avtomatik boshqarish sistemalari misollar, ularning prinsipal va funktsional sxemalari

DOC 20 pages 693.5 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 693.5 KB

File type DOC

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

министерство высшего и среднего специального образования page – 2 – 1. автоматик бошқариш системаларига мисоллар, уларнинг принципал ва функционал схемалари ҳар қандай жараённи олдига қўйилган мақсад сари йўналтиришга бошқариш дейилади. ҳар қандай жараённи бошқариш 4 босқичдан иборат бўлади: i – бошқариш мақсади; ii – бошқариш туғрисида ахборот; iii – таққослаш, солиштириш ва қарор қабул қилиш; iv – қабул қилинган қарорни бажариш. схематик тарзда буни қуйидагича ифода этиш мумкин (1.1-расм). бо – бошқариш объекти. функционал схема система таркибидаги элементларни ёки бу элементларнинг бажарадиган функциясини билдиради. принципиал схема эса функционал схеманинг кенгайтирилган кўриниши ҳисобланади. 1.1- мисол ўзгармас ток генераторининг кучланишини автоматик бошқариш системасининг принципиал схемаси 1.2-расмда берилган. 1.2 – расм. ўзгармас ток генераторининг кучланишини автоматик бошқариш системасининг принципиал схемаси: эмк – электр машин кучайтиргич; бч1; бч2 – эмк нинг бошқариш чулғамлари; г – ўзгармас ток генератори; қч – генераторнинг қўзғатувчи чулғами; rю – юклама; uг – бошқарилувчи, ростланувчи катталик; uтб – тескари …

2 / 20

натижасида бч1 ва бч2 чулғамлардаги магнит оқимлари қўшилиб эмкнинг бошқарувчи катталиги uу кўтарилишига олиб келади. эмк эса генераторнинг қўзғатувчи чулғамига қч қўзғатувчи ролини ўтайди. ва охир оқибатда генератор кучланиши uг номинал қиймат uгном тенг бўлади. агар (u=uб – uтб манфий ишорага эга бўлса, унда эмкнинг бч1 ва бч2 чулғамларидаги магнит оқимлари қарама-қарши йўналган бўлиб, эмкнинг ишлаб чиқарган кучланиши uу камайишига олиб келади. энди бу система бошқариш системаси эканлигини исботлаймиз. бунинг учун бошқаришга мувофиқ келувчи 4 босқичларни аниклаймиз (1.3-расм). i – бм. – uг = const бўлиши керак; ii – бта – uтб = var ўзгариши; iii – т.с. ва қққ - (u=uб – uтб ҳосил бўлиши; iv – қққб – кучайтиргич ва эмк ёрдамида амалга оширилади. 1.3- расм кўрилаётган системанинг ишлаш принципига кўра, унинг функционал схемасини тузамиз (1.4-расм). 1.4-расм. функционал схема 1.2 – мисол энг кўп тарқалган автоматик системалардан бири – мустақил қўзғатишли доимий ток двигателининг айланиш тезлигини стабиллаш системасидир. …

3 / 20

тр двигател якори чўлғамидаги кучланиш; uкуз – қўзғатувчи кучланиш; тг - тахогенератор (электр кучланишли кичик қувватли генератор), двигател айланиш тезлигини датчиги сифатида фойдаланилади; uтг – тахогенератор кучланиши; мн – юкланиш моменти. ушбу системада манфий тескари боғланиш ташкил қилинган ва у қуйидагича: . агар мю ошса, utг пасайиб (тушиб) кетади ва uя ошиб кетиб, двигателда кучланиш ошиб кетганда двигател айланишларини «ушлаб туриш» имконини беради. агар мю камайиб кетса, двигателнинг айланиш тезлигини жуда кўп миқдорда ошириш имконини бера олмайдиган тескари жараён юз беради. ушбу синф мисолини тавчифлашда динамик системаларни тавсифлаш учун фойдаланиладиган ўзгарувчилар: кириш - uтоп, чиқиш - uтг, ғалаён - мю, холат - i, uя, параметрлар - l, r киритилган. 1.3 – мисол энди маиший техника соҳасидаги ҳаммага маълум – совутгич ҳароратини стабиллаш системасини кўриб чиқамиз. ҳар бир совутгичда камерадаги массанинг ўзгариши ва маҳсулотлар ҳарорати ўзгарганда ёки эшик очилганда ҳароратни стабиллашдан иборат мақсадни амалга оширувчи содда автоматик ростлаш системаси қўлланилади. 1.6-расмда …

4 / 20

фарқ бошланғич қийматдан кичик бўлади ва реле ажратиб юборади. бундай система фақат «бир томон» совитишга ишлайди. унинг қуйидаги катталиклар тавсифлайди: кириш - uбер, чиқиш – ҳарорат датчигидан чиқувчи кучланиш; холат – камера ичидаги ҳарорат, халақит – қуйилган маҳсулотдаги иссиқлик миқдори. 2 - амалий машғулот оператор тенгламаларини тузиш ва узатиш функциясини аниқлаш бошšариш жараёнига тааълукли бœлган ќамма босšичларни инсон иштирокисиз бажарилишини таъминлайдиган техник šурилмалар тœпламига абс дейилади. абсларнинг динамик хусусиятлари системада содир бўлаётган физик жараёнларнинг šабул šилинган математик ифодаси šанчалик ќаšиšатга яšинлигини аниšлаш билан белгиланади. абслар динамикасининг математик ифодаси одатда дифференциал тенгламалар тузиш билан амалга оширилади. лекин ќар šандай реал динамик система ночизиšлидир. лекин жуда кœп узлуксиз абслар чизиšлантирилиши мумкин, яъни тахминан œткинчи жараёни оддий œзгармас коэффициентли дифференциал тенглама билан ифодаланган эквивалент система билан алмаштирилиши мумкин. ночизиšли дифференциал тенгламани чизиšли дифференциал тенглама билан алмаштирилишига чизиšлантириш дейилади. бундай системаларни эса чизиšли система деб аталади. тенгламаларни тузиш ва чизиšлантириш одатда айрим звенолар бœйича …

5 / 20

типик звеноларга ажратиш мумкин. тартиби иккидан юšори бœлмаган дифференциал тенглама билан ифодаланувчи элементлар тœпламига типик звено дейилади. бир ўлчамли узлуксиз стационар чизиқли системанинг дифференциал тенгламасини умумий кўринишда қуйидагича ифодалаш мумкин: . (2.1) система ёки звенонинг узатиш функияси деб – бошланғич шартлари нол бўлганида чиқиш сигналининг лаплас тасвирини кириш сигналининг лаплас тасвири сигнали нисбатига айтилади. (2.1)-тенгламани лаплас тасвири бўйича ўзгартирамиз, бунинг учун дифференциал тенгламада операторни «p» комплекс ўзгарувчи билан алмаштирамиз . (2.2) узатиш функциясининг таърифига мувофиқ w(p)ни қуйидаги кўринишда ифодалаш мумкин . (2.3) ёки бунда - m даражали кўпҳад; - n даражали кўпҳад. системани амалга ошириш учун шарт бажарилиши керак. шундагини система ишлаши мумкин. (2.3) тенгламага мувофиқ звено ёки системанинг чиқиш сигналининг лаплас тасвири . (2.4) энди звено ёки системанинг узатиш w(p) функцияси билан ўткинчи функцияси h(t) ҳамда импульсли ўткинчи функцияси ((t) орасидаги боғланишни кўриб чиқамиз (2.1-расм). 2.1 – расм а) агар кириш сигнали x(t)=1(t) бўлса, унда унинг лаплас тасвири бўлади. …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avtomatik boshqarish sistemalari misollar, ularning prinsipal va funktsional sxemalari"

министерство высшего и среднего специального образования page – 2 – 1. автоматик бошқариш системаларига мисоллар, уларнинг принципал ва функционал схемалари ҳар қандай жараённи олдига қўйилган мақсад сари йўналтиришга бошқариш дейилади. ҳар қандай жараённи бошқариш 4 босқичдан иборат бўлади: i – бошқариш мақсади; ii – бошқариш туғрисида ахборот; iii – таққослаш, солиштириш ва қарор қабул қилиш; iv – қабул қилинган қарорни бажариш. схематик тарзда буни қуйидагича ифода этиш мумкин (1.1-расм). бо – бошқариш объекти. функционал схема система таркибидаги элементларни ёки бу элементларнинг бажарадиган функциясини билдиради. принципиал схема эса функционал схеманинг кенгайтирилган кўриниши ҳисобланади. 1.1- мисол ўзгармас ток генераторининг кучланишини автоматик бошқариш системасининг принципиал...

This file contains 20 pages in DOC format (693.5 KB). To download "avtomatik boshqarish sistemalari misollar, ularning prinsipal va funktsional sxemalari", click the Telegram button on the left.

Tags: avtomatik boshqarish sistemalar… DOC 20 pages Free download Telegram