"tekislik va uning ortogonal proyeksiyalari"

PDF 24 pages 1.1 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PDF

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

презентация powerpoint o`zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazilrligi toshkent irrigatsiya va qishloq xo`jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti qarshi filiali “umumtexnika fanlari” kafedrasi “muhandislik va kompyuter grafikasi” fanidan ma’ruza darsi taqdimoti mavzu: tekislik va uning ortogonal proyeksiyalari tuzdi: ass. jo`rayeva b.m. qarshi-2021 yil mavzu: tekislik va uning ortogonal proyeksiyalari reja: 1.tekislikni epyur (chizma)da berilishi 2.tekislikning izlarini yasash 3.umumiy va xususiy vaziyatdagi tekisliklar tayanch so’z va iboralar: tekislik va uni chizmada berilishi, tekislik izlari, tekislikka to’g’ri chiziq tanlash, tekislikka nuqta tanlash, xususiy va umumiy vaziyatdagi tekisliklar, tekislikning maxsus (bosh) chiziqlari: frontal, gorizontal va profil chiziq, eng katta og’ma to’g’ri chiziqlar, to‘g‘ri burchakni proyeksiyalanishi. «мuhandislik va kompyuter grafikasi» fandan o`quv adabiyotlar ro`yxati ▪ асосий o`quv adabiyotlar: 1. u. t. rixsiboyev “chizma geometriya va muxandislik grafikasi”. darslik. “tafakkur qanoti”. toshkent. 2019. 2.a.n.valiyev. chizmachilik (geometrik chizmachilik)t.,tdpu rizografi. 2013. 3. j. a qosimov. muhandislik grafikasi. o`quv qo`llanma t. “navro`z” – nashriyoti. 2019 y. 4. sh. …

2 / 24

yeksiyalarda tekislikning fazodagi vaziyati uni berilishini ta’minlovchi elementlarning proyeksiyalari orqali aniqlanadi. umumiy holda tekislikning fazoviy vaziyatini bir to‘g‘ri chiziqqa tegishli bo‘lmagan uchta nuqta aniqlaydi. haqiqatdan, 1-rasmdagi a, b va c nuqtalar fazoda biror q tekislikning vaziyatini aniqlaydi. bu nuqtalardan har birining fazoviy o‘rni o‘zgarishi bilan tekislikning vaziyati ham fazoda o‘zgaradi. uchta nuqtaning ikkitasi orqali hamma vaqt bir to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin. umumiy holda epyurda tekislik proyeksiyalari bilan berilishi mumkin emas, chunki tekislikning v va h proyeksiya tekisliklaridagi proyeksiyalari hamma proyeksiya tekisliklarini butunlay qoplab qo’yadi. shuning uchun umumiy holda tekislikning proyeksiyalari uning fazodagi vaziyatini aniqlay olmaydi. shunday qilib, tekislikni epyurda geometrik elementlari, ya‘ni nuqtalari yoki to’g’ri chiziqlari orqali berishga to’g’ri keladi. tekislikning fazodagi vaziyati quyidagi slaydimizda ko`rsatilgan elementlarning proyeksiyalari bilan aniqlanadi. shuningdek, uchta nuqta yordamida ikki parallel va kesishuvchi chiziqlar o‘tkazish yoki tekis geometrik shakl, (masalan, uchburchak) hosil qilish mumkin. chizma geometriyada tekisliklar qo‘yidagi hollar bilan beriladi (2-rasm, a,b,v,g,d): 2-rasm 1. …

3 / 24

tekislikning proyeksiyalar tekisliklari bilan kesishgan chiziqlari tekislikning izlari deyiladi tekislik shu tarzda berilsa, uni izlari bilan berilgan tekislik deb yuritiladi va p(ph,pv, pw) tarzida yoziladi. tekislikni chizmada izlari bilan tasvirlash ancha qulay va afzaldir. tekislikning ox, oy va oz koordinata o‘qlari bilan kesishgan nuqtalari px, py, pz bilan belgilanadi, ya’ni px=p∩ox, py=p∩oy, pz=p∩oz. p tekislikning h tekislik bilan kesishgan ph=p∩h chizig‘i uning gorizontal izi, v tekislik bilan kesishgan pv=p∩v chizig‘i frontal izi va w tekislik bilan kesishgan pw=p∩w chizig‘i profil izi deb ataladi. 2.tekislikning izlarini yasash 2-rasm har qanday geometrik shakllar orqali berilgan tekislikning izlarini yasash mazkur tekislikka tegishli bo‘lgan to‘g‘ri chiziqlar izlarini yasash bilan bajariladi. a∩b kesuvchi chiziqlar bilan berilgan tekislikning gorizontal izini yasash uchun to‘g‘ri chiziqlar gorizontal izlarining a′h, a″h, va b′h b″h proyeksiyalarini topamiz. agar to‘g‘ri chiziqlarning gorizontal izlarining gorizontal a′h va b′h proyeksiyalarini o‘zaro tutashtirsak, tekislikning ph gorizontal izini hosil qilamiz. xuddi shu tarzda tekislikning pv …

4 / 24

mumkin. umumiy vaziyatdagi tekisliklar. agar tekislik proyeksiyalar tekisliklarining birortasiga parallel yoki perpendikulyar bo‘lmasa, uni umumiy vaziyatdagi tekislik deyiladi (2-a rasm). chizmada umumiy vaziyatdagi tekislikning izlari proyeksiyalar o‘qlari bilan ixtiyoriy burchak hosil qiladi. agar biror p tekislik proyeksiyalar tekisliklari bilan bir xil burchak hosil qilsa, uning ph va pv izlari ox o‘qi bilan bir xil burchak hosil qiladi (2-b rasm). a) b) xususiy vaziyatdagi tekisliklar. agar tekislik proyeksiyalar tekisligining biriga perpendikulyar yoki parallel bo‘lsa, uni xususiy vaziyatdagi tekislik deb ataladi proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar tekisliklar proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar bo‘lgan tekisliklar proyeksiyalovchi tekisliklar deyiladi. ta’rif. gorizontal proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar tekislik gorizontal proyeksiyalovchi tekislik deyiladi. 5-rasm a) b) gorizontal proyeksiyalovchi m(mh, mv) tekislikning mv frontal izi ox o‘qiga perpendikulyar bo‘ladi (6- a,b rasm), mh gorizontal izi esa ox o‘qiga nisbatan ixtiyoriy burchakda joylashgan bo‘ladi. bu tekislik gorizontal izi mh va ox o‘q orasidagi  burchak, m va v tekisliklar orasidagi burchakning haqiqiy qiymatiga teng …

5 / 24

ar bo‘lgan tekislik frontal proyeksiyalovchi tekislik deyiladi. a) 6-rasm b) a) b) 7-rasm bu tekislikning gorizontal gh va frontal gv izlari ox o‘qiga parallel bo‘ladi (7-a rasm). g profil proyeksiyalovchi tekislikning h va v tekisliklar bilan hosil qilgan  va  burchaklari 7-b rasmda ko‘rsatilganidek haqiqiy kattalikda proyeksiyalanadi. ta’rif. profil proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar tekislik profil proyeksiyalovchi tekislik deb ataladi. 9-rasm a) b) shuningdek, profil proyeksiyalovchi tekislik proyeksiyalar o‘qi ox dan ham o‘tishi mumkin (9-a rasm). u holda g tekislikning gorizontal gh va frontal gv izlari ox o‘qida bo‘ladi va tekislikning fazoviy vaziyatini aniqlab bo‘lmaydi. shuning uchun bunday hollarda mazkur tekislikning profil izi yoki shu tekislikka tegishli bo‘lgan biror a(a′, a″) nuqtaning ikki proyeksiyasi beriladi (8- b rasm). bu nuqtaning a″′ proyeksiyasi orqali tekislikning profil izini yasash mumkin (9-rasm). 9-rasm 10-rasm proyeksiyalovchi tekislikning ikkita izini chizmada tasvirlash shart emas. tekislikning bitta izi, aynan gorizontal proyeksiyalovchi tekislikning gorizontal izi mh, frontal proyeksiyalovchi …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""tekislik va uning ortogonal proyeksiyalari""

презентация powerpoint o`zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazilrligi toshkent irrigatsiya va qishloq xo`jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti qarshi filiali “umumtexnika fanlari” kafedrasi “muhandislik va kompyuter grafikasi” fanidan ma’ruza darsi taqdimoti mavzu: tekislik va uning ortogonal proyeksiyalari tuzdi: ass. jo`rayeva b.m. qarshi-2021 yil mavzu: tekislik va uning ortogonal proyeksiyalari reja: 1.tekislikni epyur (chizma)da berilishi 2.tekislikning izlarini yasash 3.umumiy va xususiy vaziyatdagi tekisliklar tayanch so’z va iboralar: tekislik va uni chizmada berilishi, tekislik izlari, tekislikka to’g’ri chiziq tanlash, tekislikka nuqta tanlash, xususiy va umumiy vaziyatdagi tekisliklar, tekislikning maxsus (bosh) chiziqlari: frontal, gorizontal va pro...

This file contains 24 pages in PDF format (1.1 MB). To download ""tekislik va uning ortogonal proyeksiyalari"", click the Telegram button on the left.

Tags: "tekislik va uning ortogonal pr… PDF 24 pages Free download Telegram