xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movarounnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji

DOCX 20 стр. 42,2 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 42,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

4-mavzu: xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movarounnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji (2 soat) reja: 1. ijtimoiy hayotning ta’lim-tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivojiga ta’siri. 2. movaraunnahrda amir temur tomonidan markazlahgan davlat barpo etilishi va uning fan, madaniyat va ma’rifat rivojiga qo’shgan hissasi. 3. mirzo ulug’bekning pedagogik g’oyalari va ma’rifatparvarlik xizmatlari. ulug’bek davrida maktab islohoti. 4. zahiriddin muhammad boburning pedagogik fikrlari. xiv-asr oxiri va xv-asr o’rta osiyo xalqlari ijtimoiy iqtisodiy-siyosiy, madaniyma’naviy va ma’rifiy hayotidagi tub burilish, gullab-yashnagan ikkinchi uyg’onish davri bo’lib tarixda abadiy qoldi. ana shu paytlarda tarixda “turon”, “turkiston” va “movarounnahr” nomi bilan mashxur bo’lgan vatanimiz jahon tsivilizatsiyasining beshiklaridan biri sifatida olam uzra dovruq taratdi. movarounnahr, samarqand, toshkent, buxoro, xiva, shahrisabz, termizning noyob tarixiy yodgorliklari, buyuk ipak yo’li, sharq mutafakkirlari yaratgan bebaho ta’limotlar, amir temur va temuriylar davrida gullab-yashnagan ilm-fan, me’morchilik, tasviriy san’at, naqqoshlik, musiqa, rivojlangan savdo-iqtisodiy munosabatlar, barpo etilgan mustahkam qudratli davlat va uning ichki …

2 / 20

davri edi”.24 ikkinchi sharq uyg’onish davri madaniyati va ma’naviyati o’z-o’zidan, tasodifiy ravishda paydo bo’lgan emas. uning o’ziga xos sabablari, qonuniyatlari, o’zaro uzviy bog’lanishda bo’lgan siyosiy-ijtimoiy, iqtisodiy, ma’naviy, g’oyaviy asoslari, omillari mavjud. xiv-asrning ikkinchi yarmidan xvi- asr boshlarigacha bo’lgan madaniy yuksalish – uyg’onish davri haqida fikr yuritganda avvalambor o’sha davrlardagi tarixiy vaziyatni e’tiborga olishga to’g’ri keladi. xiv-asrning oxirlarida, amir temur siyosiy sahnaga endigina qadam qo’ygan kezlarda mamlakatda boshboshdoqlik, mahalliy siyosiy kuchlarning o’zaro qaramaqarshiligi, ayniqsa, avjiga chiqqandi. uzoq davom etgan mo’g’ullar mustamlakachilik zulmi, movarounnahr va xurosonda uzoq davom etgan o’zaro nizo va urushlar natijasida shahar va qishloqlar vayronaga aylangan, suv inshootlari buzib tashlangan, mamlakatning xo’jalik hayoti va madaniyatiga mislsiz talafot etkazilgan, olimu ulamolar, kosibu hunarmandlarning aksariyati qirib tashlangan, ma’naviyat va ma’rifatga kuchli zarba berilgan edi. chingizxon o’zining vahshiyona harbga havas izlarini qilich va o’t vositasida butun osiyoda mangu qoldirdi. xususan, movarounnahr uchun sira ham unutilmas bo’ldi. uning aksariyat aholisini qirib tamomladi, ko’p …

3 / 20

alb etilgan hunarmandlar g’olib mo’g’ullarning bo’m-bo’sh vatanini bezashga majburlab uzoq sharqqa yuborilganlar. o’rta osiyoning zabt etilishi bilan ilmfanga etkazilgan ziyon oz emas. “ilm daraxtining asosi makkada-yu, ammo hosili xurosonda pishadi”, degan arab maqoli bor. o’rta asr dunyosidagi bu maqol hozirgi kun uchun g’ayritabiiy tuyulishi mumkin... mo’g’ul bosqinidan so’ng o’rta osiyoda ma’naviy hayot, afsuski so’ndi.25 mislsiz azob-uqubatlar, tobelik va qaramlikdan, mo’g’ullar istilosi va istibdodidan, behad-behisob zo’ravonlik va o’zbilarmonliklardan xalqning sabr-kosasi to’lgan edi. ozodlik, mustaqillik ishiga rahnamolik qiladigan, o’lkamiz xalqlarini mo’g’ullar istibdodiga qarshi kurashda boshini boshiga qovushtiradigan siyosiy yo’lboshchiga hayotiy zaruriyat, ehtiyoj tug’ilib qolgan edi. o’sha kezlarda millatning dardlariga darmon bo’ladigan buyuk insonni tarix yaratgan edi. o’zbekiston prezidenti islom karimov shunday deydi: “bir yarim asrga yaqin davom etgan bu muddat qaramlik jafosini har tomonlama chekib kelgan oddiy fuqarolardan tortib, ko’pchilik yirik siyosiy arboblaru din peshvolarigacha barcha-barcha uchun nihoyatda og’ir davr bo’lgan. jamiyat ozodlik va taraqqiyotga bo’lgan manfaatlarini o’zida mujassam etgan xaloskorga, etakchiga …

4 / 20

arilish – renesansga iqtisodiy zamin, moddiy shart-sharoit yaratdi. yuzaga kelgan shart-sharoitlar va imkoniyatlar tufayli ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojlanib, ichki va tashqi savdo ravnaq topa boshladi, xitoy va hindiston, frantsiya va angliya, rum va ispaniya, italiya, misr va boshqa davlatlar bilan aloqalar o’rnatildi, munosbatlar mustahakamlandi. tashqi siyosatda xalqaro iqtisodiy-savdo aloqalari keng miqyosda yo’lga qo’yildi. xiii – asrning birinchi yarmida bosqinchilar zulmi tufayli xarobalikka yuz tutgan, qal’alari, masjidlari, madrasalari qarovsiz holda qolgan, me’moriy obidalari vayronaga aylangan, ariqlari ko’milib ketib, bog’lari qurib bitgan samarqand sohibqiron bobomiz dag’osi sharofati bilan er yuzining sayqaliga aylandi. temuriylar saltanatining markazi va qudratining timsoli bo’lmish bu tabarruk maskan olamning etti iqlimida ma’lumu mashhur bo’ldi. jahonning barcha hududlaridan ilm talab, ma’rifat talab insonlar, ahli donishlar samarqand sari intilganlar. dunyoning turli mamlakatlaridagi ne-ne savdogarlar samarqandda bo’lishini o’zlari uchun sharaf deb bilganlar. mojor olimi xerman vamberi samarqand o’rta asr dunyosining asl madaniyma’anaviy va savdo markazlaridan biriga aylanib qolganligini quyidagicha ifodalagan edi: …

5 / 20

ushib, evropaga etardi. nihoyatda qo’rqinchli, serurush zamonlar bo’lishiga qaramay, temur hokimyatining soyasi tushgan erlarning barchasida savdo juda jonli va sira xavfsiz edi. biz qayta-qayta zikr etgan ispaniya elchilari bunga eng ishonchli shohiddirlar.” xiv asr oxirlariga kelib samarqand dunyoning eng go’zal va obod shaharlaridan biriga aylandi. amir temur va uning avlodlari samarqandda ulkan binolar, madrasalar, masjidlar, xonaqohlar, saroylar, bozorlar, ko’priklar, xiyobonlar, shifoxonalar, hammomlar, kanallar, qal’alar qurishga alohida e’tibor berdilar. “amir temurning bevosita rahnamoligida bunyod etilgan bibixonim jome masjidi, go’ri amir va ahmad yassaviy, zangiota maqbaralari, oqsaroy va shohi zindadagi me’moriy mo’’jizalar, bog’i chinor, bog’i dilkusho, bog’i behisht, bog’i baland singari o’nlab go’zal saroybog’lar va boshqa inshootlar shular jumlasiga kiradi. bu obidalar, hech shubhasiz, inson tafakkuri va aql zakovatining buyuk timsollaridir”. 28 bunyodkorlik ishlarining jadal sur’atlar bilan olib bori-lishi, ichki va tashqi savdosotiqning avj oldirib yuborilganligi, soliqlarning tartibga solinishi, raiyat xavfsizligining ta’minlanganligi – bularning barchasi mamlakatda ishlab chiqarishning rivojlanishiga hamda moddiy boyliklarning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movarounnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji"

4-mavzu: xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movarounnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji (2 soat) reja: 1. ijtimoiy hayotning ta’lim-tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivojiga ta’siri. 2. movaraunnahrda amir temur tomonidan markazlahgan davlat barpo etilishi va uning fan, madaniyat va ma’rifat rivojiga qo’shgan hissasi. 3. mirzo ulug’bekning pedagogik g’oyalari va ma’rifatparvarlik xizmatlari. ulug’bek davrida maktab islohoti. 4. zahiriddin muhammad boburning pedagogik fikrlari. xiv-asr oxiri va xv-asr o’rta osiyo xalqlari ijtimoiy iqtisodiy-siyosiy, madaniyma’naviy va ma’rifiy hayotidagi tub burilish, gullab-yashnagan ikkinchi uyg’onish davri bo’lib tarixda abadiy qoldi. ana shu paytlarda tarixda “turon”, “turkiston” va “movarounnahr” nomi bilan mashxur bo’lgan vatan...

Этот файл содержит 20 стр. в формате DOCX (42,2 КБ). Чтобы скачать "xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movarounnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xiv asrning ikkinchi yarmi va x… DOCX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram