temuriylar davri madaniyati va san’atining o‘ziga xos xususiyatlari.

PPTX 41 pages 751.1 KB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 751.1 KB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

slayd 1 temuriylar davri madaniyati va san’atining o‘ziga xos xususiyatlari. temuriylar davrida madaniy hayot: ilm-fan rivoji. ta’lim tizimi. ulug‘bek ilm-fan homiysi. obodonchilik ishlari. me’morchilik va arxitektura. naqqoshlik, kitobat, xattotlik, tasviriy san’at, musiqa va amaliy san’at. kulolchilik sohasidagi yangiliklar. 9-mavzu. : temuriylar davrida movaraunnahr va xurosonda madaniyat va san’at rivoji reja: qoraboyev u., soatov g‘. o‘zbekiston madaniyati. – toshkent, 2011. o‘zbekiston tarixi. 1-kitob / mas’ul muharrir a.s.sagdulayev. – toshkent, 2019. abdullayev n. o‘zbekiston san’ati tarixi. – toshkent, 2007. xoji ismatulloh abdulloh. markaziy osiyoda islom madaniyati. – t.: sharq, 2005. ma'naviyat yulduzlari. t.: 2001. xayrullaev m. o'rta osiyoda ilk uyg'onish davri madaniyati. – toshkent: fan, 1994. adabiyotlar ro‘yxati: amir temur maqbarasi, go‘ri amir (14-asr oxiri — 1405 y.) — samarqanddagi me’moriy yodgorlik. xalq orasida go‘ri amir yoki go‘ri mir (mir sayyid baraka) deb nomlanib kelinadi. maqbaraga temuriylar sulolasiga mansub kishilar (amir temur, uning piri mir sayyid baraka, o‘g‘illari umar-shayx, mironshoh va shohrux, …

2 / 41

lari va ichki gumbaz bilan qoplangan. tashki gumbazi 64 qobirg‘ali, baland poygumbaz (diametri — 15 m, bal. 12,5 m)ga o‘rnatilgan. ziyoratxona o‘rtasidagi marmar panjara bilan o‘ralgan murabba xazira sahniga qator qabrtoshlar qo‘yilgan. yuqorisi (to‘ri)da amir temurning harbiy yurish-larida unga hamroh bo‘lgan va uning yuk-sak hurmatini qozongan mir sayyid baraka sag‘anasi joylashgan. sayyid baraka qabrining oyoq tomoniga amir temurning o‘zi dafn qilingan. uning uch tomonida muhammad sulton, mironshoh, umarshayx qabrlari bor. keyinchalik bu yerga temurning nabiralari va evara-larining qabr toshlari qat’iy tartib-da joylashtirilgan. temur sag‘anasiga qo‘yilgan ko‘k nefrit qabrtoshini ulug‘bek mo‘g‘ulistonga qilgan yurishi vaqtida olib kelgan. toshdagi lavhada temurni ulug‘laydigan so‘zlar, uning shajarasi hamda marsiyalar o‘ymakori yozuvlarda bitilgan. hamma sag‘analar ulug‘bek tomonidan yaxlit o‘yma mar-mar panjara bilan o‘ralgan. ziyoratxona-ning sharqiy qismidagi ravoqdan zina orqali ostki qavatidagi go‘rxonaga tu-shiladi. go‘rxona sakkiz qirrali. undagi sag‘analar yuqrri qavatda qanday joylash-gan bo‘lsa, bu yerda ham shu tartibda joy-lashgan. ziyoratxonadagi qabrtoshlarning har biri yuksak san’at asaridir. …

3 / 41

a mahorat bilan bajarilgan. tashqi peshtoq darvozasining tepasida me’mor — usta "muhammad binni mahmud al-banno isfaxoniy" nomi saqlangan. keyinchalik maqbara bir necha bor ta’mirlandi, gumbazi qayta tiklanib, xonaqoh va madrasa qoldiqlari kavlab topildi, ichki va tashqi bezaklar ta’mir etildi. 1941 y.da musulmon odatiga zid ravishda amir te-mur va ulug‘bek qabrlari ochib tekshiri-lib, ular ruhlari bezovta etildi. markaziy osiyo meʼmorchiligining noyob asari sifatida eʼtirof etilgan amir temur maqbarasining qurilishi 1403-yilda boshlanib, 1424-yilda tugatilgan. maqbara amir temurning taxt vorisi, deb eʼlon qilingan nabirasi muhammad sulton uchun qurdirilgan. muhammad sulton 1403-yilda kichik osiyoga qilgan safari vaqtida, 29 yoshida bevaqt vafot etadi. shahzoda samarqandga keltirilib, dastlab masjidning xonaqosida dafn qilinadi. shohi zinda samarqandning qadimgi o‘rni afrosiyobni tomosha qilgan sayyohlar uning janub tomoniga yursalar, qiyalikda joylashgan, moviy gumbazlari quyosh nurida yarqirab turgan shohizinda ansanbmliga duch keladilar. samarqandliklar uchun muqaddas ziyoratgohga aylangan bu ulug‘ yodgorlik uzoq-yaqindan kelgan sayyohlar uchun doimo suyukli ziyoratgohdir. “samarqand marvaridi” degan nomga …

