o'zbekiston tarixida renessans davrlari

PDF 13 pages 325.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 325.5 KB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

ma'ruza matni.docx 6-7-mavzular. o‘zbekiston tarixida renessans davrlari. reja: 1. “renessans” tushunchasi va unung mazmun-mohiya�. markaziy osiyoda ilk uyg’onish davri, uning vujudga kelish sharoitlari va omillari. 2. ix-xii asrlarda o’lkamizda ilm-fan, madaniyat, adabiyot, san’atning yuksalishi. islom madaniya�ning tarkib topishi. 3. xiv-xv asrlardagi ikkinchi renessans davri. temuriylar davrida ilm-fan va vadaniyat rivoji. 4. yangi o‘zbekistonda ucnuncni renessans. mashg’ulot maqsadi: sharq xalqlari hayo�da yuz bergan uyg’onish davrining asosiy omillari, bu davrning o’ziga xos xususiyatlari, markaziy osiyolik allomalarning hayo� va ularning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasini o’rganish, shuningdek bu davrda tarkib topgan islom madaniya� haqida ma’lumotga ega bo’lish. yangi o‘zbekistonda ucnuncni renessans mazmun- mohiya�ni tushun�rish. talabalarda ona vatanga muhabbat, ajdodlar xo�rasiga hurmat tuyg’ularini shakllan�rish. tayanch tushunchalar: renessans, uyg’onish davri, baytul-hikma, algoritm, al- fraganus, qomusiy olim, turkiy adabiyot, islom madaniyati, fikh. hadis. yangi o‘zbekiston, ucnuncni renessans. uygʻonish davri (renessans) - markaziy osiyo, eron, xitoy (9-12 va 15-asrlar) va gʻarbiy yevropada yuz bergan alohida madaniy va tafakkuriy …

2 / 13

rlar, salobatli binolar yaratildi, ilmfan rivojlandi. italiyada shoir petrarka va dante, rassom jotto, adib va mutafakkirlar bokkachcho, ariosto, tasso, byome renessans gʻoyalarining jarchilari boʻlib maydonga chiqsilar. ammo renessans, yaʼni uygʻonish faqat yevropa hodisasi emas. dunyo madaniyatini yaxlit olib oʻrgangan olimlarning ishlari shuni koʻrsatdiki, osiyo markazida joylashgan movarounnaxr, xuroson va eronda italiyaga qaraganda bir necha asr oldin (9—12-asrlar) ulkan madaniy koʻtarilish yuz bergan, ilm- fan, falsafa, adabiyot kuchli rivojlanib, ilgʻor insonparvarlik gʻoyalari jamiyat fikrini band etgan, aqliy va ijodiy faollik gurkiragan. bu davr dunyo ilmida „musulmon renessansi“ (a. mets) yoki „sharq uygʻonishi“ (n. i. konrad) nomi bilan atalib kelinmoqda. sharq uygʻonish davrida yevropa uygʻonish davrining asosiy belgilari mujassam: joʻshqin ijodiy faoliyat, ulkan bunyodkorlik ishlarining amalga oshirilgani, aqlni hayratga soluvchi bemisl asarlarning yaratilgani shundan dalolat beradi. sharq uygʻonish davri ham ulugʻ allomalar, qomusiy bilim sohiblari, mashhur mutafakkirlarni yetishtirdi. aniq fanlar sohasida muhammad xorazmip, abu bakr roziy, abu rayhon beruniy, ahmad al-fargʻoniy, umar …

3 / 13

pa&action=edit&redlink=1 https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=g%ca%bbarbiy_yevropa&action=edit&redlink=1 https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=g%ca%bbarbiy_yevropa&action=edit&redlink=1 https://uz.wikipedia.org/wiki/italiya https://uz.wikipedia.org/wiki/italiya https://uz.wikipedia.org/wiki/gumanizm https://uz.wikipedia.org/wiki/gumanizm chuqur ishlab chiqiddi. sheʼriyatda abu abdullo rudakiy, abulalo almaarriy, abulqosim firdavsiy, jaloliddin rumiy, hofiz sheroziy, nizomiy ganjavip, abdurahmon jomiy va alisher navoiy kabi daho ijodkorlar yetishib, oʻlmas asarlar yaratdilar, ishqmuhabbat, qahramonlik, ozodlik va ezgulikni kuyladilar. miniatyura rassomchiligida bir necha maktablar shakllandi, bunda kamoliddin behzod rasmlari yangi ijodiy yoʻnalishga asos soldi. uygʻonish davri ning yana bir belgisi xalq ruhini ifodalaydigan „ming bir kecha“, „kalila va dimna“, „qirq vazir“, „toʻtinoma“, „sindbodnoma“, „jomeʼul hikoyot“ kabi qiziqarli sarguzashtlarga toʻla, shavqu zavq qoʻzgʻatadigan asarlarning koʻpaygani, ikkinchi tomondan „xamsa“larda boʻlganiday, insoniy ideallarni mujassam etgan hikmat va falsafaga boy umumbashariy gʻoyalarning tasvirlanishidir. eron va markaziy osiyo xalqlari bir necha ming yillik sivilizatsiya tarixiga ega. zotan, qadimiyati, qad. davlatchiligi boʻlmagan xalqda uygʻonish davri ham boʻlmaydi. markaziy osiyoda 9-13-asrlarda oʻz xalqining qadimiyatiga qaytish, avesto falsafasini qurʼon maʼrifati bilan uygʻunlashtirib, qayta tiklashga intilish tasavvuf taʼlimoti, „ishroq“ falsafasida namoyon boʻlgan. shu asosda turli nazariyalar, …

