mexanizm va mashinalar nazariyasi

PPT 20 pages 1.4 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPT

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

слайд 1 mavzu. mashina va mexanizmlar nazariyasi mexanika predmeti 1. «mexanizm va mashinalar nazariyasi» fani o‘ziga xos fan bo‘lib, u mexanizmlar va mashinalarning tuzilishini, kinematikasini, dinamikasini hamda yangi mexanizmlarni yaratish usullarini (sintezini) o ‘rganadi. mexanizm deb, bir yoki bir necha jismlar harakatini boshqa jismlarning maqsadga muvofiq harakatiga o‘zgartiruvchi jismlar tizimiga aytiladi. mexanizmlar asosan quyidagi ко‘rinishlarga ega: - yurituvchi va o‘zgartiruvchi mexanizmlar; - о‘tkazuvchi va uzatuvchi mexanizmlar; - ish bajaruvchi mexanizmlar; - ishlanishi kerak bo‘lgan obyektlarni tashish, saralash, ishlovga keltirish mexanizmlari; - tayyor mahsulotni hisoblash, tarozida tortish va о ‘rash mexanizmlari. yurituvchi yoki o‘zgartirvchi mexanizmlar har xil ko‘rinishdagi energiyani mexanik ishga aylantiradi. o'zgartiruvchi mexanizmlar esa mexanik ishni boshqa bir ko‘rinishdagi energiyaga aylantirib beradi. yurituvchi mexanizmlarga ichki yonish dvigatellari kiradi. o'zgartiruvchi mexanizmlarga nasoslar, generatorlar, kompressorlar kiradi. о‘tkazuvchi mexanizmlarga dvigatel harakatini ish bajaruvchi yohud texnologik mashinalarga o‘tkazish vazifasi yuklatiladi. ular asosan dvigateilarning aylanish o'qi tezligini ishlovchi mexanizmlar aylanish о‘qlari tezligiga moslab beradi. ish …

2 / 20

o‘lchash kabi ma’suliyatli ishlar yuklatiladi. mashinalar mexanikasi ikki bolimdan tarkib topgan bo‘lib, birinchisi «mexanizmlar nazariyasi», ikkinchisi «mashinalar nazariyasi» deb yuritiladi. * mashina odam tomonidan yaratilgan, tabiat qonunlari asosida qo’l mehnatini va aqliy mehnatini yengillashtirish va odamni to’la yoki qisman fiziologik va mehnat qilish funktsiyasini bajaradigan qurilmadir. energetik mashinalarga elektr dvigatellari, ichki yonuv dvigatellari, trubinalar kiradi. transport mashinalariga asosan hamma turdagi avtomobillar, lokomotivlar, trubovozlar, traktorlar, lift, transportyorlar va boshqalar kiradi. texnologik mashinalarga barcha turdagi stanoklar, tekstil mashinalari, qishloq ho’jalik mashinalari, metallurgik, poligraf, oziq-ovqat va boshqa turdagi mashinalar kiradi. yangi shart sharoitlar maxsus boshqaruv va tekshiruv mashinalarini yaratishni talab etayapti. masalan, ichki yonuv dvigatelidagi porshen halqasini razmerlari tekshirib turish, ya’ni faqat detalni o’lchamini tekshirmasdan uni o’lchami orqali saralaydi va boshqa ko’rsatkichlarni ham tekshiradi. aqliy mehnatni almashtiruvchi mashinalaridan logik mashinalar hozirgi paytga kelib juda katta ehtiborga loyiq bo’lib qoldi. bu turdagi mashinalarga hisob mashinalari, har xil jarayonlarni modellashtiruvchi, informatsiya beruvchi mashinalar kiradi. kibernetik …

3 / 20

izmlar tahliliga bag‘ishlangan; ikkinchi guruh muammolari esa mexanizmlaming berilgan tuzilishiga, kinematik va dinamik xususiyatlariga ega bo‘lgani hamda talab qilingan qonun bo‘yicha harakat qiluvchi mexanizmlar yaratishga, ya’ni mexanizmlar siriteziga bag'ishlangan. «mexanizm va mashinalar nazariyasi» fani quyidagi asosiy boblardan tashkil topgandir: -mexanizmlar tuzilishining tahlili; -mexanizmlarning kinematik tahlili; -mexanizmlarning dinamik tahlili; -mexanizmlar sintezi; -avtomatik mashinalar nazariyasi. mexanizmlar - qism, bo‘g‘in va kinematik juftlardan tashkil topgandir. mexanizmlarning asosini detallar tashkil etadi. detal - yig'uv uslublarisiz ishlab chiqilgan mashina yoki mexanizmning qismiga aytiladi. detallarga misol qilib bolt, gayka, porshen, shatun va h.k larni keltirish mumkin. bo‘g‘in - bir yoki bir nechta detallarning mustahkam birikmasiga aytiladi. bo‘g‘inlarga esa porshen, shatun, rama va h.k larni keltirish mumkin. bo‘g‘inlar, jumladan detallar ham mexanizm yoki mashinaiarda tutgan o‘rinlariga qarab, qo‘zg‘almas yoki qo‘zg‘aluvchan bo'lishi mumkin: masalan, shatunni olib qaraylik. bu bo‘g‘in bir necha detallarni mustahkam birikmasidan iboratdir. bu detallarning hammasi birikib, birikma holatida harakat qiladi va qo’zg‘aluvchan bo‘g‘inni tashkil etadi. …

4 / 20

r mexanizm asosini kinematik zanjirlar tashkil etadi. lekin, hamma kinematik zanjirlar ham mexanizm bo‘la olmaydi, chunki mexanizm ma’lum bir qonuniyatga binoan harakatlanishi kerak va biron-bir maqsadga mo‘ljallangan bo‘lishi kerak. shunday qilib, maqsadga muvofiq ravishda harakat qiladigan kinematik zanjirlargina mexanizm bo‘la oladi. * 3. kinematik juftlar xilma-xildir. ularning tabiatiga qarab, kinematik jufdar haqida fikr yuritilishi mumkin. kinematik juftlar ustida eng birinchi ilmiy ishlardan bittasi nemis olimi frans reloga mansubdir. u kinematik juftlarni xvii asr boshlarida ularning birikish elementlariga qarab ikki sinfga bo'ladi: - quyi kinematik juftlar; - oliy kinematik juftlar. quyi kinematik juftlar birikish elementlari sirt yoki tekisliklardan iborat bo‘lgan bo‘g‘inlar birikmasidir. quyi kinematik juftlar quyidagicha tasvirlanadi (1-chizma): 1-chizma. a), b) aylanma harakatlanuvchi kinematik juft, d) ilgarilanma harakatlanuvchi kinematik juft. oliy kinematik juftlar birikish elementlari nuqta yoki chiziqlardan iborat bo’gan juftlardir. oliy kinematik jufdar quyidagicha ifodalanadi (2-chizma): 2-chizma. yuqorida keltirilgan kinematik juftlar ularni hosil qilgan bo‘g‘inlarning birikish elementi shakliga bog'liq bo‘lib, …

5 / 20

harakatlar soni oltiga teng. 3-chizma. umumiy harakatlar soni oltiga teng bo‘lganligi uchun moddiy jism m ning erkinlik darajasi oltiga teng deb qabul qilinadi. lekin, mexanizm va mashinalar tarkibida moddiy jism emas, kinematik juftlar mayjuddir. har bir kinematik juft o‘ziga xos ikkita moddiy jism, ya’ni bo‘g‘inlarni birikishidan tarkib topgan. demak, kinematik juftlarda qandaydir erkinliklar sun’iy ravishda yo‘q qilingan yoki cheklangan. shunday qilib, kinematik juftning erkinlik darajasi quyidagicha aniqlanadi. h = 6 - s, bu yerda, h - kinematik juft erkinlik darajasi; 6 -moddiy nuqta fazodagi erkinlik darajasi; s - kinematik juft harakatiga qo‘yiladigan cheklanishlar soni. kinematik juftlar sinifi ularning nisbiy harakatiga qo'yilgan cheklanishlar soni s ning qiymatiga tengdir. yuqoridagi formuladan s = 6 - h, bu yerda, 1<s<5, bo'lganligi sababli kinematik juftlaming sinflari ham 1 dan 5 gacha bo'ladi. demak, i - sinfga mansub bo'lgan kinematik juft 5 ta nisbiy harakat qiladi. v - sinfga mansub bo'lgan kinematik juft esa 1 …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mexanizm va mashinalar nazariyasi"

слайд 1 mavzu. mashina va mexanizmlar nazariyasi mexanika predmeti 1. «mexanizm va mashinalar nazariyasi» fani o‘ziga xos fan bo‘lib, u mexanizmlar va mashinalarning tuzilishini, kinematikasini, dinamikasini hamda yangi mexanizmlarni yaratish usullarini (sintezini) o ‘rganadi. mexanizm deb, bir yoki bir necha jismlar harakatini boshqa jismlarning maqsadga muvofiq harakatiga o‘zgartiruvchi jismlar tizimiga aytiladi. mexanizmlar asosan quyidagi ко‘rinishlarga ega: - yurituvchi va o‘zgartiruvchi mexanizmlar; - о‘tkazuvchi va uzatuvchi mexanizmlar; - ish bajaruvchi mexanizmlar; - ishlanishi kerak bo‘lgan obyektlarni tashish, saralash, ishlovga keltirish mexanizmlari; - tayyor mahsulotni hisoblash, tarozida tortish va о ‘rash mexanizmlari. yurituvchi yoki o‘zgartirvchi mexanizmlar har xil ko‘ri...

This file contains 20 pages in PPT format (1.4 MB). To download "mexanizm va mashinalar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mexanizm va mashinalar nazariya… PPT 20 pages Free download Telegram