4 / 41

so‘zining ma’nosi “tirik shoh” bo‘lib, qariyib ming yildan buyon bu nom xalq o‘rtasida yashab kelmoqda. musulmon tarixchilarining yozishlaricha, tirik shoh-muhammad payg‘ambarimizning amakivachchasi qusam ibn abbosga berilgan unvondir. samarqandlik tarixchi abul hakimiyning yozishicha, qusam ibn abbos payg‘ambarimizning muborak yuzlarini ko‘rgan oxirgi kishidir. musulmon tarixchilarining yozishlaricha, qusam ibn abbos viii asrlarda arab lashkarlari tarkibida samarqandga kelgan va bu yerda dini islomni targ‘ib qilish bilan mashg‘ul bo‘lgan. bir kuni qusam ibn abbos namoz ibodati bilan mashg‘ul bo‘lib turganida kofirlar hujumiga uchragan va uzilgan boshini qo‘liga olib g‘or orqali yerning tagiga tushib ketgan. u to qiyomatga qadar tirik yurar emish. qusam ibn abbos kirib ketgan g‘orning oldida unga atab qabr yasalgan va xi asrda uning ustiga maqbara qurilgan. maqbaradan tashqari bu yerda hashamatli ziyoratxona, masjid va chillaxonalar ham faoliyat ko‘rsatgandir. 1220 yili ro‘y bergan mo‘g‘ul istilosi shohizinda maqbarasi taqdirida ham ayanchli rol o‘ynadi. mug‘ullar bu yerdagi ko‘pgina inshootlar va qabrlarni ostin-ustun qilib tashladilar. ammo, …

5 / 41

ingan maqbaralar, masjid va madrasalardan iborat murakkab yodgorlikdir. shu sababli bu yerga tashrif buyurgan sayyohlar ham osonlik bilan uni anglashlari, tushunishlari mushkuldir. bu darvozaning peshtog‘ida: “bu ulug‘vor inshoot abdulaziz bahodir ibn ulug‘bek kuragon, ibn shohruh, ibn amir temur kuragon tomonidan 838 (1434-35) yilida bunyod qilingan - degan yozuv saqlangandir. tarixchilarning fikrlaricha, bu darvoza va peshtoqni mirzo ulug‘bekning o‘zi bunyod qildirgan, ammo, uni o‘z nomiga emas, kichik o‘g‘li abdulaziz nomiga yozdirgandir. darvozadan kirgan sayyohlar chap tomonga burilsa xix asrda qurilgan masjidga, o‘ng tomonga burilsa 1813 yili davlat qushbegi tomonidan qurilgan kichik madrasaga kiradi. madrasaning qarama-qarshi tomonida esa 1910 yili usta sodiq tomonidan qurilgan yozgi masjid joylashgan. bu inshootlardan o‘tgan sayyohlar g‘ishtlardan terilgan zinopoyalar orqali yuqori tomonga yo‘l oladilar. sayyohlar zinapoyalarning qariyib o‘rtasiga yetganlarida ularning ko‘zlari chap tomondagi hashamatli maqbaraga tushadi. yaqin-yaqinlargacha ko‘pchilik olimlar, bu maqbaraga, mirzo ulug‘bek davrida samarqandda yashagan turkiyalik astronom qozizoda rumiy dafn etilgan deb hisoblar edi. ammo bu …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temuriylar davri madaniyati va san’atining o‘ziga xos xususiyatlari."

slayd 1 temuriylar davri madaniyati va san’atining o‘ziga xos xususiyatlari. temuriylar davrida madaniy hayot: ilm-fan rivoji. ta’lim tizimi. ulug‘bek ilm-fan homiysi. obodonchilik ishlari. me’morchilik va arxitektura. naqqoshlik, kitobat, xattotlik, tasviriy san’at, musiqa va amaliy san’at. kulolchilik sohasidagi yangiliklar. 9-mavzu. : temuriylar davrida movaraunnahr va xurosonda madaniyat va san’at rivoji reja: qoraboyev u., soatov g‘. o‘zbekiston madaniyati. – toshkent, 2011. o‘zbekiston tarixi. 1-kitob / mas’ul muharrir a.s.sagdulayev. – toshkent, 2019. abdullayev n. o‘zbekiston san’ati tarixi. – toshkent, 2007. xoji ismatulloh abdulloh. markaziy osiyoda islom madaniyati. – t.: sharq, 2005. ma'naviyat yulduzlari. t.: 2001. xayrullaev m. o'rta osiyoda ilk uyg'onish davri madaniyati. – ...

This file contains 41 pages in PPTX format (751.1 KB). To download "temuriylar davri madaniyati va san’atining o‘ziga xos xususiyatlari.", click the Telegram button on the left.

Tags: temuriylar davri madaniyati va … PPTX 41 pages Free download Telegram