tekisliklar va uning ortogonal proyeksiyalari

PPT 20 pages 1.7 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPT

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation 6. tekisliklar va uning ortogonal proyeksiyalari tekislik birinchi tartibli sirt hisoblanadi. chunki u birinchi darajali algebraik tenglama bilan ifodalanadi, ya’ni ortogonal proyeksiyalarda tekislikning fazodagi vaziyati uni berilishini ta’minlovchi elementlarning proyeksiyalari orqali aniqlanadi. umumiy holda tekislikning fazoviy vaziyatini bir to‘g‘ri chiziqqa tegishli bo‘lmagan uchta nuqta aniqlaydi. haqiqatdan, 5.1-rasmdagi a, b va c nuqtalar fazoda biror q tekislikning vaziyatini aniqlaydi. bu nuqtalardan har birining fazoviy o‘rni o‘zgarishi bilan tekislikning vaziyati ham fazoda o‘zgaradi. uchta nuqtaning ikkitasi orqali hamma vaqt bir to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin. 6.1rasm shuningdek, uchta nuqta yordamida ikki parallel va kesishuvchi chiziqlar o‘tkazish yoki tekis geometrik shakl, (masalan, uchburchak) hosil qilish mumkin. chizma geometriyada tekisliklar qo‘yidagi hollar bilan beriladi: a) b) v) g) d) 6.2.-rasm bir to‘g‘ri chiziqqa tegishli bo‘lmagan uchta nuqtaning proyeksiyalari bilan (6.2–a, rasm); bir to‘g‘ri chiziq va unga tegishli bo‘lmagan nuqtaning proyeksiyalari bilan (5.2,b- rasm); ikki parallel to‘g‘ri chiziq proyeksiyalari bilan (5.2,v-rasm); ikki kesishuvchi to‘g‘ri …

2 / 20

ning h tekislik bilan kesishgan ph=p∩h chizig‘i uning gorizontal izi, v tekislik bilan kesishgan pv=p∩v chizig‘i frontal izi va w tekislik bilan kesishgan pw=p∩w chizig‘i profil izi deb ataladi. tekislik shu tarzda berilsa, uni izlari bilan berilgan tekislik deb yuritiladi va p(ph, pv, pw) tarzida yoziladi. tekislikni chizmada izlari bilan tasvirlash ancha qulay va afzaldir. tekislikning ox, oy va oz koordinata o‘qlari bilan kesishgan nuqtalari px, py, pz bilan belgilanadi, ya’ni px=p∩ox, pu=p∩oy, pz=p∩oz. bu nuqtalar tekislikninng ikkita izining kesishishidan hosil bo‘ladi. tekislik qanday tarzda berilishidan qat’iy nazar, uning izlariniortogonal proyeksiyalarda yasash mumkin. har qanday geometrik shakllar orqali berilgan tekislikning izlarini yasash mazkur tekislikka tegishli bo‘lgan to‘g‘ri chiziqlar izlarini yasash bilan bajariladi. bunig uchun to‘g‘ri chiziqning tekislikka tegishlilik xususiyatidan foydalaniladi. 6.4-rasmda a∩b kesuvchi chiziqlar bilan berilgan tekislikning gorizontal izini yasash uchun to‘g‘ri chiziqlar gorizontal izlarining a′h, a″h, va b′h b″h proyeksiyalarini topamiz. agar to‘g‘ri chiziqlarning gorizontal izlarining gorizontal a′h va …

3 / 20

6.2. tekisliklarning proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan vaziyatlari tekislik fazoda proyeksiyalar tekisliklariga nisbatan umumiy va xususiy vaziyatlarda joylashishi mumkin. umumiy vaziyatdagi tekisliklar. agar tekislik proyeksiyalar tekisliklarining birortasiga parallel yoki perpendikulyar bo‘lmasa, uni umumiy vaziyatdagi tekislik deyiladi (6.3,a-rasm). chizmada umumiy vaziyatdagi tekislikning izlari proyeksiyalar o‘qlari bilan ixtiyoriy burchak hosil qiladi. agar biror p tekislik proyeksiyalar tekisliklari bilan bir xil burchak hosil qilsa, uning ph va pv izlari ox o‘qi bilan bir xil burchak hosil qiladi (6.3,b-rasm). xususiy vaziyatdagi tekisliklar. agar tekislik proyeksiyalar tekisligining biriga perpendikulyar yoki parallel bo‘lsa, uni xususiy vaziyatdagi tekislik deb ataladi. proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar bo‘lgan tekisliklar proyeksiyalovchi tekisliklar deyiladi. 6.2.1. gorizontal proyeksiyalovchi tekislik ta’rif. gorizontal proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar tekislik gorizontal proyeksiyalovchi tekislik deyiladi. gorizontal proyeksiyalovchi m(mh, mv) tekislikning mv frontal izi ox o‘qiga perpendikulyar bo‘ladi (6.6,a,b- rasm), mh gorizontal izi esa ox o‘qiga nisbatan ixtiyoriy burchakda joylashgan bo‘ladi. bu tekislik gorizontal izi mh va ox o‘q orasidagi  burchak, m …

