жанубий-ғарбий осиё

DOC 64,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404128255_51045.doc www.arxiv.uz жанубий-ғарбий осиё олд осиё тоғликларига жанубдан евросиё континентининг пайдо бўлишига ва табиий шароитининг бутун комплексига кўра евросиёнинг бошқа қисмларига қараганда қўшни африкага яқинроқ турадиган қисми туташиб туради. бу арабистон ярим ороли билан месопотамиядир, улар кўпинча умумий ном билан жануби-ғарбий осиё деб аталади. материкнинг бу қисми евросиёнинг қолган қисмига альп-ҳимолай бурмали минтақаси тоғлари кўтарилганда улар чеккасида ҳосил бўлган месопотамия букилмасининг неогенда тўлиши натижасида қўшилган. жануби-ғарбий осиё келиб чиқиши жиҳатидан африка платформасининг бир қисми ҳисобланади. у африкадан неогентўртламчи даврда қизил денгиз грабенининг ҳосил бўлиши билан узил-кесил ажралган. ҳосил бўлишининг умумийлиги, тропик минтақада жойлашганлиги палеоиқлимий шароити ва ҳозирги иқлимининг ўхшашлиги, органик дунёсининг бир хиллиги арабистон ярим оролини. аслида саҳрои кабирнинг давомига айлантиради. жануби-ғарбий осиёни уч томондан ҳинд океанининг шимоли-ғарбий қисмидаги ёш денгизлари ўраб туради. булар ер пўсти ёриқларида вужудга келган қизил денгиз, адан ва оман қўлтиқлари, тоғ олди букилмасида ҳосил бўлган форс қўлтиғи: ҳамда океан типидаги тектоник ботиқда пайдо бўлган арабистон …

нг юқори шўрликдир. шундай қйяибт-жануби-ғарбий осиё арид ўлка бўлиб, тропик чўл ва чала чўл ландшафтлари устун туради, ўлкани дунё океанининг энг илиқ ва энг шўр сувлари ўраб олган. арабистон ярим ороли дунёдаги энг катта арабистон ярим ороли учун табиий географик бир бутунлик ва кенг территорияда ландшафт жуда бир хил эканлиги хосдир. бу ерда африкадаги тропик чўлларнинг давоми ҳисобланган чўллар кўпчиликни ташкил этади. арабистон ярим оролининг чўл ландшафтлари деярли ўзгармасда,н синай ярим оролида ҳам давом этади. майдони 3 млн, ки дан ортиқ бўлган бу жуда катта табиий географик ўлкада саудия арабистони ва форс, адан қўлтиқлари, арабистон денгизи бўйларидаги бир қанча араб мамлакатлари ҳамда шимолда сурия, ироқ ва иордания жойлашган. бутун ўлка тектоник жиҳатдан шарққа томон бир оз қия бўлган қадимги қаттиқ палахсадан иборат (оман қўлтиғига туташган қисми бундан мустасно) бўлиб, ер пўстида рўй берган ёрилиш натижасида африка платформасидан ажралган. бу ёрилиш натижасида қизил денгиз билан адан қўлтиғи ҳосил бўлган, арабистон табиий …

изил денгиз рифт зонаси ажратиб ташлагак жуда катта гумбаз заминнинг шарқий қисмидир. гумбазнинг ғарбий қаноти африканинг қизил денгиз соҳилидаги тоғларни ҳосил қилади. бу массивларнинг текисланган платосимон тепалари айрим тпзмаларнинг тик, жуда парчаланган ва чўққили қирралари билан алмашиниб туради. чуқур ботиқлар тоғлар минтақасини айрим қисмларга бўлиб турибди. бу тоғлар шимолда 2000- 2500 м дан маккадан жанубда, ҳижоз тоғида 2700-2800 м гача кўтарилади. жануби-ғарбда, яман территориясида чеккадаги тоғлар 3000 м да баланд кўтарилади ва энг баланд жойида 3760 м га етади. шимолдан жанубга томон ёғин миқдорининг ошиши билан тоғларнинг парчаланганлиги кўпаяди. қизил денгиз соҳилидаги тоғли районлар учун яқин геологик даврда рўй берган вулкан фаолиятининг кўпдан-кўп қол-днқлари сақланганлиги хосдир. тоғларнинг тузилишида вулкан жпнслари кўп иштирок этган, улар кенг майдонларни қоплаган. булар устидан сўнган вулкан тоғлари кўтарилиб туради. адан қўлтиғи соҳилидаги пасттекисликдан кўтарилиб турган ана шундай вулканлардан бирининг кратерида адан шаҳри жойлашган. арабистон ярим оролида ва қизил денгиздаги қирғоққа яқин оролларда сўнмаган вулканлар бор. …

а торайиб кетади ва тоғлар қирғоққа тақалиб кеади. маҳаллий аҳоли тиҳама деб атайдиган қирғоқ бўйидаги бу пасттекислик ёш бўлиб, асосан, тоғдан тушадиган вақтинча оқимлар чўкиндисидан ҳосил бўлган. ярим оролнинг шарқий чеккаси учун ҳам тоғли рельеф хосдир. оман тоғлари тектоник жиҳатдан загрос тоғларининг давомидир. улар загросдан оман қўлтиғи грабени орқали ажралган. бироқ унинг рельефида ҳам ғарбий чеккадаги тоғлар каби неогендаги кўтарилиш ва ёрилишлар катта роль ўйнайди. тоғлар кўпроқ мезозой ва палеогеннинг оҳактошларидан тузилган, рельефи ёнбағирлари тик жарлик ҳосил қилган платосимондир. тоғлар соҳилга жуда яқин жойлашган ерларда яқин даврда ўтган чўкиш натижасида риас типли қирғоқ ҳосил бўлган. бошқа жойларида тоғлар билан денгиз орасида камбар пасттекислик бор. оман тоғларининг эг баланд ерлари 3000 м дан ошади. арабистон ярим оролининг ички қисмини денгиз сатҳидан турли баландликда жойлашган, турлича геологик тузилишга ва хилма-хил рельефга эга бўлган плато ҳамда текисликлар эгаллаган. рельефнинг таркиб топишида чўлдаги нураш процесслари ва шамол фаолияти катта роль ўйнаган. арабистон ички қисмининг …

а шаклида шарқдан ўраб туради. куэсталарнинг нисбий баландлиги бир неча юз метрга етадиган тик чекка қисмлари қум ётқизиқлари билан тўлган ботиқлар ус-гндан кўтарилиб туради. бу ботиқлар баланд дюналар ва гряда қумлари бўлган чўллардан иборат. ана шундай ботиқлардан бирида кичик нефуд ёки даҳна чўли жойлашган. куэста грядаларининг ёнбағирлари форс қўлтиғи томонга қараган. қуруқ узанлар куэста грядаларини кесиб ўтиб, чуқур даралар ҳосил қилади. иқлим қурғоқчил бўлганлигидан куэста устида карст ҳодисаси яхши оивожланмаган. ўрта арабистон платосидан шимолда катта нефуд чўли деб аталадиган тўзима қумли кенг майдон жойлашган. чўлдаги қумлар дюналар ҳосил қилган, уларнинг нисбий баландлиги 100 м гача етади. арабистон ярим оролининг иккинчи, майдонига кўра анча катта қумли чўли ва ер шарининг энг катта чўлларидан бири арабистоннинг жанубий қисмидаги қадимий фундамент синеклизасида жойлашган. ғарбий чеккадаги тоғлардан оман тоғларигача чўзилган бу руб-эл-хали чўли ғарбдан шарққа томон 500 м дан 100 м гача аста-секин пасайиб боради. чўл ер юзасини бўр ва палеоген даврлари оҳактошларининг емирилишидан …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "жанубий-ғарбий осиё"

1404128255_51045.doc www.arxiv.uz жанубий-ғарбий осиё олд осиё тоғликларига жанубдан евросиё континентининг пайдо бўлишига ва табиий шароитининг бутун комплексига кўра евросиёнинг бошқа қисмларига қараганда қўшни африкага яқинроқ турадиган қисми туташиб туради. бу арабистон ярим ороли билан месопотамиядир, улар кўпинча умумий ном билан жануби-ғарбий осиё деб аталади. материкнинг бу қисми евросиёнинг қолган қисмига альп-ҳимолай бурмали минтақаси тоғлари кўтарилганда улар чеккасида ҳосил бўлган месопотамия букилмасининг неогенда тўлиши натижасида қўшилган. жануби-ғарбий осиё келиб чиқиши жиҳатидан африка платформасининг бир қисми ҳисобланади. у африкадан неогентўртламчи даврда қизил денгиз грабенининг ҳосил бўлиши билан узил-кесил ажралган. ҳосил бўлишининг умумийлиги, тропик минтақада жойла...

Формат DOC, 64,5 КБ. Чтобы скачать "жанубий-ғарбий осиё", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: жанубий-ғарбий осиё DOC Бесплатная загрузка Telegram