mulk huquqlari nazariyasi va mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyusiyasi

DOCX 25 pages 58.2 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.2 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

7- mavzu: mulk huquqlari nazariyasi va mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyusiyasi 1 mulkchilik huquqlarini iqtisodiy asoslash 2 mulkchilik huquqlarini tavsiflash 3 mulkchilik ta’riflarining tahlili 4 mulkchilik munosabatlarini amalga oshirishning tarixiy shakllari 5 mulkiy xuquqlar 1. mulkchilik huquqlarini iqtisodiy asoslash individlar uchun mulkchilik huquqlarini o`rnatish hamda bu huquqlarga ularning amal qilish zarurati qonunga ixtiyoriy bo`ysunish normalari bilan o`zaro uzviy bog`langan. mulkchilik huquqlari individlar o`rtasida yuzaga keladigan o`zaro munosabatlardagi noaniqlikni kamaytiruvchi institutlardan biri hisoblanadi. mulkchilik xuquqlarini tahlil qilish uchun ikkita fermer o`z podalarini biri past hosildor bo`lgan ikkita yaylovda o`tlatishi misolini ko`rib chiqamiz [47]. berilgan holatga ko`ra, yem-hashak zahiralari ushbu yaylovlarning har birida bir vaqtning o`zida ikkita podani o`tlatish imkonini bermaydi. 4.2.-jadval fermerlarning yaylovlaran foydalanish imkoniyatlari ko`rsatkichlar 2-fermer birinchi yaylovda o`tlatish -r2 ikkinchi yaylovda o`tlatish-1- r2 1-fermer birinchi yaylovda o`tlatish - r1 2; 2 8; 4 [n2 r2 r st1] ikkinchi yaylovda o`tlatish -1- r1 4; 8 [n1 r1 st2] 1; 1 ushbu …

2 / 25

larining o`rnatilishigina masalani hal etishning muqobil varianti bo`ladi. masalan, 1-fermer birinchi yaylovning, 2-fermer esa ikkinchi yaylovning mulkdori hisoblansin. hatto fermerlarning nafliligi nuqtai nazaridan bunday qarorning nomutanosibligini hisobga olgan holda, ikkalasining ham manfaatlari yo`lida mulkchilik huquqlarini tan olish va hurmat qilish lozim. kam hosilli yaylovni oluvchi ikkinchi fermerning mulkchilik huquqlari joriy etilgunga qadar va undan keyingi nafliligini taqqoslaylik. mulkchilik huquqlari o`rnatilgunga qadar ikkinchi fermer, agar u podasini birinchi yaylovga olib borsa, 2 r1 q 8 (1- r1) q 8-6r1 ga, agar u podasini ikkinchi yaylovga olib borsa, 4 r1 q 1 (1- r1) q 3r1 q 1 ga ega bo`ladi. so`ngra, ikkinchi fermer tomonidan birinchi yaylovning tanlanishi ehtimolini hisobga olgan holda, r1, eu q r2 (8-6r2) (3r1q1)ga, oddiy holatda r1 q r2 q 1g’2 ga ega bo`lamiz, bu eu q 3,75 ni beradi. mulkchilik huquqlari o`rnatilganidan keyin esa ikkinchi fermerga 4; ya’ni, 4>3,75 ga teng bo`lgan yutuq kafolatlangan. ikkala fermer ham …

3 / 25

keldi. ushbu holatda qo`shimcha mehnat sarfining samarasi pasayadi. ishlab chiqarish (yetishtirish) umumiy hajmi oshgani holda qo`shimcha mehnat qilgan fermerning manfaatdorligi pasayadi va o`rtacha mahsulotning kamayishi yuz beradi. agar yaylov xususiy mulkchilikda bo`lsa, u holda mulkdorning shaxsiy sarf-xarajatlari ko`proq samara keltiradi va renta eng yuqori bo`ladi. agar yaylov umumiy foydalanishda bo`lsa, mehnat sarfi samaradorligining darajasi pasayib, renta yo`qoladi. yuqorida bayon etilganlarga yakun yasab, ta’kidlash lozimki, mulkchilik huquqlarining o`rntilishi kamida ikkita sababga ko`ra iqtisodiy agentlar manfaatlariga mos keladi, ya’ni ularning o`zaro hamkorligidagi noaniqlik (ikkilanish) kamayadi va resurslardan foydalanish optimallashadi. 2. mulkchilik huquqlarini tavsiflash mutaxassislarning hisoblashlaricha, o`ntagacha bo`lgan huquqiy an’analar (roman-german huquqiy oilasi, umumiy huquq, musulmon huquqi, xitoy huquqi, afrika huquqi, so`nggi vaqtlargacha mavjud bo`lgan sotsalistik huquq va h.k.)da mulkchilik huquqiga va uni o`rnatish taomiliga nisbatan alohida qarashlar mavjud. biroq, iqtisodiy agentlar o`rtasidagi o`zaro munosabatlarning bozor tamoyillari nuqtai nazaridan ikkita huquqiy an’ana – umumiy (yoki pretsedent) huquq va fuqarolik (yoki roman-german) huquqi alohida …

4 / 25

i qarorlari tushuniladi. masalan, mulkchilik huquqini oshkora (qonuniy) tarzda da’vogar ushbu huquqni de fakto uzoq davr mobaynida amalga oshirib kelganligini isbotlash asosida ham mustahkamlash mumkin. yerga nisbatan oshkora mulkchilik huquqi, uning amaldagi foydalanuvchisiga 12-20 yillik davr mobaynida foydalanish bo`yicha, agar shu vaqt ichida boshqa hech kim mulkchilik uchun undanda asosliroq da’vo qilmasa, mustahkamlanadi. ikkinchidan, ikkala an’ana bir biridan sudyaga huquqiy qaror qabul qilish uchun beriladigan daraja bilan farq qiladi. fuqarolik huquqida sudyaning xattiharakatini «qonunga bo`ysunish» atamasi bilan belgilash mumkin: uning vazifasi bahs-munozarali vaziyatni eng asosli tarzda yorituvchi huquqiy normalarni topish va qo`llashdan iborat. umumiy huquq sudyaga o`z harakatlarida katta erkinlikni beradi – u nafaqat mavjud huquqiy normalar talqinchisi, balki ma’lum ma’noda (pretsedent orqali) uning yaratuvchisi hamdir. sudya adolatli qaror chiqarish yo`lini tutishi lozim, lekin bu qarorni qidirish jarayonida u nafaqat mavjud normalariga, balki adolatning sub’ektiv mezonlariga ham murojaat etishga haqli. umumiy huquqda sud qarorlarini shaxslashtirish mexanizmi aynan sub’ektiv omil asosida …

5 / 25

omonidan undan foydalanish huquqini o`zining vassallariga o`tkazish sifatida istisno etildi. umumiy huquq huquqlarning murakkab «tutami» sifatida mulkchilik konsepsiyasidan kelib chiqadi, bunda bir resursga bo`lgan huquq turli insonlarga tegishli bo`lishi mumkin. mulkchilik huquqlarini tafsirlash resursning yagona va mutlaq mulkdorini belgilashni emas, balki har bir huquqqa aniq belgilangan mulkdorning biriktirilishini nazarda tutadi. boshqacha aytganda, har bir huquqda o`zining mutlaq egasi mavjud bo`lgan taqdirda, mulkchilik huquqi to`liq tafsirlangan hisoblanadi. angliyalik huquqshunos a.onore mulkchilik huquqlari bo`yicha huquqlar «tutami»ni ishlab chiqib, har bir huquqning xususiyati bo`yicha quyidagi ta’riflarni taklif etgan: · egalik qilish huquqi – «mulk ustidan jismoniy nazorat va mulkdorning vakillari, agentlar orqali mutlaq nazoratni amalga oshirish istagi»; · foydalanish huquqi – ashyodan (narsadan) shaxsan foydalanish huquqi; ô tasarruf etish yoki boshqarish huquqi – ashyo qanday va kim tomonidan foydalanilishi mumkinligi to`g`risida qaror qabul qilish huquqi; · o`zlashtirish huquqi yoki daromad olish huquqi – ashyodan avvalgi shaxsiy foydalanishdan yoki boshqa shaxsga undan foydalanishga ruxsat …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mulk huquqlari nazariyasi va mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyusiyasi"

7- mavzu: mulk huquqlari nazariyasi va mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyusiyasi 1 mulkchilik huquqlarini iqtisodiy asoslash 2 mulkchilik huquqlarini tavsiflash 3 mulkchilik ta’riflarining tahlili 4 mulkchilik munosabatlarini amalga oshirishning tarixiy shakllari 5 mulkiy xuquqlar 1. mulkchilik huquqlarini iqtisodiy asoslash individlar uchun mulkchilik huquqlarini o`rnatish hamda bu huquqlarga ularning amal qilish zarurati qonunga ixtiyoriy bo`ysunish normalari bilan o`zaro uzviy bog`langan. mulkchilik huquqlari individlar o`rtasida yuzaga keladigan o`zaro munosabatlardagi noaniqlikni kamaytiruvchi institutlardan biri hisoblanadi. mulkchilik xuquqlarini tahlil qilish uchun ikkita fermer o`z podalarini biri past hosildor bo`lgan ikkita yaylovda o`tlatishi misolini ko`rib chiqamiz [...

This file contains 25 pages in DOCX format (58.2 KB). To download "mulk huquqlari nazariyasi va mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyusiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mulk huquqlari nazariyasi va mu… DOCX 25 pages Free download Telegram