mexanizm va mashinalar nazariyasi

PPTX 18 pages 97.2 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.2 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

1-ma’ruza: kirish. fanning nazariy mashg’ulotlari mazmuni. mexanizm va mashinalar nazariyasi ma’ruzachi: sh.haydarova fan bo’yicha o’tkaziladigan mashg’ulotlar turi ma’ ruzalar: 30 (soat) amaliy mashg‘ulotlar: 30 (soat) laboratoriya mashg‘ulotlar: 30 (soat) mustaqil ta’lim: 90 (soat) asosiy darsliklar va uslubiy ko’rsatmalar ro’yxati karimov r.i., soliyev a. “amaliy mexanika” o‘quv qo‘llanma t. “fan texnologiya”, 2005 jo‘raev a., tojiboyev r “amaliy mexanika” toshkent. “fan texnologiya”, 2007 karimov r.i., salimov a “amaliy mexanika” toshkent. “fan texnologiya”, 2007 bibutov n.s. “amaliy mexanika”toshkent “yangi yo‘l pilograf servis”, 2008 qo’shimcha adabiyotlar usmonxo‘jaev x.x. mashina va mexanizmlar nazariyasi / darslik. — toshkent: o‘qituvchi, 1981. -520 b. jo‘raev a.j., mavlyaviev m.r., abdikarimov t., muxamedov j.y. mexanizm va mashinalar nazariyasi / darslik -toshkent: o‘qituvchi., 2004.-211 6. usmonxo‘jaev x.x. mashina va mexanizmlar nazariyasi / darslik. — toshkent: o‘qituvchi, 1981. -520 b. shoobidov sh. a. “mashina detallari”. darslik. t. “o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi”, 2014. - 444 b. tojiboyev r, jo‘rayev a., mansurov r “mashina detallari”. …

2 / 18

zmlarning kinematik hamda dinamik tuzilishlarini o’rganiladi va shu bilan birga yangi mashina va mexanizmlar yaratish usullarini ishlab chiqishni o’rgatadi. bundan tashqari sifatsiz mashinalarni yengil, tezyurar, kam energiya iste’mol qiladogan sifatli mahsulot beradigan yuqori unumli mashinaga aylantirish yo’llarini izlashni o’rgatadi. mexanizm va mashinalar nazariyasi fani mexanizmlarning turlari, ularning strukturasi, kinematikasi va dinamikasini o‘rganishda model va asboblardan foydalaniladi. leonardo da vinchi (1452-1519) tikuv dastgohlari, bosma va yog‘ochga ishlov berish mashinalari mexanizmlari konstruksiyasi loyihasini ishlab chiqqan, ishqalanish koeffitsentini tajriba yo‘li bilan aniqlashga urinib ko‘rgan. d. kardan (1501-1576) soat va tegirmon mexanizmlarining harakatini o‘rgangan. o‘ttiz yil rossiyada yashagan va ishlagan, so‘ngra peterburg fanlar akademiyasining haqiqiy a’zosi bo‘lgan, atoqli matematik va mexanik, shveysariyalik professor l.eyler (1707-1783) qattiq jismlar kinematikasi va dinamikasiga oid masalalarni yechdi, egiluvchan mexanizmlarning tebranishi va ustvorligini tadqiq etdi, tishli mexanizmlar profillari bilan shug‘ullandi, bularning ichida eng istiqbolligi evolventasimon profildir. rus olimi l.v. assur (1878-1920) hozirgi vaqtda mexanizmlarni tahlil va sintez qilishda tadbiq …

3 / 18

igini ortirish, ishlab chiqarishning intelektual hamda fiziologik vazifalarni yo’lida ishlatiladigan va inson tomonidan yaratilgan sun’iy mashina. mashina ishlab chiqarish jarayoni yoki energiyaning o’zgarish jarayoni bilan bog’liq bo’lgan va foydali ish bajarish uchun mo’ljallangan mexanizm yoki mexanizmlar majmuiga aytiladi. mashina va mexanizmlar bo’yicha asosiy tushunchalar. foydali ish bajaruvchi mashinaning asosiy qismi ish bajaruvchi mexanizm bo’lib, u harakatni mashina dvigatelidan yoki boshqa biror manbaadan oraliq uzatish mexanizmlari yordamida oladi. bu mexanizmlar birikmasiga agregat deyiladi. mexanizm deb sun’iy ravishda yaratilib, bir yoki bir necha jismlar harakatini boshqa jismlarning talab etilgan harakatlariga o`zgartirish (aylantirish) uchun mo`ljallangan jismlar tizimiga aytiladi. mexanizm tarkibiga kirgan, bir yoki bir nechta o`zaro qo`zg’almas tarzda biriktirilgan qattiq jismlar bo`g’in (zveno) deb ataladi. qo`zg’almas deb qabul qilinadigan bo`g’in ustun deb nomlanadi. mexanizmning ular holatlari bevosita mustaqil parametrlar – umumlashgan koordinatalar qiymati bilan belgilanadigan bo`g’inlari yetakchi bo`g’in deb, mexanizmning holat va siljishi yetakchi bo`g’inlarga uzil-kesil bog’liq bo`lgan bo`g’inlari esa yetaklanuvchi bo`g’in deb …

4 / 18

nematik zanjir deb ataladi. yopiq kinematik zanjir deb har bir bo`g’ini kamida ikkita kinematik juftlik tarkibidan o`rin olgan zanjirga aytiladi. ochiq kinematik zanjir deb, tarkibida faqat bir kinematik juftlikka kirgan bo`g’inlari bo`lgan zanjirga aytiladi. muhandislik amaliyotida qo`llanadigan mexanizmlarning ko`pchilik qismi yopiq kinematik zanjirlar tomonidan hosil qilingan. mexanizm deb bir yoki bir necha bo`g’inlarning (yetakchi) istalgan bo`g’inga (ustunga) nisbatan harakat qilganida barcha qolgan bo`g’inlar (yetaklanuvchi) uzil-kesil belgili harakat qiladigan kinematik zanjirga aytiladi. mexanizmning ustunga nisbatan erkinlik darajasi soni harakatchanlik darajasi deb atalib, odatda uni w harfi bilan belgilaydilar. texnikada qo`llanadigan mexanizmlar aksariyatining harakatchanlik darajasi w=1 birga teng bo`lib, biroq harakatchanlik darajasi ikki va undan katta bo`lgan mexanizmlar ham uchrab turadi; bunday mexanizmlar differensial mexanizmlar nomini olgan. kurs loyihasida kinematik juftliklarning artobolevskiy tomonidan kiritilgan tasnifni qabul qilamiz. barcha kinematik juftliklar besh toifaga bo`linadi. kinematik juftlik toifasining raqami juftlik bir bo`g’ining boshqasiga nisbatan harakatiga qo`yilgan bog’liqlik shartlari soniga ko`ra aniqlanadi. mexanizmlar tasnifi loyihani …

5 / 18

si, uning harakatchanlik darajasi belgilangan, mexanizmdagi barcha kinematik juftliklar faqat v toifaga oid bo`lganidagina aniqlash mumkin. ustunli v kinematik juftlik tarkibiga kirgan yetakchi bo`g’in birinchi toifa mexanizmini hosil qiladi. yetakchi mexanizmlar miqdori chebishyev formulasiga binoan hisoblab aniqlanadigan w yassi mexanizm erkinlik (harakatchanlik) darajasi bilan aniqlanadi: w= 3n - 2 p5 - p4 bu yerda n – mexanizm harakatchan bo`g’inlari soni; p5 va p4 – mos ravishda 5 va 4 toifa, ya’ni bo`g’inlarning nisbiy harakatiga ikki va bittadan bog’liqlik taqdim etadigan kinematik juftliklar soni. assur guruhlari harakatchanlik darajasi quyidagiga teng bo`ladi: w= 3n - 2 p5= 0 bu yerda n – mexanizm harakatchan bo`g’inlarining soni; p5 – 5 toifa kinematik juftliklar soni. e’tiboringiz uchun rahmat! /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mexanizm va mashinalar nazariyasi"

1-ma’ruza: kirish. fanning nazariy mashg’ulotlari mazmuni. mexanizm va mashinalar nazariyasi ma’ruzachi: sh.haydarova fan bo’yicha o’tkaziladigan mashg’ulotlar turi ma’ ruzalar: 30 (soat) amaliy mashg‘ulotlar: 30 (soat) laboratoriya mashg‘ulotlar: 30 (soat) mustaqil ta’lim: 90 (soat) asosiy darsliklar va uslubiy ko’rsatmalar ro’yxati karimov r.i., soliyev a. “amaliy mexanika” o‘quv qo‘llanma t. “fan texnologiya”, 2005 jo‘raev a., tojiboyev r “amaliy mexanika” toshkent. “fan texnologiya”, 2007 karimov r.i., salimov a “amaliy mexanika” toshkent. “fan texnologiya”, 2007 bibutov n.s. “amaliy mexanika”toshkent “yangi yo‘l pilograf servis”, 2008 qo’shimcha adabiyotlar usmonxo‘jaev x.x. mashina va mexanizmlar nazariyasi / darslik. — toshkent: o‘qituvchi, 1981. -520 b. jo‘raev a.j., mavlyaviev m.r...

This file contains 18 pages in PPTX format (97.2 KB). To download "mexanizm va mashinalar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mexanizm va mashinalar nazariya… PPTX 18 pages Free download Telegram