geodezik astronomiya asbobi

PDF 8 стр. 439,3 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 439,3 КБ

Тип файла PDF

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

5–мавзу: ёритгични меридиан орқали ўтишда кульминация нуқталаридаги моментларини ва уларнинг горизонтал координаталарини аниқлаш геодезик астрономияда юлдузларни меридиандаги юқори ва қуйи кулминация моментларини кузатиш ер сиртидаги пунктнинг географик координаталарини аниқлаш, ҳамда астрономик асбобнинг доимий қийматларини аниқлаш учун қўлланилади. дала астрономик кузатишларда ишлатиладиган асбоблар одатда, алоҳида вертикал ва алоҳида горизонтал доирага эга бўлиб, асбобни берилган азимут ва зенит масофасига мувофиқ ўрнатиш имконини беради. шу сабабли олдиндан ёритгичларни кулминация моментларини lm гача аниқликда ва горизонтал координаталари (z, а) ни ушбу моментлар учун 1' гача аниқликда ҳисоблаш керак. кулминация моментларидаги юлдуз вақти юлдуз тўғри чиқиши маълум деган ҳолларда (7) ва (8) формулалар асосида аниқланади. v.9–шакл. ёритқичнинг юқори кулминациядаги горизонтал координаталари. ёритгичнинг кулминациялардаги горизонтал координаталарини аниқлашда шимолий ярим шардаги кузатувчи учун ёритгичларнинг учта ҳолатини кўриб чиқамиз. 1)ёритгичларни юқори кулминацияси зенитдан жанубда, зенит ва жанубий қутб р' оралиғидаги а нуқтада (>>0°) бўлган ҳолат v.9–шаклдан кўриниб турибдики, ёритгичнинг zm меридианал зенит масофаси za ёйи билан ўлчанади, оғиш …

2 / 8

иб, )(1800  mz (33) бундай ёритгичларнинг азимути қуйи кулминацияда нолга тенг бўлади. вазифа ва амалий топшириқлар: қуёш ҳалқаси ёрдамида соатларни текшириш. қуёшни юқори кульминация ўтишини аниқлаш қуёш ҳалқаси қуёшни ярим кунгача ва ярим кундан кейин бир хил баландликда икки марта кузатиш бўйича соатни текшириш учун мўлжалланган. ҳалқа кичик айланма тешикча бўлиб ва унинг қарама–қарши томонида (ҳалқанинг ички томонида) шкалага эга. ҳалқа эркин махсус таглик (яшикча) жойлаштирилади. осилган ҳалқа тешикчаси билан қуёшга йўналтирилади; тешикчадан ўтган қуёш нури, иккала устига ёруғ доғчани беради. ярим кунгача қуёш баландлиги ортиб, доғча пастга қараб силжийди; ярим кунда (туш пайтида) оқ доғча, шкаласи энг пастки ҳолатини эгаллайди. ярим кундан кейин, яъни қуёш юқори кульминациясидан кейин, оқ доғча шкала бўйлаб юқорига силжийди. қуёшни кузатиш тартиби шундан иборатки, доғча ярим кунгача ва ярим кундан кейин, қуёшнинг бир хил баландлигига мос шкала штрихини бир нуқтасига келгандаги соати бўйича моменти белгиланади. белгиланган ўртача арифметик моментлар ҳақиқий ярим кун соат …

3 / 8

(гражданскому) вақтида кузатувчи……………. ……………….гуруҳ сардори. соатлар кўрсатиши ҳодисалар кульминациягача кульминациядан кейин кульминация вақтида штрих 74 о smh 152110 smh 394813 smh 57412 74 ө 552210 h 074713  01512  74 ō 312410  274513  59412  74 422510  064413  54412  кузатувчининг соати бўйича ҳақиқий ярим кун моменти smh 58412 «астрономик календар» дан олинган ярим кун моменти smh 52212 соат тузатмаси sm062 кундузги кузатиш машғулотига тайёргарлик. 1. кундузги кузатиш ўзига хусусиятларга эга. кўп астрономик ҳодисалар қуёш билан боғлиқ: яъни қуёшни суткалик кўринма ҳаракати, унинг чиқиш ва ботиш, сутка давомида қуёш ярим кун баландлиги  h ўзгариши бироқ табиатшунослик ва физик география фанларида маълум маълумотларга ҳар киши эслайди. қуёш бўйича қуёшнинг ярим кун баландлиги  h га қараб горизонт томонларини  nwse аниқлай олиш астрономия ва геодезияни ўрганишда муҳим аҳамият касб этади. ҳамма вақт маълум бир нуқтадан исталган жойдан қуёш бўйича турган жойини ориентировка (горизонтни nesw топаолиш) …

4 / 8

қалам билан енгилгина қуёш эклиптикадаги жойини кичкина доирача билан белгилаймиз. 3. юлдуз картаси ва астрономик календар ёрдамида қуёшни 30 январь 2017 йилдаги чиқиш ва ботиш моментини аниқланг? эклиптикада белгиланган козерог юлдуз туркумига тўғри келган қуёшни юлдузлар сурилма карта шундай айлантирингки горизонтнинг шарқ томон чизиғига тўғри келсин. кейин юлдуз картасини қопламасини санани 30 январга келтирсак, келтирилган ҳисоб вақти қуёшни чиқиш моментини кўрсатади: 7h59s сурилма картадан аниқланг? кейин юлдуз картасини шарқдан ғарбга айлантириб, белгиланган қуёш горизонтни ғарб томони чизиғидаги вақт қуёш ботиш моментини: 16h27s картадан аниқланг?0 4. 30 январь 2017 й. ярим кун (туш пайти) да қуёшнинг координатаси қандай бўлади? юлдузлар сурилма картасини айлантирамизки, токи 30 январь юлдуз картасини қопламасидаги соат 12 ни меридиан чизиғи билан кесишиш чизиғига эклиптикадаги белгиланган қуёшимиз турган нуқта координаталари: sh4820 , '52170 . маълум бўлдики, қуёш козерог юлдуз туркумидаги тўғри келади. 5.кузатиш даврида куннинг давомийлиги ва қуёшнинг чиқиш ва ботиш нуқталар ҳолати қандай ўзгаради? (юлдуз осмонининг сурилма …

5 / 8

ни қуёшни юқори кульминация ўтишини аниқлаш. қуёш бўйича ориентировка қилиш усуллари. амалий машғулотнинг мақсади: қуёшни кўринма ҳаракатини кузатиш ва қуёш бўйича жойни ориентировка  nesw қилаолишда ҳар бир киши мустақил бажара олиш кўникмасини текширишдан иборат. шунингдек, меридианда қуёшни баландлиги  h ва туш чизиғи (меридиан) йўналишини яъни қуёшни юқори кульминация ўтишини аниқлаш малакасини ошириш киради. керакли жиҳоз ва қўлланмалар: юлдузлар осмонининг сурилма картаси ва мактаб астрономик календари, гномон, ипли пассаж асбоби, ясама қуёш соати, компас, бурчак ўлчагич асбоблар, узунлиги 2–3 м. ли 2 та узун рейка. вазифа: қуёш бўйича меридиан йўналиши йўналишини яъни қуёшни юқори кульминациядан ўтишини аниқлаш. 1.стрелкали чўнтак соатнинг соат стрелкасини (кичик нили) қуёшга йўналтириб, меридиан йўналиши тахминий аниқлаш мумкин. соатнинг кичик стрелкаси қуёшга йўналтирилади. соатнинг 1 рақами билан кичик стрелка ўртасидаги бурчакни ns йўналиш биссектрисаси тахминий меридиан йўналишни беради. бунга ярим кун чизиғи ҳам дейилади новигация ва авиацияда ўрмонда, тоғликларда, денгиз, океанда сузишда тахминан горизонт томонларини ориентировка …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geodezik astronomiya asbobi"

5–мавзу: ёритгични меридиан орқали ўтишда кульминация нуқталаридаги моментларини ва уларнинг горизонтал координаталарини аниқлаш геодезик астрономияда юлдузларни меридиандаги юқори ва қуйи кулминация моментларини кузатиш ер сиртидаги пунктнинг географик координаталарини аниқлаш, ҳамда астрономик асбобнинг доимий қийматларини аниқлаш учун қўлланилади. дала астрономик кузатишларда ишлатиладиган асбоблар одатда, алоҳида вертикал ва алоҳида горизонтал доирага эга бўлиб, асбобни берилган азимут ва зенит масофасига мувофиқ ўрнатиш имконини беради. шу сабабли олдиндан ёритгичларни кулминация моментларини lm гача аниқликда ва горизонтал координаталари (z, а) ни ушбу моментлар учун 1' гача аниқликда ҳисоблаш керак. кулминация моментларидаги юлдуз вақти юлдуз тўғри чиқиши маълум деган ҳолларда (7) в...

Этот файл содержит 8 стр. в формате PDF (439,3 КБ). Чтобы скачать "geodezik astronomiya asbobi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geodezik astronomiya asbobi PDF 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram