг асосий вазифалари вақтни, жойнинг географик координаталарини ва ердаги предметларнинг азимутини аниқлашдан иборатдир. айни пайтда–халқ хўжалигининг аниқ вақтни талаб қилмайдиган бирорта тармоғини топиш қийин. кишилик фаолиятининг истаган шахобчасида: жумладан халқ хўжалигига тегишли барча масалаларда, илмий характердаги масалаларнинг ечилишида ва қолаверса кундалик хаётда маълум аниқликдаги вақтни билиш талаб этилади. фан ва техниканинг аниқ вақтга муҳтожлиги сутка давомида турли мамлакат радиостанцияларининг махсус аниқ вақт сигналлари томонидан қондирилиб борилади. аниқ вақт сигналларини эфирга узатиш турли обсерваториялар қошидаги «вақт хизмати» дейилувчи махсус илмий лабораториялар томонидан амалга оширилади. ҳар бир “вақт хизмати”– илмий лабораторияси аниқ кварц ёки атом соатларига эга бўлиб, аниқ вақт сигналларини эфирга узатиш моментида шу соат поясига тегишли аниқ вақтни кўрсатади. бундай соатларнинг аниқ вақтни кўрсатишларига астрономик кузатишлар асосида топилган …

2 / 6

«олий геодезия») хисобланса, шунингдек, катта бўлмаган унинг қисмлари – қуйи геодезия ёки топография хисобланади. геодезия географик карта ва режалар (планлар) тузишда ўзига хос катта бир амалий касб этади. бу халқ ҳужалиги ва давлат мудофаси ишларида(чунки карта – армия кўзи дейилади) жуда катта роль ўйнайди. амалий машғулотнинг мақсади: сферик стригонометрия формулалари ёрдамида сферик (параллактик) учбурчакларни стереографик тўр ёрдамида сферик ва амалий астраномиядан айрим масалаларни ечишда фойдаланиш. қўлланма: стереографик тўр, астрономик календар, юлдузлар осмонининг сурилма картаси. стереографик тўрни асосий алоҳида элементлари қуйидагича айтилади: тўрни асосий доираси  1221 ,,, qpqp ; тўрни қутблари 1p ва 2p нуқталари тўрнинг қатта доирасига мос келади; 1p 2p тўрни ўқи бўлиб, тўрни қутбларидан ўтади; 21qq диаметр, тўр ўқига перпендикуляр тўр экватори дейилади. ечиладиган масалани характерига мувофиқ тўр элементлари осмон сферасининг ёки ер сиртини ҳар хил нуқта ва доиралари тасаввур қилиб кўрсатиш мумкин. хусусан, маълум бир ҳолатда тўрнинг асосий доираси осмон сферасини, тўр экватори ҳақиқий горизонтни проекцияси, …

3 / 6

и) ёки ер меридианларидан бири ўрнида (сифатида) тасаввур қилишимиз мумкин. 1– расм. стереографик тўр 2–расм. осмон сферасининг модели. вазифа ва топшириқлар: 1.қарши шаҳри учун осмон сферасини чизинг. бунинг учун исталган юлдуз олиб, шу юлдуз учун параллактик учбурчакни чизинг; унинг томонларини кўз билан чамалаб катталигини баҳоланг ва тахминий юлдузнинг ,,, tha қийматларини кўрсатинг. юлдузнинг чиқишидан кульминациясигача бу параллактик учбурчак қандай ўзгаришини кузатиб боринг. (қаршининг осмон сфераси учун). 2.кеманинг ўрни 21h маҳаллий юлдуз вақти белгиланган ҳисоб вақти бўйича '20730 географик кенгликда бўлади. шу вақтда, шу жой учун координатаси '30150 ва mh105 бўлган юлдузнинг зенит масофаси  z қандай қийматда бўлади. 3.горизонтдаги ёритгич учун зенит масофа  z ва соат бурчаги  t боғлайдиган параллактик учбурчак формулаларини алмаштириш усулидан фойдаланиб, москва, қарши, мурманск шаҳарлари учун энг қисқа кун давомийлигини ҳисобланг. 4.москва, тошкент, қарши шаҳарларини учун энг қисқа ва энг узун кунлари фуқаро (гражданская) шафақини (сумерек) давомийлигини топинг. кўрсатмалар. осмон сферасига тегишли бир қатор …

4 / 6

и берилган ёритгични экваториал координатасига чизиб ўтказамиз. калькага шимолий қутбни тўрни ўртасига белгилаймиз (бу юқори нуқтада, қайсики бунда барча меридианлар бирлашади). белгиланган тўртта нуқта ва берилган соат бурчак  t ва оғиш   бўйича ёритгич ҳолатини стереографик тўр марказига белгилаймиз. энди стереографик тўрни горизонтал координата сифатида қараймиз ва тўр экваторини кузатувчини горизонти деб қабул қиламиз. шу калька ёки ярқироқ қоғозни яна тўр устига қоплаб, марказни шундай бураб силжитамизки, унда белгиланган олам қутби, кузатиш жойининг географик кенглигига   га тенг. горизонт устига шу   бурчакка кўтарилсин. стереографик тўр бўйича ёритгични азимут  a ва зенит масофа  z сини ҳисоблаб оламиз. берилган мисол бўйича географик кенглиги 560 учун 0152a , 029z . (москва учун) қарши учун ҳам топинг? қаршини географик кенглиги   390 . 5. стереографик тўр бўйича қуйидаги масалаларни ечинг: 1) юлдузнинг суткалик параллелини чизинг ( –оғиш ихтиёрий олинган ва юлдуз чиқиш нуқтасини a ва t …

5 / 6

ер экватори ўрнида қабул қиламиз. натижада тўрни барча катта доиралари географик меридианни барча тўр параллеллари эса – ер параллелларини тасвирлайди (1–расм). 1–расм калькани тўр устига шундай қоплаймизки, уларни қутблари (p1 ва п2) ва экваторлари (r1r2 ва 21qq ) мос жойлашсинлар. экваторнинг q1 нуқтасидан 1 ёйининг айланаси бўйлаб қўйиб чиқамиз. бу ер сиртидаги биринчи пункт а ни географик кенглигига  тенг бўлсин. бунда 01  да 1 ёйи р1 шимолий қутбда жойлаштирилади, 01  бўлганда эса р2 жанубий қутб томон жойлаштирилади. кейин иккита берилган нуқта а ва в географик узунликлар 1 ва 2 фарқи ҳисобланади. (бунда географик фарқи  = 0180 дан кичик бўлиши талаб этилади). уни тўрни экватори бўйлаб q1 нуқтасидан жойлаштирамиз. (25–расм. дагаевдан 96 бет). 25–расм бундан кейин тўрнинг катта доираси бўйлаб  ни n ёйини охиридан ўтган иккинчи пункт в нинг географик кенглиги 2 қийматини қўямиз. калькани унинг маркази бўйлаб, тўрни р1 қутби билан а нуқтагача шундай силжитамизки, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "сферик тригонометрия формулалари"

1–мавзу: кириш. сферик тригонометрия формулалари ёрдамида сферик учбурчакларни ечиш. жамиятнинг ишлаб чиқариш жараёнида амалий аҳамият касб этган геодезик ва астрономик кузатишлар ва бундай кузатишларда қўлланиладиган махсус инструментлар–амалий астрономиянинг предметини ташкил қилади. геодезик астрономиянинг асосий вазифалари вақтни, жойнинг географик координаталарини ва ердаги предметларнинг азимутини аниқлашдан иборатдир. айни пайтда–халқ хўжалигининг аниқ вақтни талаб қилмайдиган бирорта тармоғини топиш қийин. кишилик фаолиятининг истаган шахобчасида: жумладан халқ хўжалигига тегишли барча масалаларда, илмий характердаги масалаларнинг ечилишида ва қолаверса кундалик хаётда маълум аниқликдаги вақтни билиш талаб этилади. фан ва техниканинг аниқ вақтга муҳтожлиги сутка давомида турли мамл...

Этот файл содержит 6 стр. в формате PDF (500,9 КБ). Чтобы скачать "сферик тригонометрия формулалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: сферик тригонометрия формулалари PDF 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram