чўл зонасининг қўриқ тупроқлари

DOC 101,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663269218.doc чўл зонасининг қўриқ тупроқлари режа: i. чўл зонасининг ўтлоқ тупроқлари. ii. ботқоқли-ўтлоқи тупроқлар iii. ботқоқ тупроқлар iv. тақирлашган (такқровқе) тупроқлар v. сур-қўнғир тупроқлар 1. чўл зонасининг ўтлоқ тупроқлари аллювиал ва соз режимидаги ўтлоқ тупроқларга ажратилади. аллювиал режимдаги ўтлоқ тупроқлар сизот сувлари менераллашган ёки оз минераллашган, сатҳи дарё сув режимига мувофиқ ҳолда кўтарилиб - пасайиб турадиган ва сизот сувлари таркибида карбонатлар нисбатан оз бўлган шароитда яратилади. н.в.кимберг буларни тупроқларнинг энг ёши эканлигини айтиб уларнинг эволюцион схемасини тасвирлаб берган: ёш дарё ётқизиқлари - қайир аллювиал ўтлоқи тупроқлар аллювиал тупроқлар - ўтлоқи тақирли тупроқлар - тақирли тупроқлар ёки тақирлар. грунт қумли ётқизиқлардан иборат бўлса ўтлоқи тупроқлар ўтлоқи чўл, қумли чўл тупроқларига, дренаж ёмон бўлган тақдирда ўтлоқи тупроқлар шўрхокларга айланади. ўтлоқи қайир-аллювиал тупроқлар ўзанёни кўтарилмаларида, делpталардаги ўзанлараро пастқамликлардан ва қайирларда ҳосил бўлади. ўзан усти кўгарилмалари тез оқадиган лойқа сувнинг вақти-вақти билан босиб туриши натижасида енгил, гранулометрик таркибли, аэрация яхши бўлганлигидан органик моддалар тез …

дбирлар талаб этилмайди. аммо дарё сувининг босиб кетишига қарши дамбалар қуриш ва сувларнинг кўтарилиб кетишига қарши чоралар кўриш лозим. ўтлоқи аллювиал тупроқлар ўтлоқи қайир-аллювиал тупроқларнинг ўзгаришидан (тошқин сувлари иштирок этмайдиган шароитда) сизот сувларининг чуқурлиги 1,5-3,0 м ни ташкил қиладиган дарё қайир усти террасаларида ва делpталарида ҳосил бўлади. ўтлоқи қайир-аллювиал тупроқларидан фарқли ўлароқ бу тупроқларнинг кесмаси яхши ривожланган, устки қисмида чимли горизонт ҳосил бўлган ва структуралидир. чиринди миқдори ҳам анча кўп, баoзи ҳолларда 3,0 % гача боради. бошқа озиқ моддалар ҳам шунга мувофиқ ўзгаради. шўрланиш даражаси турличадир, шўрланмаган, ўртача шўрланган ва кучли шўрланган ўтлоқи аллювиал тупроқларни ҳам учратиш мумкин. шўрланиш типи ҳам турличадир. фосфор ва калийга бой бўлса-да ҳаракатчан фосфор қийин эрийдиган шаклдадир. сувнинг етарли эканлиги, ўзлаштиришда қийин мелиоратив тадбирларнинг талаб қилинмаслиги бу тупроқларнинг деярли ўзлаштириб юборилшига сабаб бўлган. шунинг учун омоч тегмаган ўтлоқ аллювиал тупроқлар кичик майдонларгина сақланиб қолган холос. ўтлоқи саз2 тупроқлар тоғ тизмаларининг этакларида дарё ёйилмаларининг қуйи қисмларида …

тлоқи соз тупроқлар ўзлаштириш учуи энг қулай бўлиб, уларни ҳозирги кунда қўриқ ҳолда деярли топиш қийин. улар ўрнида суғориладиган ўтлоқи соз тупроқлар ҳосил бўлган. бу тупроқларнинг _____________________ физик, кимёвий ва бошқа хусусиятларини ўз ўрнида батафсил кўриб чиқамиз. 2. ботқоқли-ўтлоқи тупроқлар. ботқоқли-ўтлоқи қайир аллювиал тупроқлар ботқоқ жараёни таoсирида яратилган. сизот сувлари ер юзига яқин ва тошқин вақтидаги сув босадиган ўзанлараро пастқамликларда ҳосил бўладиган бу тупроқларнинг кесмасида глейданиш ва чириндининг кўплиги ботқоқ жараёнининг мавжудлигини кўрсатади. қайир усти террасаларида ботқоқли-ўтлоқи аллювиал, тоғолди ёйилмаларининг чекка қисмаларида эса ботқоқли-ўтлоқи соз тупроқлар ҳосил бўлган. аммо бу тупроқлар жуда кичик майдонларни эгаллаганлиги сабабли уларнинг хусусиятлари яхши ўрганилмаган. 3. тақирли-ўтлоқи тупроқлар. қадимги аллювиал ва пролювиал текисликлардаги тақирли тупроқларда сизот сувлари сатҳининг кўтарилиб кетишидан тақирли-ўтлоқи тупроқлар ҳосил бўлади. кўпчилик ҳолларда сизот сувлари оқава сувлар ҳисобига кўтарилади. натижада юзаси силлиқ, полигонал ёрилган тақир, қатқалоқдан иборат юқоридаги қатлам ва унинг остида тангачасимон структурали қатламлар ҳосил бўлган. сизот сувлари (1-2-3 м чуқурликда) …

