markaziy osiyo renessansining tarixiy yuzlar

DOC 16 pages 103.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 103.5 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu. ix-xii va xiv-xvi asrlarda markaziy osiyo renessansi reja: kirish 1. ix-xii asrlarda madaniy yuksalishning shart-sharoitlari. markaziy osiyolik buyuk allomalarning (muhammad ibn muso al-xorazmiy (783-850-yy.), abul abbos ahmad ibn muhammad ibn nosir al-farg’oniy (797-865-yy.), abu nasr muhammad ibn muhammad forobiy (873-951), abu rayhon beruniy (973-1048-yy.), abu ali ibn sino (980-1037-yy.), mahmud qoshg’ariy (1029-1038-yy.), yusuf xos hojib (xi asr) va boshq.) jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo’shgan ulkan hissasi. 2. xorazm ma’mun akademiyasining ilm-fan taraqqiyotidagi o’rni. mustaqillik yillarida xorazm ma’mun akademiyasining qayta tiklanishi. 3. ix-xii asrlarda islom dini va so’fiylik. buyuk muhaddis va dinshunos olimlar (imom buxoriy (809-870-yy.), imom at-termiziy (824-892-yy.), imom al- moturudiy (870-944-yy.) va boshq.) me’morchilik va san’at. 4. temuriylar hukmronligi davrida ilm-fan va madaniy hayot. mirzo ulug’bek (1394-1449-yy.), ulug’bekning ilmiy maktabi. mir alisher navoiyning (1441-1501-yy.) adabiy faoliyati. 5. ix-xii va xiv-xvi asrlarda markaziy osiyo renessansining jahon sivilizatsiyasidagi o’rni. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish tarixiy taraqqiyotning turli bosqichlarida insoniyat madaniyati va ilm-fanida …

2 / 16

devor vazifasini bajardi. shu bilan birga, imom buxoriy, imom termiziy, imom moturidiy singari buyuk muhaddis va ulamolar islom dini, aqida va tafsir sohasida bebaho asarlar yaratdilar. mazkur davrda shakllangan xorazm ma’mun akademiyasi esa ilmiy muhitning rivojida o‘ziga xos o‘rin egalladi. ikkinchi uyg‘onish davri xiv–xvi asrlarga to‘g‘ri kelib, amir temur va temuriylar sulolasi davrida madaniyat, ilm-fan va san’atning yangi cho‘qqiga ko‘tarilishi bilan xarakterlanadi. mirzo ulug‘bekning ilmiy maktabi, uning samarqandda barpo etgan rasadxona va madrasalari, shuningdek, alisher navoiyning adabiy merosi bu davrning eng yuksak yutuqlaridan hisoblanadi. shu bilan bir qatorda, kamoliddin behzod, qozizoda rumiy, ali qushchi kabi qomusiy olim va san’atkorlarning faoliyati ham markaziy osiyo renessansining dunyo tamaddunidagi o‘rnini belgilab berdi. mazkur davrlarning o‘ziga xos xususiyati shundaki, ular milliy davlatchilik, diniy-ma’naviy hayot, san’at va adabiyotning ravnaqi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, xalqimizning ilmiy va ma’naviy salohiyatini namoyon etadi. shu bois, ix–xii hamda xiv–xvi asrlarda yuzaga kelgan markaziy osiyo renessansi nafaqat mintaqaviy, balki umumbashariy …

3 / 16

an ravnaqi somoniylar, g’aznaviylar, saljuqiylar, xorazmshohlar sulolalariga mansub ma’rifatparvar hukmdorlarning ilm-fan va madaniyatga doimiy rag’bat berishlari orqasida ko’plab iste’dod sohiblarining salohiyati, ijodi o’sib, yuksalib borgan. o’sha davr hukmdorlari tashabbusi bilan bunyod etilgan va faoliyat ko’rsatgan kutubxonalarda son-sanoqsiz noyob, kitoblar, qo’lyozmalar to’planganki, bulardan hozirgi avlod kishilari ham bahramand bo’lmoqdalar. ibn sinodek buyuk zot ham birinchi bor tanishib hayratlangan somoniylar saroyi qoshidagi boy kutubxona ham mana shunday ilm maskanlaridan biri bo’lgan. markaziy osiyo xalqlari ma’naviy madaniyatining o’sishida islom madaniyatining ahamiyati katta bo’ldi. islom faqat dingina emas, balki yangi ma’naviy yo’nalish sifatida ham butun madaniy jarayonga, barcha musulmon mamlakatlari orasida ijtimoiy-madaniy va ma’rifiy aloqalarning kuchayishiga sezilarli ta’sir ko’rsatdi. bu davrda ma’naviyatda hurfikrlilik, har qanday bilim, ilm-fanga hurmat, diniy oqimlar erkinligi ustivorlik qilgan. diniy va dunyoviy ilmlar o’zaro uzviy bog’liq holda rivoj topib bordi. qadimgi yunon, hind va boshqa yurtlar an’analaridan, bilim manbalaridan ham keng ijodiy foydalanildi. x asrning ikkinchi yarmi va xi asr …

4 / 16

y.), ahmad al-farg’oniy (797-865-yy.), abu nasr forobiy (873-950-yy.), abu bakr muhammad narshaxiy (899-959-yy.), abu abdulloh xorazmiy (vafoti 997-y.), abu rayhon beruniy (973-1048-yy.), abu bakr al-xorazmiy (935-993-yy.), abu ali ibn sino (980-1037-yy.), ismoil jurjoniy (1042-1136-yy.), mahmud az-zamaxshariy (1075-1149-yy.), burhoniddin marg’inoniy (1123-1197-yy.), mahmud chag’miniy (xii-xiii asr boshlari) nomlari fan tarixida alohida o’rin tutadi. ix-xii asrlar markaziy osiyo xalqlari tarixida moddiy va ma’naviy hayotning rivojlanishida oldingi davrlarga nisbatan keskin yuksalish yillari bo’ldi. movarounnahr deb ataladigan bu hududda mustaqil davlatlarning tashkil topishi ularda siyosiy barqarorlik, iqtisodiy rivojlanish va madaniy hayotning ravnaqiga katta ta’sir ko’rsata boshladi. buxoro, samarqand, urganch va marv kabi shaharlar ilm-fan va madaniyat markazlari sifatida shakllanib rivojlana boshladi. markaziy osiyoda ix-xii asrlarda somoniylar, qoraxoniylar, g’aznaviylar, xorazmshohlar davlatlari hukm surdilar. bu davlatlar xalqaro maydonda o’z mavqei va tutgan o’rni jihatidan katta e’tibor va nufuzga ega bo’ldilar. ahmad nasr, ismoil somoniy, alptekin, mahmud g’aznaviy, to’g’rulbek, sulton sanjar, otsiz, takash singari tadbirkor va uzoqni ko’ra …

5 / 16

’mun akademiyasi – 1004-1005-yillarda xorazmda tashkil etilgan bo’lib, markaziy osiyo tarixida birinchi akademiyadir. akademiyaning «ma’mun» deyilishining sababi ma’muniy xorazmshohlar davrida (997-1017-yillar) ularning homiyligida tashkil qilingan va amaliy ish olib borgan edi. akademiya 1017-yilda o’z faoliyatini to’xtatishining sababi xorazmshoh ma’mun ibn ma’munning isyonchilar tomonidan o’ldirilishi bo’ldi. shundan so’ng akademiya homiysiz va qarovsiz qolib, akademiya olimlari ilmiy ish uchun tinch sharoit qidirib, birin-ketin tarqalib ketdilar. markaziy osiyo mintaqasida ix-xii asrlarda iqtisodiy, madaniy-ma’naviy va ilmiy taraqqiyot yuksalgan davr. markaziy osiyo islom dini kirib kelgunga qadar ham yuksak moddiy va ma’naviy madaniyatga ega bo’lgan. buning misoli sifatida zardushtiylik (zoroastrizm) dinining muqaddas kitobi «avesto»ni eslash kifoya. markaziy osiyo islom dini tarqalishi tufayli, yaqin sharq, o’rta sharq, shimoliy va g’arbiy afrika hududlarini qamrab olgan ulkan arab xalifaligining tarkibiga kirdi. natijada mintaqamizning boy va serqirra madaniyati taraqqiyotning yanada kengroq sahniga chiqdi. mintaqamiz olimlari, mutafakkirlari, ziyolilari, sayyohlari qadimiy yunon va rum madaniyati yutuqlari bilan tanishish hamda o’rganish imkoniga …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo renessansining tarixiy yuzlar"

mavzu. ix-xii va xiv-xvi asrlarda markaziy osiyo renessansi reja: kirish 1. ix-xii asrlarda madaniy yuksalishning shart-sharoitlari. markaziy osiyolik buyuk allomalarning (muhammad ibn muso al-xorazmiy (783-850-yy.), abul abbos ahmad ibn muhammad ibn nosir al-farg’oniy (797-865-yy.), abu nasr muhammad ibn muhammad forobiy (873-951), abu rayhon beruniy (973-1048-yy.), abu ali ibn sino (980-1037-yy.), mahmud qoshg’ariy (1029-1038-yy.), yusuf xos hojib (xi asr) va boshq.) jahon sivilizatsiyasi rivojiga qo’shgan ulkan hissasi. 2. xorazm ma’mun akademiyasining ilm-fan taraqqiyotidagi o’rni. mustaqillik yillarida xorazm ma’mun akademiyasining qayta tiklanishi. 3. ix-xii asrlarda islom dini va so’fiylik. buyuk muhaddis va dinshunos olimlar (imom buxoriy (809-870-yy.), imom at-termiziy (824-892-yy...

This file contains 16 pages in DOC format (103.5 KB). To download "markaziy osiyo renessansining tarixiy yuzlar", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo renessansining t… DOC 16 pages Free download Telegram