temuriylar davri madaniyati va musiqiy hayoti

DOCX 36 pages 1.4 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ temuriylar davri madaniyati va musiqiy hayoti (arxitektura, miniatyura, adabiyot va musiqa) reja i. kirish. ii. asosiy qism. 2.1. temuriylar davri musiqa madaniyati. 2.2. abdulqodir marog’iyning temuriylar davri musiqa san’atidagi o’rni. 2.3. zaynulobiddin husayniy qalamiga mansub musiqiy risolalar. 2.4 alisher navoiy va musiqa. iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. v. ilova i.kirish o’rta osiyoda amir temurga o’xshash shaxsning paydo bo’lishi tarixiy extiyojlardan edi. negaki bu davrda mog’ullar istilosidan so’ng o’rta osiyo har tomonlama tushkun ahvolda edi. chingizxon qo’shinlari o’rta osiyoning siyosiy, iqtisodiy, ma’naviy rivojini nafaqat to’xtatib balki yuz yillar orqaga qaytardi desa, mubolag’a bo’lmaydi. amir temur taxt tepasiga kelguniga qadar movarounnahr taxminan 150 yil zulmatda kun kechirdi. amir temur mohir harbiy va hukmdor edi. amir temur jahon …

2 / 36

lki butun yaqin va o’rta sharq ellarining musiqa san’ati jadal ravnaq topgan, kamolot cho’qqisiga erishgan, chinakam uyg’onish davri bo’lgan deyish mumkin. zero, bu xalqlar yagona davlatni tashkil etib, o’zaro samarali madaniy aloqalar o’rnatibgina qolmay, ayni vaqtda osiyo va ovro’poning eng yirik mamlakatlari bilan ma’naviy bog’lanish imkoniyatiga ham ega bo’lganlar. amir temur va temuriylar davri o’rta asrlar sivilizatsiyasida muhim ahamiyat kasb etadi. uning ta’siri nafaqat yaqin va o’rta sharqda, balki renessans davri yevropa madaniyatiga ham ta’sir ko’rsatdi[footnoteref:1]. [1: хакимов а. искусства узбекистана: история и современность. 2010 1] xiv asr o’rtalaridan xvii asrgacha bo’lgan davr o’rta osiyo xalqlari, jumladan o’zbek xalqi madaniyati, san’ati va adabiyoti tarixiy taraqqiyotining yangi va sermahsul davri hisoblanadi. bu davrda o’rta osiyo xalqlari ilm-fan, me’morchilik, tasviriy san’at, naqqoshlik, musiqa va boshqa sohalarida hamda badiiy adabiyotda juda katta muvaffaqiyatlarga erishdilar, ulkan olimlar, san’atkorlar va shoirlarni yetishtirib, jahon madaniyati xazinasiga katta hissa qo’shdilar[footnoteref:2]. [2: mallayev n. o’zbek adabiyoti tarixi. birinchi …

3 / 36

si bir amir biron mamlakatni fath etsa, yo g‘anim lashkarini yengsa, uni uch narsa bilan mumtoz qilsinlar: (bular) faxrli xitob, tug‘ va nog‘ora berib, uni bahodir deb atasinlar”[footnoteref:3]. [3: amir temur. «temur tuzuklari». 2 ] mazkur manbaning yana bir bo‘limi amir temurning xalq cholg‘u asboblariga bo‘lgan munosabatini yaqqol namoyon qiladi: ‘‘...amr qildimki, o‘n ikki katta amirlarning har biriga bitta bayroq (alam) va bir nog‘ora berilsin, amir ul-umaroga bayroq va nog‘ora, tuman tug‘ va chortug‘ taqdim etsinlar. mingboshiga esa bir tug‘ va karnay (nafir) bersinlar. yuzboshi va o‘nboshiga bittadan katta nog‘ora (tabal) bersinlar. aymoqlarning amirlariga bo‘lsa, bittadan burg‘u taqdim etsinlar. to‘rt beklar begining har biriga bittadan bayroq, nog‘ora, chortug‘ va burg‘u bersinlar’’[footnoteref:4]. [4: amir temur. «temur tuzuklari». ] amir temurning o‘zi musiqaning his-tuyg‘ularga ta’sir etuvchi imkoniyatlaridan boxabar bo‘lib, amaliyotda undan mohirona foydalangan. sohibqiron saroyda o‘tkazilgan tantanalarda doimo musiqachilarning ijrosini maroq bilan tinglab, yangi yaratilgan asarlarga baho berishni xush ko‘rgan. uning bu …

4 / 36

hol musiqa san’atiga bo’lgan e’tiborining yana bir yorqin dalilidir. bu davrda saroy musiqiy guruhlarining asosan karnaychi va nog’orachilardan iborat yetakchilarni hukmdoring shaxsan o’zi tayinlar, ularni “mehtar” deb atashar edi. [5: saidiy said boltazoda. markaziy osiyo madaniyatida urma cholg’ular. 3 ] sohibqironning har bir jangida nog’oralar zarblari, burg’ular ohanggi, karnaylarning sadosi qo’shinning jangovor ruhiyatini ko’tarar, ayni paytda dushmanning yuragiga qo’rquv solgan. bundan tashqari nog’ora, karnay sadolari shaharga temur, ulug’bek va boshqa hukmdorlar kirib kelayotganidan aholiga xabar bergan. o’rta asrlar an’anasi shahar aholisining kasbiga ko’ra, jamoa bo’lib yashashni taqozo qilar edi. shunga ko’ra “xonandalar mavzesi”, “sozandalar mahallasi”, “bastakorlar ko’chasi” joriy etildi. musiqa san’atining rivoji she’riyat rivoji bilan bog’liqlik tomonlari bor. she’riyat musiqa taraqqiyotiga samarali ta’sir eganidek, musiqa ham she’riyat rivojiga samarali ta’sir qiladi, bastakor shoirning she’riga kuy yaratadi, shoir bastakorning kuyiga moslashtirib she’r yaratadi. musiqa she’riyat o’rtasidagi bog’liqlikni ko’rsatishda xv asr shoiri ahmadiyning “sozlar munozarasi” asari e’tiborni tortadi. majoziy xarakterda yozilgan bu …

5 / 36

] amir temur davriga xos bo’lgan ma’naviy ko’tarinkilik musiqa san’atining deyarli barcha jabhalari uchun keng imkoniyat yaratib berdi: sozandalik va xonandalik, bastakorlik ijodi, musiqa ilmi, musiqa ta’limi kamol topdi. asrlar mobaynida shakllangan an’anaviy ustoz-shogirt ta’lim tizimi keng quloch yozdi. amir temurning o’zi musiqaning his-tuyg’ulariga ta’sir etuvchi imkoniyatlaridan boxabar bo’lib, amaliyotda undan mohirona foydalangan. o’rta asrlar an’anasi shahar aholisining kasb-koriga ko’ra, jamoa (mahalla) bo’lib yashashni taqozo etar edi. xalq ichida tanilgan san’atkorlar, hokimlar farmoniga ko’ra yoki o’ziga qulaylik yaratish maqsadida kasbdoshlari bilan jamoa bo’lib yashashni afzal ko’rar edilar. rasmiy manbalarda sohibqiron temurning bolaligi va yoshligi to’g’risida ma’lumot yo’q, biroq ayrim muarrixlar u haqida ba’zi tafsilotlarni xabar qilishadi. alisher navoiy naqshlar (ashula-cholg’u asarlari) hamda peshravlar (cholg’u asarlari)muallifi bo’lganligi “boburnoma” da keltirilgan. tuzilish jihatdan murakkab bo’lgan bunday asarlarni yarata olish hodisasi nafaqat sharq, balki g’arb madaniyati tarixida ham kamdan-kam uchraydi. xvi-xvii asrlar bo’sag’asida yashab ijd qilgan olim darvesh ali changiy, shu davrdagi ommabop …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temuriylar davri madaniyati va musiqiy hayoti"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ temuriylar davri madaniyati va musiqiy hayoti (arxitektura, miniatyura, adabiyot va musiqa) reja i. kirish. ii. asosiy qism. 2.1. temuriylar davri musiqa madaniyati. 2.2. abdulqodir marog’iyning temuriylar davri musiqa san’atidagi o’rni. 2.3. zaynulobiddin husayniy qalamiga mansub musiqiy risolalar. 2.4 alisher navoiy va musiqa. iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. v. ilova...

This file contains 36 pages in DOCX format (1.4 MB). To download "temuriylar davri madaniyati va musiqiy hayoti", click the Telegram button on the left.

Tags: temuriylar davri madaniyati va … DOCX 36 pages Free download Telegram