ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi taqdqiqotlarda aks etishi

DOCX 35 sahifa 64,3 KB Bepul yuklash

35 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 64,3 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 35

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 35

ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi taqdqiqotlarda aks etishi mundarija: kirish.....................................................................................................................3 i bob. ix-xii asrlarda o‘rta osiyo renessansi davrida buyuk allamolarning yetilib chiqishi 0. ix-xii asrlarda o‘rta osiyo uyg‘onish davri va madaniy yuksalishi...............5 0. o‘rta osiyolik allomalarning dunyo ilm-faniga qo‘shgan ulkan merosining tadqiq etish.................................................................................................................8 ii bob. ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi taqdqiqotlarda aks etishi 2.1. o‘rta osiyodagi yirik ilmiy markazlar: ma’mun akademiyasining islom sivilizatsiyasidagi o‘rni............................................................................................12 2.2. ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi taqdqiqotlarda aks etishi...............................................................................15 2.3. ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi: nasafiy, zamaxshariy va marg‘inoniy kabi allomalar misolida..................20 xulosa................................................................................................................33 foydalanilgan adabiyotlar...............................................................35 kirish istiqlol yillarida ko‘hna tariximiz, boy madaniy-ma’naviy merosimiz, milliy davlatchiligimiz, urf-odat va an’analarimiz qayta tiklandi, aziz-avliyolarimizning qarovsizlikdan nurab, deyarli yo‘q bo‘lib ketish arafasiga kelib qolgan maqbaralari, masjid va madrasalar tubdan ta’mirlandi. bugungi kunda mehr-oqibat, bag‘rikenglik, hamjihatlik kabi olijanob fazilatlar, milliy va umumbashariy qadriyatlarga hurmat, vatan …

2 / 35

ishining dolzarbligi. respublikamizda xalqimizning boy tarixi va madaniyatining ajralmas bir qismini tashkil etadigan, ma’naviy va ilmiy taraqqiyotimiz uchun g‘oyat muhim ahamiyatga ega bo‘lgan qadimiy qo‘lyozmalarni ilmiy tadqiq etish, ularni yurtimiz va jahon jamoatchiligi o‘rtasida targ‘ib qilish yuzasidan keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. bu borada ix–xii asrlarda yashab ijod qilgan markaziy osiyolik buyuk mutafakkirlar ilmiy merosi salmoqli tadqiqotlarning ob’ektiga aylandi. zero, bu borada davlatimiz rahbari 2017 yilning 10 sentyabrida islom hamkorlik tashkilotining fan va texnologiyalar bo‘yicha i sammitidagi so‘zlagan nutqida «bugungi notinch va tahlikali zamonda taraqqiyot va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda buyuk ajdodlarimiz qoldirgan, butun insoniyatning ma’naviy boyligi bo‘lgan bebaho merosning o‘rni va ahamiyati beqiyosdir»-deya fikr bildirgan edi. kurs ishining maqsadi – o‘rta asrlarda sharq olamida yashab ijod etgan buyuk alloma va mutafakkirlarning ilmiy merosini chuqur o‘rganish va uning mazmun-mohiyatini teran anglash, uning zamonaviy sivilizatsiya tarixida tutgan o‘rni va roliga bugungi kunruhi bilan baho berishdan iboratdir. kurs ishining vazifasi esa ana shu …

3 / 35

g ochilishi va avvalambor nisbiy barqarorlikning ta’minlanishi bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan. kurs ishining o‘rganilish darajasi. mustaqillik yillarida amalga oshirilgan tadqiqotlar va ilmiy adabiyotlar masalaning mohiyatiga bo‘lgan yondashuv tubdan o‘zgarib,endi tarix haqqoniy ravishda ilmiylikka asoslangan holda yoritila boshlandi. ix -xi asrlarda sharqdagi, xususan, o‘rta osiyodagi ilmiy va madaniy jarayonlar mamlakatimiz olimlarining ham doimo diqqat markazida bo‘lib kelmoqda. xususan, 1997 yilda b.m.ne’matovning forobiy va ijtimoiy-siyosiy taraqqiyot haqidagi ta’limotlar rivojidagi vorislik nomli tadqiqoti yaratildi. 2000 yilda f.a.babashevning xorazm ma’mun akademiyasi allomalarining ma’rifiy-ahloqiy qarashlari haqidagi dissertatsiyasi yaratildi. yangi o‘zbekiston barpo etishning ilmiy davrida esa bir qator yangi va dolzarb tadqiqotlar qilinib, shulardan 2018 yilda f.a.yuldashev abu nasr forobiyning aql va bilim evolyusiyasi haqidagi qarashlari nomli dissertatsion tadqiqotni olib bordi. 2018 yilda o.mahmudov tomonidan “evropada markaziy osiyo olimlari ilmiy merosini o‘rganishda toledo maktabining o‘rni ( xii - xiii asrlar)” dissertatsiyasi yaratildi. kurs ishining tuzilishi. kurs ishi kirish, foydalanilgan adabiyotlar, ikki bob oʻz navbatida har bir …

4 / 35

iy, marvarudiy, javhariy kabi olimlar bag‘dod akademiyasini jahonga mashhur bo‘lishida katta hissa qo‘shdilar. movaraunnahrda arab halifaligini hukmronligini o‘rnatilishi hamda islom dinining keng yoyilishining ijobiy tomonlaridan biri shuki, bag‘doddagi ilmiy akademiyadan o‘rnak olib xorazmda ham x asrda ma’mun akademiyasi vujudga keldi va uning a’zolari bo‘lmish o‘z davrining olimu-donishmandlari o‘z ijodlari bilan movaraunnahrni donishi olamga yoydilar. shuningdek o‘lkamiz hududidan islom dunyosining eng mo‘’tabar shaxslari, hadisshunoslari etishib chiqdilarki, ularning nomi hozirgi kungacha ham dunyoviy, ham tasavvuf ilmining yuqori pog‘onalarida turibdi.[footnoteref:1] [1: шарқ алломалари мероси-фахримиз, ифтихоримиз. – фарғона. фарғона нашриёти, 2014.] xorazmda ma’mun akademiyasi. ma’lumki, uzoq o‘tmishga ega bo‘lgan o‘rta osiyo xalqlari taraqqiyoti tarixi o‘z boshidan turli voqealarni, yuksalish va orqaga ketish davrlarini boshdan kechirdi. shubhasiz, bu davrlarning barchasi tarixda o‘zining ma’lum izini qoldirdi. xususan ilm-fan madaniyatimiz taraqqiyotida ix—xii asrlar davrining o‘rni beqiyosdir. shuni alohida ta’kidlash joizki, shax ma’mun ibn muhammad x asr oxirlarida janubiy va shimoliy qismlarga bo‘lingan xorazmni yagona bir markazga birlashtirdi. …

5 / 35

uning keyingi asrlardagi taraqqiyotiga ham katta asos bo‘ldi. «hind arifmetikasi haqida kitob» asari tufayli avval sharq xalqlari, so‘ngra esa evropa xalqlari ham qadimiy hindistonning katta yutug‘i-o‘nli pozitsiyasi hisoblash sistemasi bilan tanishdilar. (xii asrda lotin tiliga o‘girilgan). al-xorazmiyning «kitob surat al-arz» (erning surati) asari geografiyaga, «astronomik jadvallari» astronomiyaga oid bo‘lib, ular muallifning nomini jahonga yoydi. shuningdek, «kuyosh soatlari to‘g‘risida risola», «tarix risolasi», «usturlab haqida risola», «musiqa risolasi» singari ajoyib asarlari olimga katta shuxrat keltirdi, uning nomini abadiylashtirdi. al-xorazmiyning «al-jabr val muqobala» asari keyinchalik evropada «algebra» deb yuritila boshlandi. uning astronomiyaga oid asari esa faqat sharqda emas, balki g‘arbda ham asronomiya fani rivojida katta rol o‘ynadi. abul abbos ahmad ibn muhammad al-farg‘oniy. al-farg‘oniyning tarjimai holiga doir ma’lumotlar tarixda kam saqlanib qolgan. 861 yilda vafot etgan. astronomiya, matematika, geodeziya, gidrologiya fanlarining bilimdoni bag‘dod va damashqdagi rasadxona qurilishlarida faol qatnashdi va u erda ptolemeyning «yulduzlar jadvalidagi» ma’lumotlarni tekshirish ishlarini olib bordi. al-farg‘oniy astronomiyaga oid …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 35 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi taqdqiqotlarda aks etishi" haqida

ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi taqdqiqotlarda aks etishi mundarija: kirish.....................................................................................................................3 i bob. ix-xii asrlarda o‘rta osiyo renessansi davrida buyuk allamolarning yetilib chiqishi 0. ix-xii asrlarda o‘rta osiyo uyg‘onish davri va madaniy yuksalishi...............5 0. o‘rta osiyolik allomalarning dunyo ilm-faniga qo‘shgan ulkan merosining tadqiq etish.................................................................................................................8 ii bob. ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi taqdqiqotlarda aks etishi 2.1. o‘rta osiyodagi yirik ilmiy markazlar: ma’mun akademiyasining i...

Bu fayl DOCX formatida 35 sahifadan iborat (64,3 KB). "ix-xii asrlarda o‘rta osiyo allomalarining islom madaniyatiga qo‘shgan hissasi taqdqiqotlarda aks etishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ix-xii asrlarda o‘rta osiyo all… DOCX 35 sahifa Bepul yuklash Telegram