нг тарқалган бўлиб, оз чириндили ва шўрлангандир. бу тупроқлар шўрхок ва шўрлашган тупроқлардан фақат шўрланганлик хусусиятидангина фарқ қилади. ii.2. торфли-ботқоқ тупроқларнинг усти турли қамиш илдизларининг қолдиқларидан иборат торфли қатламдан, остида эса тўк-кўкимтир ва қўнғир-кўкимтир ранглардаги қатламдан, сўнгра оч-кўк ва занг доғлари бўлган оч-бўз рангли оналик жинсдан иборатдир. торфли қатлам таркибидаги углерод бир неча ўн фоизга борганлигидан ўғит сифатида ишлатилади. iii. шўрхоклар. деярли дашт, қуруқ дашт, чалачўл ва чўл зоналарида, хатто туркистон тоғларининг маoлум юксакликларигача бўлган жойларда, гидроморф шароитда ҳосил бўлади. уларнинг зонал белгиларини бир-биридан ажратиш ҳам назарий, ҳам мелиоратив тадбирларни белгилаш учун зарурдир. iii.1. чўл зонасининг типик шўрхоклари дарё террасаларида, тоғолди қияликлари ҳамда платоларнинг депрессияларида минераллашган сизот сувлари 3 метргача чуқурда бўлган шароитда ҳосил бўлади. шўрхокларнинг юқори қисмида 1-3 см қалинликдаги қатқалоқдан (юмшоқ, қаттиқ, усти қаттиқ, ости юмшоқ қатламлардан) иборат бўлиб, унинг остида деярли бир хил тузилишга эга бўлган оч бўз рангли қатлам бор. намликнинг ортиши билан бу қатламнинг ранги …

илади. шўрхоклардаги азот ва гумус реликт моддалар бўлиб, шўрхок шароитида улар консервация қилинади ва янгидан пайдо бўлмайди. типик шўрхоклардаги чириндининг миқдори 0,2-0,5 % бўлади холос. типик соз шўрхоклар тоғолди қияликларида, ёйилмаларнинг чекка қисмларида ва ёйилмалараро чўкмаларнинг суғориладиган тупроқлар орасида доғ-доғ шаклида ва катта массивлар кўринишида учрайди. тоғлар орасидан келиб текислик ва чўкмаларда ер юзига яқинлашидаган карбонатларга бой, сатхи деярли оз ўзгарадиган сизот сувлари бу жойлардаги "соз режими" деб аталган сув режимини вужудга келтиради. соз режимидаги шўрхокларда аллювиал режимдаги шўрхоклардан карбонат ва чиринди бой, мергелланиш содир бўлганлиги билан ажралиб туради. реликт ҳолдаги гумус соз шўрхокларида оз ўзгарса ҳам, гипс ва карбонатларнинг тўпланиши давом этади. iii.2. ўтлоқи шўрхоклар шўрхок ва ўтлоқ жараёнларнинг биргаликда содир бўлишидан ҳосил бўлади. шўрга чидамли ўсимликлар бу тупроқда кўп бўлиб, юқори горизонтда чим ҳосил бўлади. шу билан бирга юқори горизонтда тузларнинг миқдори 3 % дан ортиқ, чиринди типик шўрхоклардагидан анча кўп (0.6-1.5 %) бўлади. ўтлоқи шўрхокларда туз миқдори …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "чўл зонасининг қўриқ тупроқлари"

1663269218.doc чўл зонасининг қўриқ тупроқлари режа: i. чўл зонасининг ўтлоқ тупроқлари. ii. ботқоқли-ўтлоқи тупроқлар iii. ботқоқ тупроқлар iv. тақирлашган (такқровқе) тупроқлар v. сур-қўнғир тупроқлар 1. чўл зонасининг ўтлоқ тупроқлари аллювиал ва соз режимидаги ўтлоқ тупроқларга ажратилади. аллювиал режимдаги ўтлоқ тупроқлар сизот сувлари менераллашган ёки оз минераллашган, сатҳи дарё сув режимига мувофиқ ҳолда кўтарилиб - пасайиб турадиган ва сизот сувлари таркибида карбонатлар нисбатан оз бўлган шароитда яратилади. н.в.кимберг буларни тупроқларнинг энг ёши эканлигини айтиб уларнинг эволюцион схемасини тасвирлаб берган: ёш дарё ётқизиқлари - қайир аллювиал ўтлоқи тупроқлар аллювиал тупроқлар - ўтлоқи тақирли тупроқлар - тақирли тупроқлар ёки тақирлар. грунт қумли ётқизиқлардан иборат б...

Формат DOC, 101,0 КБ. Чтобы скачать "чўл зонасининг қўриқ тупроқлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: чўл зонасининг қўриқ тупроқлари DOC Бесплатная загрузка Telegram