mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyutsiyasi

DOCX 12 sahifa 44,6 KB Bepul yuklash

12 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 44,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 12

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 12

4- bob. mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyutsiyasi 4.1 . mulkchilik ta’riflarining tahlili 4.2 . mulkchilik munosabatlarini amalga oshirishning tarixiy shakllari 4.3 . mulkiy xuquqlar 4.1 . mulkchilik ta’riflarining tahlili o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasidagi jamiyatning iqtisodiy negizlariga oid xii bobda quyidagilar bayon etilgan: “bozor munosabatlarini rivojlantirishga qaratilgan o`zbekiston iqtisodiyotining negizini turli shakllardagi mulk tashkil etadi. davlat iste’molchilar huquqlarining ustunligini hisobga olib, iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini, barcha mulk shakllarining teng huquqligini va huquqiy jihatdan teng muhofaza etilishini kafolatlaydi. xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasidadir. mulkdor faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina mulkidan mahrum etilishi mumkin (53- modda). mulkdor mulkiga o`z hoxishicha egalik qiladi, undan foydalanadi va uni tasarruf etadi. mulkdan foydalanish ekologik muhitga zarar yetkazmasligi, fuqarolar, yuridik shaxslar va davlatning huquqlarini hamda qonun bilan qo`riqlanadigan manfaatlarini buzmasligi shart (54- modda)”. o`zbekiston respublikasining fuqarolik kodeksiga mulkchilikning egalik qilish, foydalanish va tasarruf etish triadasi (164-modda) asos qilib olingan. …

2 / 12

ham mulkdorni, ham mulkni himoyalaydi. shaxsning jamiyatdagi erkinligi huquq bilan kafolatlanadi va chegaralanadi. undagi barcha mavjud huquqlardan eng to`lig`i mulkchilik huquqidir. ushbu huquq shaxs va jamiyat uchun o`zaro qarama-qarshi bo`lgan begonalashuv xususiyatini ham namoyon etadi. ilmiy manbalarda mulkchilik munosabatlari umumiy tan olingan yagona ta’rifga ega emasligi sababli qator talqinlar mavjud (4.1-jadval). 4.1- jadval. mulkchilik institutiga oid talqinlarning turkumlanishi yondashuv nomi mulkchilikning asosiy belgilari 1. klassik yo`nalish daromad keltirish qobiliyati mujassamlangan sarmoya 2. faylasuflar va neoklassiklar tashqi dunyo ob’ektlar ustidan nazoratni ularni o`zlashtirib (egallab) olish asosida amalga oshirish 3. dialektik usul tarafdorlari shaxsning tabiatdan ham, ijtimoiy hayot jamoatchiligidan ham begonalashishida hamda ishlab chiqaruvchini ishlab chiqarish vositasidan ajratishda namoyon bo`luvchi ijtimoiy aloqalarni tarkiblash, murakkablashtirish shakli 4. nemis tarixiy maktabi ijtimoiy o`zaro hamkorlikning asosiy tamoyili hisoblangan ahloq normasida jamiyat tomonidan oliy va muqaddas qadriyat hamda individ mustaqiligining kafolati. sifatida tan olish 5. neoinstitutsional yo`nalish turli shaxslar o`rtasida bir buyumda turli huquqlarning namoyon bo`lish …

3 / 12

i insonlar o`rtasidagi munosabat sifatida gavdalanishi kerak. mulkchilik huquqlari nazariyasi nafaqat boshqaruv, xavfsizlik, merosga topshirish huquqlarini qo`shgan holda huquqlar to`plamini kengaytiradi, balki huquqlarning o`zlarining aylanuvchanligiga, oldi-sotdi ob’ektlari bo`lib buyumlarning o`zi emas, balki ularga nisbatan huquq hisoblanishiga e’tiborni qaratadi. masalan, yer uchastkasidan foydalanish huquqi; mol-mulkdan foydalanishdan keladigan daromadni olish huquqi va b. xuquqshunoslarning fikricha, mulk – bu mutlaq huquq. mulkdorga qonun bilan taqiqlanmagan hamma narsa ruxsat etilgan. mutlaq huquq ijobiy cheklov emas, balki salbiy cheklov (nima mumkin emas) bilan yoritiladi. agar huquqlarning muayyan to`plami, masalan, a.onore tomonidan sanab o`tilgan 11 ta huquqning aksariyati ikkilamchi hisoblanadi. misol uchun, xavfsizlik huquqini olaylik. uning o`zi yetarli emas, chunki huquq faqat davlat tomonidan muhofaza qilingan taqdirda, klassik nuqtai nazardan huquq hisoblanadi. voz kechish huquqi – bu tasarruf etish huquqining bir qismi. javobgarlik huquqi mulkchilik huquqini emas, umuman fuqarolik huquqini o`zida namoyon etadi. iqtisodiy nuqtai nazardan turli huquqlarni hisoblab chiqish texnikasi o`ta samarali. mulkdor, mulkdorligicha qolib, …

4 / 12

uchun tasniflash mezoni sifatida mulk subekti olinadi. agar mulk bir shaxsga tegishli bo`lsa, u – xususiy. agar u bir necha shaxsga tegishli bo`lsa – jamoaviy. agar u butun jamiyatga tegishli bo`lsa – umumxalq yoki davlat mulki hisoblanadi. bunday yondashuv g`arbdagi tadqiqotchilar uchun mulkning uchta shaklini ifodalashga asos bo`lgan.: xususiy, jamoaviy va ijtimoiy. ba’zan ularga aksiyadorlik (korporativ) va davlat shakllari ham qo`shimcha qilinadi. ba’zida aksiyadorlik mulkini jamoaviy shakl deb, davlat mulkini esa ijtimoiy shakl deb hisoblashadi. lekin bundan mohiyat o`zgarmaydi. · ixtiyoriy shakldagi mulkning namoyon bo`lishi qator omillarga bog`liq. jumladan: · mehnat sharoitlari va natijalarini o`zlashtirib olish usullari; · mehnat sharoitlari va natijalarini tasarruf etish xususiyatlari; · mehnat sharoitlarini takror yaratish; · faoliyat turlari bo`yicha almashishning asosiy usuli; · natijalari qayta taqsimlash usullari; mulkchilik munosabati tarixan qanday shakllarda rivojlanganligi katta qiziqish uyg`otadi (4.1-rasm). жамоавий олий табақали кўп поғонали хусусий тоталитар бюрократик корпоратив ижтимоий 4.1-расм. мулк шаклларининг ривожланиши 1. mulkchilikning eng dastlabki …

5 / 12

ulk davlat mulkining dastlabki shaklidir. davlatni tashkil etish ko`p hollarda mulkni, masalan, yerni zo`rlik bilan tortib va bosib olishlar oqibati bo`lgan. oliy mulkning asosiy tavsiflari quyidagilardan iborat: a) mulk va hokimiyatning bo`linmasligi; b) xizmat uchun mukofot sifatida resursni hadya qilish shaklida faoliyat bilan almashish; v) mehnat sharoitlarini ishlab chiqaruvchilarga biriktirish (xususiy egalik); g) biriktirilgan resurslarni tasarruf etish uchun davlat monopoliyasi; d) ishlab chiqaruvchining o`z faoliyati natijalariga mulkchiligi. davlat boshlig`i bunday mulkning «oliy mulkdoriga» aylangan va ularni o`z fuqarolariga tarqatgan (hadya qilgan). yerni egalikka olish va undan foydalanish sharti davlatga xizmat qilishdan iborat bo`lgan. oliy hokimiyat ixtiyorida eng muhim ta’sir etish vositasi – tortib olish (tasarruf etish) huquqi qoldirilgan. bu bir vaqtning o`zida ikkita o`zaro bog`liq vazifani hal etish imkonini bergan: ishlab chiqaruvchining ehtiyojlarini qondirish va ishlab chiqaruvchini o`zi foydalanadigan resursni takror yetishtirishga majbur qilish. asta-sekin vaqt o`tishi bilan oliy mulkchilik instituti sharoitida, davlat monopoliyasi xo`jalik faoliyati mahsulotlari bilan almashuv rivojlanishiga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 12 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyutsiyasi" haqida

4- bob. mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyutsiyasi 4.1 . mulkchilik ta’riflarining tahlili 4.2 . mulkchilik munosabatlarini amalga oshirishning tarixiy shakllari 4.3 . mulkiy xuquqlar 4.1 . mulkchilik ta’riflarining tahlili o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasidagi jamiyatning iqtisodiy negizlariga oid xii bobda quyidagilar bayon etilgan: “bozor munosabatlarini rivojlantirishga qaratilgan o`zbekiston iqtisodiyotining negizini turli shakllardagi mulk tashkil etadi. davlat iste’molchilar huquqlarining ustunligini hisobga olib, iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini, barcha mulk shakllarining teng huquqligini va huquqiy jihatdan teng muhofaza etilishini kafolatlaydi. xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasidadir. mulkdor faqat qonun...

Bu fayl DOCX formatida 12 sahifadan iborat (44,6 KB). "mulkchilik shakllari rivojlanishining evolyutsiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mulkchilik shakllari rivojlanis… DOCX 12 sahifa Bepul yuklash Telegram