4 / 20

lan hosil qilgan  burchagi n va h tekisliklar orasidagi burchakning haqiqiy qiymatiga teng. frontal proyeksiyalovchi tekislikka tegishli bo‘lgan tekis shakllarning frontal proyeksiyalari to‘g‘ri chiziq bo‘ladi va tekislikning frontal izi bilan ustma-ust tushadi (6.7-rasm). a) b) 6.7-rasm 6.2.3. profil proyeksiyalovchi tekislik ta’rif. profil proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar tekislik profil proyeksiyalovchi tekislik deb ataladi. bu tekislikning gorizontal gh va frontal gv izlari ox o‘qiga parallel bo‘ladi (6.8-a, rasm). g profil proyeksiyalovchi tekislikning h va v tekisliklar bilan hosil qilgan  va  burchaklari 4.8-b,rasmda ko‘rsatilganidek haqiqiy kattalikda proyeksiyalanadi. shuningdek, profil proyeksiyalovchi tekislik proyeksiyalar o‘qi ox dan ham o‘tishi mumkin (6.9,a-rasm). u holda g tekislikning gorizontal gh va frontal gv izlari ox o‘qida bo‘ladi va tekislikning fazoviy vaziyatini aniqlab bo‘lmaydi. shuning uchun bunday hollarda mazkur tekislikning profil izi yoki shu tekislikka tegishli bo‘lgan biror a(a′, a″) nuqtaning ikki proyeksiyasi beriladi (5.9-,b rasm). bu nuqtaning a″′ proyeksiyasi orqali tekislikning profil izini yasash mumkin (6.10-rasm). …

5 / 20

slik bir vaqtda h va w tekisliklarga perpendikulyar bo‘ladi. tekislikning vaziyatini uning frontal v1h izi aniqlaydi (6.12-a,b, rasm). 6.3.3. profil tekislik ta’rif. profil proyeksiyalar tekisligiga parallel tekislik profil tekislik deyiladi. profil w1 tekislik bir vaqtda h gorizontal va v frontal proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar bo‘ladi. tekislikning fazoviy vaziyatini uning w1h gorizontal va w1v frontal izlari aniqlaydi (6.12-a,b, rasm). a) b) 6.12-rasm nazorat savollari 1. tekislik chizmada qanday berilishi mumkin? 2. tekislikning izi deb nimaga aytiladi? 3. qanday tekisliklar proyeksiyalovchi deyiladi? 4. gorizontal va gorizontal proyeksiyalovchi hamda frontal va frontal proyeksiyalovchi tekisliklarning farqi nimada? 1 = + + z c y b x a

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tekisliklar va uning ortogonal proyeksiyalari"

powerpoint presentation 6. tekisliklar va uning ortogonal proyeksiyalari tekislik birinchi tartibli sirt hisoblanadi. chunki u birinchi darajali algebraik tenglama bilan ifodalanadi, ya’ni ortogonal proyeksiyalarda tekislikning fazodagi vaziyati uni berilishini ta’minlovchi elementlarning proyeksiyalari orqali aniqlanadi. umumiy holda tekislikning fazoviy vaziyatini bir to‘g‘ri chiziqqa tegishli bo‘lmagan uchta nuqta aniqlaydi. haqiqatdan, 5.1-rasmdagi a, b va c nuqtalar fazoda biror q tekislikning vaziyatini aniqlaydi. bu nuqtalardan har birining fazoviy o‘rni o‘zgarishi bilan tekislikning vaziyati ham fazoda o‘zgaradi. uchta nuqtaning ikkitasi orqali hamma vaqt bir to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin. 6.1rasm shuningdek, uchta nuqta yordamida ikki parallel va kesishuvchi chiziqlar o‘tkazish ...

This file contains 20 pages in PPT format (1.7 MB). To download "tekisliklar va uning ortogonal proyeksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tekisliklar va uning ortogonal … PPT 20 pages Free download Telegram