astronomiya

PPT 15 pages 13.5 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.5 MB

File type PPT

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

1-mavzu. astronomiya nimani o‘rganadi? uning rivojlanish tarixi va boshqa fanlar bilan aloqasi 1-mavzu: astronomiya nimani o‘rganadi? uning rivojlanish tarixi va boshqa fanlar bilan aloqasi reja: astronomiya nimani o‘rganadi? astronomiyaning qisqacha rivojlanish tarixi. astronomiyaning boshqa fanlar bilan aloqasi. savol va topshiriqlar astronomiya nimani o‘rganadi? astronomiya - koinotning bizga eng yaqin va uzoq obyektlarini, tizimlarining harakatlari va fizik tabiatlarini o‘rganadigan fan astronomiya deb ataladi. astronomiya so‘zi yunoncha «astro» - yulduz, «nomos» - qonun degan so‘zlardan tashkil topgan bo‘lib, u osmon jismlari, ularning tizimlarining kelib chiqishi va tuzilishi, harakatlari, fizik tabiatlari va evolutsiyalarini o‘rganadigan fandir. astronomiyaning qisqacha rivojlanish tarixi astronomiya ham boshqa barcha fanlar singari jamiyatning amaliy ehtiyojlari asosida vujudga kelgan. astronomiyaning kurtaklari bobil, misr, markaziy osiyo, xitoy, hindiston kabi mamlakatlarda bundan bir necha ming yil avval mavjud bo‘lgan. qadimda yunon astronomlari, kuzatishlar bilan bir qatorda, kuzatilgan astronomik hodisalarning kelib chiqish sabablarini tushuntirishga harakat qilganlar. xususan, pifagor yerning sharsimon shaklda ekanligi haqida fikr …

2 / 15

a’ni markazda yer joylashgan degan nazariyasi yotgan, olam tuzilishi haqidagi yangi ta’limotni yaratdi bu ta’limotiga ko‘ra, o‘sha paytda ma’lum bo‘lgan beshta planeta (merkuriy, venera, mars, yupiter va saturn) yer atrofida episikl deyiluvchi aylanalar bo‘ylab, mazkur episikllarning markazlari esa, deferent deyiluvchi katta aylanalar bo‘ylab aylanadi. garchi bu geosentrik nazariya olam tuzilishining haqiqiy manzarasini aks ettirmagan bo‘lsa-da, biroq u salkam o‘n besh asr davomida tan olinib kelindi. ix-xv asrlarda, yaqin va o‘rta sharq hamda markaziy osiyo mamlakatlarida yirik astronomik rasadxonalar qurilib ishga tushirildi. ularda al-battoniy, al- xorazmiy, al-farg‘oniy, abu mahmud xo‘jandiy, abu al-vafo buzjoniy, abdurahmon as-so‘fiy va ibn yunus kabi mashhur ajdodlarimiz ijod qildilar. x-xi asrda ijod etgan mashhur o‘zbek olimi beruniyning astronomiyaga oid 40 dan ortiq asari ma’lum bo‘lib, ularda quyosh, oy va sayyoralar harakati, ularning tutilishi, kalendarlarga oid ko‘plab ma’lumotlar keltirilgan edi. xv asrda sharq astronomiyasining yana bir buyuk namoyandasi mirzo ulug‘bek samarqandda dunyoda eng yirik astronomik rasadxonani ishga tushirdi. …

3 / 15

tоrtishish qоnunining оchilishiga zamin tayyorladi. galiley (1564-1642)- birinchi bo’lib teleskopni ixtiro qildi va birinchi bo’lib yupiterning yo’ldoshlarini aniqladi. isaak nyutоn (1643 – 1727) tabiatning eng asоsiy qоnunlaridan biri bo‘lgan butun оlam tоrtishish qоnunini kashf etib, sayyoralarning quyosh atrоfida aylanish sababini tushuntirdi. endilikda kоsmik jismlarning massalarini aniqlash, ularning o‘zarо ta’sirini hisоbga оlish, ko‘rinma harakatlarinigina emas, balki haqiqiy harakatlarini ham o‘rganish imkоniyatiga ega bo‘lindi. xx asr o‘rtalarida spektral analizning kashf etilishi va astronomiyada fotografiyaning qo‘llanishi natijasida astronomiyaning yangi ufqlari ochildi. bu, osmon jismlarining fizik tabiatlarini o‘rganish borasida katta imkoniyatlarni vujudga keltirdi. oqibatda, osmon jismlari va ular sistemal arining fizik tabiatlarini o‘rganish bilan shug‘ullanadigan yangi fan - astrofizikaga asos solindi. astronomiyaning boshqa fanlar bilan aloqasi astronomiya fani boshqa barcha fanlar bilan uzviy bog‘langan. astronomiyaning rivojida, ayniqsa, fizika va matematika fanlarining ahamiyati katta bo‘lgan. astronomiya ham, o‘z navbatida, bu o‘n yilliklarda erishgan yutuqlari bilan fizika va matematika fanlari taraqqiyotiga o‘zining sezilarli hissasini qo‘shib kelmoqda. …

4 / 15

n aloqasini aks ettiradi. astronomik hodisalar qayd etilgan qadimiy qo‘lyozmalar asosida, tarixiy hodisalar va jarayonlarning aniq vaqtlari belgilangan hollar tarixda yetarlicha ko‘p bo‘lgan. oxirgi yillarda astronomik tadqiqot asboblarining takomillashuvi va boshqarilishida texnika va radioelektronika alohida ahamiyat kasb etadi. bularning hammasi, astronomiyaning shakllanishi va taraqqiyotida uning boshqa fanlar bilan qanchalik uzviy hamkorlikda bo‘lganiga muhim dalil bo‘la oladi. savol va topshiriqlar: yerning sharsimon osmon jismi ekanligini birinchilardan bo‘lib kim aniqlagan? yer radiusini qadimda kimlar birinchilardan bo‘lib o‘lchagan? o‘rta asrlarda astronomiya rivojiga katta hissa qo‘shgan markaziy osiyolik va yevropalik olimlardan kimlarini bilasiz? o‘zbekiston hududidagi astronomik markaz o‘rta asrlarda qayerda joylashgan edi? astronomiyaning boshqa fanlar bilan aloqasi haqida nimalar bilasiz? image1.png image2.jpeg image3.jpg image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.jpeg image17.jpeg image18.jpeg image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png image27.png image28.png image29.png image30.png image31.jpeg image32.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "astronomiya"

1-mavzu. astronomiya nimani o‘rganadi? uning rivojlanish tarixi va boshqa fanlar bilan aloqasi 1-mavzu: astronomiya nimani o‘rganadi? uning rivojlanish tarixi va boshqa fanlar bilan aloqasi reja: astronomiya nimani o‘rganadi? astronomiyaning qisqacha rivojlanish tarixi. astronomiyaning boshqa fanlar bilan aloqasi. savol va topshiriqlar astronomiya nimani o‘rganadi? astronomiya - koinotning bizga eng yaqin va uzoq obyektlarini, tizimlarining harakatlari va fizik tabiatlarini o‘rganadigan fan astronomiya deb ataladi. astronomiya so‘zi yunoncha «astro» - yulduz, «nomos» - qonun degan so‘zlardan tashkil topgan bo‘lib, u osmon jismlari, ularning tizimlarining kelib chiqishi va tuzilishi, harakatlari, fizik tabiatlari va evolutsiyalarini o‘rganadigan fandir. astronomiyaning qisqacha rivojlanish ...

This file contains 15 pages in PPT format (13.5 MB). To download "astronomiya", click the Telegram button on the left.

Tags: astronomiya PPT 15 pages Free download Telegram