mulkchilik huquqlari nazariyasi

PDF 11 sahifa 506,0 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 506,0 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

198 xi - bob. firmaning tashkiliy-huquqiy shaklini tahlil qilish 11.1. mulkiy huquqlarning tavsiflanishi mulkchilik huquqlari nazariyasi har qanday tashkilot mulkchilik huquqlari ishtirokchilari o‘rtasida taqsimlanishini belgilab beruvchi shartnomaga olib keladi. «firma» atamasi shartnoma kelishuvlari asosida faoliyatni tashkil etishning qisqartirilgan ta'rifi hisoblanadi. kouz teoremasiga muvofiq erkin almashuv natijasida erishilgan huquqlar taqsimoti eng optimal variant (transaksiya xarajatlari nolga teng) bo‘lib, o‘zaro hamkorlik ishtirokchilari uni o‘zgartirishdan manfaatdor emaslar. shu sababli tashkiliy tuzilmani amaliy tahlil qilish uchun mulkchilik huquqlari nazariyasini qo‘llashga qiziqish shu bilan shartlanganki, haqiqatda transaksiya xarajatlari nolga teng emas, demak, huquqlar taqsimoti resurslardan foydalanish samaradorligiga ta'sir ko‘rsatadi. mulkchilik huquqlari nazariyasi tashkilot faoliyatining o‘ziga xosligiga ko‘ra mulkdorlar o‘rtasida huquqlar taqsimotining eng optimal variantini tanlashga yordam beradi. bundan tashqari, korxonaning tashkiliy-huquqiy shakli to‘g‘risidagi ma'lumotlar asosida sheriklarni tanlash imkoniyati ochiladi. biror-bir tashkiliy-huquqiy shaklga xos bo‘lgan huquqlar taqsimoti o‘zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksining «yuridik shaxslar» deb nomlanuvchi 4-bobida qayd etilgan me'yorlar bilan belgilanadi. yuridik shaxslarni tashkil etishning tashkiliy-huquqiy …

2 / 11

h huquqi 154,207 218 225 179,180 xo‘jalik yuritish huquqi 176 tezkor boshqarish huquqi 178 ulushli mulk huquqi esa quyidagi subyektlar o‘rtasida taqsimlanadi: uning ishtirokchilari, ishtirokchilarning umumiy yig‘ilishi, ijro etuvchi organ va davlat. qonunda qayd etilgan huquqlarning bunday taqsimlanishi iqtisodiy faoliyatni ta'minlash nuqtai nazaridan qanchalik optimalligiga oid savolga javob berish uchun tashkiliy-huquqiy shaklni tanlash mezonlaridan foydalanish mumkin. 11.2. tashkiliy-huquqiy shaklni tanlash mezonlari tashkiliy-huquqiy shaklni tanlash mezonlari sifatida quyidagi yondashuvlar qo‘llaniladi. 1. mulkiy huquqlarning tafsirlanish (aniq va bir xil ma'noda belgilanish) darajasi. 2. egalik qilish va qoldiq qiymatni olish huquqlarining iqtisodiy subyektlararo taqsimlanishi. 3. huquqlar to‘plami doirasini o‘zgartirishga nisbatan cheklovlar mavjudligi. 4. mulkiy huquq uchligining turli iqtisodiy subyektlarga («prinsipal» va «agent») tegishliligi. 200 5. xatarlarni bo‘lish va o‘tkazish darajasi. 6. kapitalni jamg‘arish darajasi. 1. mulkiy huquqlarning tafsirlanish (aniq va bir xil ma'noda belgilanish) darajasi. tafsirlash darajasi juda muhim, chunki kouz teoremasiga muvofiq resurslarning ikkita samarali omilidan biri huquqlarni tafsirlashning to‘liqligidan iborat. ikkinchi …

3 / 11

larining iqtisodiy subyektlararo taqsimlanishi. agar mulkdor, ya'ni tashkilot faoliyatini nazorat qiluvchi «prinsipal» bir vaqtning o‘zida qoldiq qiymatni olish huquqiga ham ega bo‘lsa, u holda bu unga o‘z nazorat-boshqaruv vazifalarini bajarishda o‘zini opportunistik tarzda tutmaslik uchun turtki beradi. mchj holatida ko‘rib chiqilayotgan ikkala huquq ham ishtirokchilarning umumiy yig‘ilishiga tegishli. biroq umumiy yig‘ilishning jamoaviy tabiati samarali nazoratga bo‘lgan rag‘batlarning amaliyligini chegaralaydi, chunki «chiptasiz» muammosi paydo bo‘ladi. aslida barcha ishtirokchilar firmaning foydali faoliyat yuritishidan manfaatdor, biroq shu bilan birga ular nazoratni amalga oshirish xarajatlarini boshqa shaxslar zimmasiga yuklashga intiladilar, buning natijasi o‘laroq, nazorat vazifasini hech kim bajarmaydi. lekin ulushli mulk holatida uning ishtirokchilari soni qonun bilan cheklanganligi tufayli «chiptasiz» muammosining keskinligi pasayadi. 3. huquqlar to‘plami doirasini o‘zgartirishga nisbatan cheklovlar mavjudligi. huquqlarni almashishga cheklovlar masalasi kouz teoremasi nuqtai nazaridan ham muhim: transaksiya xarajatlaridan tashqari yana qanday omillar huquqlarning ulardan eng ko‘p manfaatdor bo‘lgan 201 mulkdorlar qo‘liga o‘tishiga to‘sqinlik qiladi? masalan, huquqlarni jismoniy va yuridik …

4 / 11

kiy xuquq uchligining turli iqtisodiy subyektlarga («prinsipal» va «agent») tegishliligi. bunday muammo egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqlari turli subyektlarga tegishliligi bilan bog‘liq. uchala huquq turli subyektlarga tegishli bo‘lgan holatda «prinsipal-agent» muammosi ikkita darajada paydo bo‘ladi: mulkdorlar va menejer (boshqaruvchi) o‘rtasidagi munosabatlar hamda menejer va bevosita ijro etuvchi (xodim) o‘rtasidagi munosabatlarda. «prinsipal- agent» muammosi ko‘plab usullar yordamida hal etilishi mumkin – «agentlar»ning firma faoliyati natijalarida ishtirok etishdan tortib to «prinsipal» tomonidan «ovoz berish» va «chiqish» huquqidan foydalanilishigacha. ulushli mulkli subyekt holatida «prinsipal-agent» muammosi ishtirokchilarning umumiy yig‘ilishi («prinsipal») va ijro etuvchi organ («agent») o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarda paydo bo‘ladi. aksiyadorlik jamiyatidan farqli o‘laroq, mas'uliyati cheklangan jamiyat (mchj)da «agent»ga bosim o‘tkazish varianti sifatida «chiqish» mumkin emas, chunki ustav kapitali summasiga fond bozorida kotirovka qilinadigan aksiyalar chiqarilmaydi. har yillik auditorlik tekshiruvlari va ishlarni yuritish natijalari to‘g‘risidagi ma'lumotlarning chop etilishi majburiy emasligi tufayli umumiy yig‘ilishning samaradorligi ham katta emas. 5. xatarlarni bo‘lish …

5 / 11

bo‘lishi mumkin. xatarni bo‘lish va o‘tkazish tamoyillari dastlab faoliyati boshidan sof iqtisodiy faoliyatga yo‘naltirilmasdan, balki ijtimoiy (diniy, ta'lim, o‘zini-o‘zi boshqarish) faoliyatni moliyalash bilan shug‘ullangan korporatsiyalar doirasida amalga oshirilgan edi. mchjda ham xatarni o‘tkazish (jamiyat ishtirokchilariga), ham xatarni bo‘lish va chegaralash (barcha ishtirokchilar o‘zlari kiritgan ulushlarning qiymati doirasida zarar ko‘rish xatariga ega) mexanizmlari amal qiladi. mchjning yagona kamchiligi – uning ishtirokchilari soni qonun bilan cheklanganligi, bu hol ushbu tashkiliy-huquqiy shakl aksiyadorlik jamiyati bilan solishtirilganda kam jozibali bo‘ladi. 6. kapitalni jamg‘arish darajasi. mazkur tashkiliy-huquqiy shakl kapitalning kam transaksiya xarajatlari bilan to‘planishini ta'minlashga qodirmi? bu yerda ham ochiq aksiyadorlik jamiyati ideal hisoblanadi, chunki unda ustav kapitali aksiyadorlar umumiy yig‘ilishining qarori asosida qo‘shimcha aksiyalarni chiqarish hisobidan oshiriladi. mchjda kapitalni jamg‘arish jarayoni, yuqori transaksiya xarajatlari bilan bog‘liq bo‘lmasa-da (ustav kapitalini oshirish uchun umumiy yig‘ilishning qarori yetarli), mchj ishtirokchilarining eng ko‘p soni qonun bilan cheklanganligi tufayli, chegaralarga ega. yuqorida taklif etilgan mezonlar yordamida o‘zbekiston respublikasi qonun …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mulkchilik huquqlari nazariyasi" haqida

198 xi - bob. firmaning tashkiliy-huquqiy shaklini tahlil qilish 11.1. mulkiy huquqlarning tavsiflanishi mulkchilik huquqlari nazariyasi har qanday tashkilot mulkchilik huquqlari ishtirokchilari o‘rtasida taqsimlanishini belgilab beruvchi shartnomaga olib keladi. «firma» atamasi shartnoma kelishuvlari asosida faoliyatni tashkil etishning qisqartirilgan ta'rifi hisoblanadi. kouz teoremasiga muvofiq erkin almashuv natijasida erishilgan huquqlar taqsimoti eng optimal variant (transaksiya xarajatlari nolga teng) bo‘lib, o‘zaro hamkorlik ishtirokchilari uni o‘zgartirishdan manfaatdor emaslar. shu sababli tashkiliy tuzilmani amaliy tahlil qilish uchun mulkchilik huquqlari nazariyasini qo‘llashga qiziqish shu bilan shartlanganki, haqiqatda transaksiya xarajatlari nolga teng emas, demak, huquqlar ...

Bu fayl PDF formatida 11 sahifadan iborat (506,0 KB). "mulkchilik huquqlari nazariyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mulkchilik huquqlari nazariyasi PDF 11 sahifa Bepul yuklash Telegram