чехословакиядаги баланд татралар

DOC 246,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1404131444_51251.doc чехословакиядаги баланд татралар шарқий карпат тоғлари бўйлаб ички томондан вулканли тизма деб аталувчи сўнган вулканлар занжири чўзилган; ташқи томонида эса баландлиги 400-500 м бўлган молдова тоғ олди платоси жойлашган. бу плато оҳактошлардан тузилган бўлиб, усти лёсс билан қопланган. карпат тоғларининг 46° шим. кенгликдан жанубдаги кенг қисми (жанубий карпат ёки трансильвания альпи тоғлари) кристалл жинслардан тузилган бўлиб, баланд татра тоғларидан салгина пастроқдир (негой чўққиси 2535 м). карпат тоғлари ҳосил қилган учбурчакнинг ғарбий чеккасида кристалл ва вулкан массивлари жойлашган, улар чуқур тектоник ва эрозион. ботиқлар билан парчаланиб кетган бўлиб, яхлит тоғларни ҳосил қилмайди. улар орасида баландлиги 1500 м дан ортиқ бўлган биҳор ва металич тоғлари алоҳида ажралиб туради. учбурчакнинг ички қисмидан ер юзаси сертепа лёсс билан қопланган ва дарёлар кесиб ўтган трансильвания платоси жойлашган, у атрофдаги тоғ тизмаларидан анчагина паст. карпат тоғларида унча катта бўлмаган ва бошқа жойдаги музлар билан боғланмаган муз босишлари бўлган. муз босиш марказлари баланд татраларда ва трансильвания …

ликни ташкил этади. карпат тоғларига ёндошиб турган текисликлар мезозойкайнозой бурмаланиши зонасининг бир қисми бўлган тоғларнинг неогенда пасайиб чўкиши натижасида ