шарқий африка

DOC 92.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404131568_51258.doc шарқий африка шарқий африка материкнинг бошқа қисмларидан тоғ рельефининг устун туриши билан фарқ қилади. платформанинг кайнозой эрасида айниқса кучли тектоник ҳаракатга учраган энг ҳаракатчан қисмида жойлашган шарқий африка рельефнинг парчаланганлиги, ер пўсти ёриқлари (рифтлар)нинг тараққий этиши, қадимги ва ҳозирги замон процессларининг кучлилиги билан фарқ қилади. шарқий африка экваторнинг ҳар икки томонида материкнинг чеккасида жойлашган. бу ерда шимолий ва жанубий яримшарларнинг пассатлари учрашади ва муссонлар кучли ҳаракат қилади. рельефнинг паст-баландлиги ва денгиз сатҳидан баланд жойларнинг кўплиги атмосфера циркуляцияси системасини мураккаблаштириб шарқий африка доирасида океан қирғоғидаги иссиқ тропик чўллардан тортиб қорли чўққилар билан тугалланадиган массивларнинг ёнбағирларидаги сернам экваториал ўрмонларгача хилма-хил ландшафтлар ҳосил қилади. шарқий африкада материкнинг бош сувайирғичи жойлашган ва энг йирик серсув дарёлар шу ердан бошланади. африканинг ана шу қисмида эфиопия тоғлиги, сомалн платоси ва шарқий африка тоғлиги ажралиб туради. эфиопия тоғлиги ва сомали платоси ғарбда бу ўлка оқ нил котловинасн билан чегараланади. шимоли-шарқ, шарқ ва жануби-шарқда чегара қизил денгиз, …

рифт зонасидир. шундай қилиб, эфиопия тоғлиги кескин ажралиб турувчи, ўтиш қийин бўлган, ёнбағирлари тик массивдан иборатдир. ана шунинг учун ҳам у қўрғон массив деб ном олган. чуқур эрозионтектоник воднилар массивни турли томонга кесиб ўтган ва вулканли чўққилари бўлган массивларга ажратган. баъзи вулканлар тарихий даврда отилиб турган. тоғликнинг энг баланд массиви расдашан (4620 м) унинг жуда қалин лава қатлами билан қоплаб катта майдонда платосимон рельеф ҳосил бўлган шимолий қисмида кўтарилиб туради. тоғликнинг котловиналаридан бнрида катта тана тектоник кўли жойлашган. тоғликни жануби-шарқдан ўраб турган узилмали водий ундан харар платосини ажратиб туради. бу плато кристалли жинслардан тузилган сомали ярим ороли платосига зинапоя шаклида пасайиб боради. сомали ярим ороли платоси жануби-шарққа ҳинд океанига томон пасая бориб, соҳил бўйидаги пасттекислик билан тугайди. адан қўлтиғи соҳилида ярим орол ер юзаси 2000 м гача кўтарилган ва шимолга тик тушган. денгиз томондан қараганда сомали ярим оролининг ана шу қисми тоғ тизмалари полосасига ўхшаб куринади. қизил денгизга ёндош бўлган …

бу ерга муссон етиб келмайди. қиш пайтида эсадиган шимоли-шарқий пассат эса арабистон ярим ороли томонидан қуруқ континентал ҳаво келтиради. бу ҳаво қизил денгиз устидан ўтаётганида деярли намга тўйинмайди. ана шунинг учун ҳам соҳилнинг ўзида ёғин миқдори 125-мм дан ошмайди ва чинакам чўл шароити ҳукмрон. тоғли районларни ҳисобга олмаганда бутун ўлкада ҳарорат баланд бўлади. ўртача ойлик температура ҳеч қачон 4-20° дан пастга тушмайди. максимал температура эса ёзда +40, +50° га етади. адан қўлтиғи соҳилида, барбарда январнинг ўртача температураси +24°, февралнинг ўртача температураси +26°, июлнинг ўртача температураси +36° га етади. бу-ер шаридаги энг иссиқ жойлардан биридир. 145. эфиопия тоғлиги. эфиопия тоғлигида ҳарорат анча пасаяди. 1500-1700 м дан баландда ўртача ойлик температура йил давомида бир текисда бўлиб, тахминан +15° дан +20° гача ўзгариши мумкин. қишда кечалари-5° гача совуқ бўлади. ана шу баландлик минтақаси анчагина ёғин олади ва иқлим шароитига кўра инсон, ҳайвон ҳаёти ва қишлоқ хўжалиги учун энг қулайдир. бу ерда аҳоли энг …

қли водийлар ҳаёт учун ноқулайдир. тоғлик билан харар платоси орасидаги текто-яик водийда ҳам сув анча сероб. бу ерда чучук ва шўр сувли кўллар ва доимғш сув оқадиган дарёлар бор. сомали ярим ороли, қизил денгиз соҳили ва хусусан, афар водийси иқлими қуруқ бўлганлигидан сувга муҳтож. у ерда доимий оқар сувлар йўқ. тошлоқ қуруқ ўзанлар кўп учрайди. бу ўзанларда ёмғирлардан кенингина сув бўлади. унда-бунда учрайдиган кўлларниг ҳам суви шўр. кўпгина жойларда ичимлик сувнинг ягона манбаи ҳисобланган чуқур қудуқларнинг сувлари ҳам шўртоб бўлади. кўпгина районларда сув етишмаганлигидан умуман ўтроқ аҳоли йўқ. эфиопия тоғлигида баландлик минтақалари айниқса яққол ифодаланган. енбағирларнинг қуйи қисмлари, хусусан тоғликиниг жанубий ярми ва иқлими сернам ва иссиқ бўладиган чуқур водийлар лиана ва эпифит ўсимлик ўсадиган қалин тропик ўрмонлар билан қопланган. у ерларда ёввойи банан, пальмалар, каучукли лиана ва нам тропиклар ўсимликларининг бошқа вакилларини учратиш мумкин. дарё водийларидаги қуруқроқ районларда галереяли ўрмонлар жойлашган. сув айирғичлар эса бутазорлар ва ксерофит ўрмонлар билан …

ва қаҳрли, ўсимликлари асосан ўтлардан иборат. бу ердан яйлов чорвачилигида ва шунингдек арпа экишда фойдаланилади. сомали ярим оролининг ички қисмида саванна асосий ўрин тутади. бу ерларда пўстлоғи қалин, сертикан, мум ғубори билан қопланган ва барглари сертук дарахтлар кўп ўсади. сутламалар ва акантлар айниқса кенг тарқалган. афар ботиғида ва адан қўлтиғи соҳилида чала чўл ва чўл ландшафтлари учрайди. бўш тупроқли шўр босган ерларда тиканли олча, сутлама ва мимозалар ўсади. ўлканинг ҳайвонот дунёси бой. тоғликнинг қуйи минтақаси ўрмонларида филлар, каркидонлар, бегемотлар яшайди. баъзан арслонлар учрайди. қоплонлар уларга нисбатан кўпроқ. турли туёқлилар-антилопалар, ғизоллар (оҳу), орикслар ва буйволлар кўп. мўътадил тоғ минтақаси ўрмонларида қаттиқ иссиққа чидай олмайдиган маймунлар: геладлар, гамадриллар, гверецлар ва бошқалар кўп яшайди. қушлар, хусусан, тўтиқушлар, тураколар, турналар, лайлаклар, бургўтлар ва лочинлар кўп. сомали ярим оролидаги саванналар ва чўлларда ҳамда афар ботиғида туяқушлар, жирафалар ва зебралар бор.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "шарқий африка"

1404131568_51258.doc шарқий африка шарқий африка материкнинг бошқа қисмларидан тоғ рельефининг устун туриши билан фарқ қилади. платформанинг кайнозой эрасида айниқса кучли тектоник ҳаракатга учраган энг ҳаракатчан қисмида жойлашган шарқий африка рельефнинг парчаланганлиги, ер пўсти ёриқлари (рифтлар)нинг тараққий этиши, қадимги ва ҳозирги замон процессларининг кучлилиги билан фарқ қилади. шарқий африка экваторнинг ҳар икки томонида материкнинг чеккасида жойлашган. бу ерда шимолий ва жанубий яримшарларнинг пассатлари учрашади ва муссонлар кучли ҳаракат қилади. рельефнинг паст-баландлиги ва денгиз сатҳидан баланд жойларнинг кўплиги атмосфера циркуляцияси системасини мураккаблаштириб шарқий африка доирасида океан қирғоғидаги иссиқ тропик чўллардан тортиб қорли чўққилар билан тугалланадиган ма...

DOC format, 92.5 KB. To download "шарқий африка", click the Telegram button on the left.

Tags: шарқий африка DOC Free download Telegram