4 / 13

n oʻzaro kelishmay kelgan boʻlsalarda, amalda yevropa uygʻonish davrida boʻlganidek, inson ongini bedor etish, uni aqidaparastlik (taqlidchilik) gʻuboridan tozalashda hamkorlik qildilar. shu bois hurfikrli mutafakkirlar orasida ratsionalist olimlar bilan birga, orif sufiylar ham bor edi. sharq uygʻonish davri vakillari oʻz xalklarining ked. madaniyat bilan birga, yunon vahind xalklari merosidan ham foqdalanishgan. yunon olimlarining asarlari 8—9-asrlarda arab tiliga tarjima qshshndi, sharxlandi. aflotun, arastuni sharq faylasuflari ham oʻz ustozlari deb hisoblashgan, plotin qarashlari ibn alarabiyga taʼsir etib, „vahdatul vujud“ falsafasiga turtki berdi. biroqyunonlar koʻp fikrlarni qad. osiyoliklardan olganlar. bu tarix qonuniyati; abu rayhon beruniyning „kitob attafhim li avoil sinoat attanjim“ asari qoʻlyozmasi (13- asr).yuksalishga shaylangan xalq oʻz madaniyati va oʻzigacha yaratilgan bashariy yutuqlarni oʻzlashtirib, yana yuksaklikka koʻtariladi. sharq uygʻonish davri keng koʻlamli: taʼlim va tahlil, madrasamaorif rivojlangan, ulkan kutubxonalarda yuz minglab jild kitoblar yigʻilgan, „xazinat ulhikma“, „dor ululum“larda tolibi ilmlar, ustozshogirdlar suhbati bardavom edi, olimning obroʻeʼtibori yuksak qadrlandi. sharq uygʻonish davri yutuqlari …

5 / 13

lari tufayli shakllangan. „tib krnunlari“ 7 asr mobaynida yevropa untlarida tibbiyot darsligi sifatida xizmat qildi. ibn sino shogirdi ibn rushd goyalari italiya, fransiya hurfikrligini boshlab bergan. ibn sino-avitsenna, ibn rushd-averroes, ahmad fargʻoniy- al fraganus, abu bakr roziy -al ramzats, abu maʼshar balxiy-albumazar degan l i h l id hh b ʻl oʻ h d (13 16 ) j h l h lid i lotincha nomlar ostida mashhur boʻlgan. „oʻsha paytda (13-16-asr) jaholat changalidagi yevropaning koʻpgina qismida musulmonlar ilm charogʻini yoqdilar…; ispanlar yozuvi ham, shimoliy oramiy yozuvi ham osiyodan olingan; shim., gʻarbiy va sharqiy yevropa madaniyati yunon - rumo - arab urugʻidan unib chiqqandir“ (g.gerder). platon, aristotel asarlari ham yevropaga dastlab arabcha tarjima va talqinlar orqali kirib borgan. „sharkliklar gʻarbni aristotel falsafasi bilan yoritdilar“ (gegel). aniq fanlar va ularni oʻrganish usullarini, dehqonchilik va chorvachilik ilmlari, dengizda suzish, qarbiy texnikani yevropa sharqdan olib rivojlantirdi. „matematika, kimyo, tibbiyot sohasida musulmonlarning xizmati buyuk… bu …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston tarixida renessans davrlari"

ma'ruza matni.docx 6-7-mavzular. o‘zbekiston tarixida renessans davrlari. reja: 1. “renessans” tushunchasi va unung mazmun-mohiya�. markaziy osiyoda ilk uyg’onish davri, uning vujudga kelish sharoitlari va omillari. 2. ix-xii asrlarda o’lkamizda ilm-fan, madaniyat, adabiyot, san’atning yuksalishi. islom madaniya�ning tarkib topishi. 3. xiv-xv asrlardagi ikkinchi renessans davri. temuriylar davrida ilm-fan va vadaniyat rivoji. 4. yangi o‘zbekistonda ucnuncni renessans. mashg’ulot maqsadi: sharq xalqlari hayo�da yuz bergan uyg’onish davrining asosiy omillari, bu davrning o’ziga xos xususiyatlari, markaziy osiyolik allomalarning hayo� va ularning jahon sivilizatsiyasiga qo’shgan hissasini o’rganish, shuningdek bu davrda tarkib topgan islom madaniya� haqida ma’lumotga ega bo’lish. yangi o‘zbek...

This file contains 13 pages in PDF format (325.5 KB). To download "o'zbekiston tarixida renessans davrlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston tarixida renessans … PDF 13 pages Free download Telegram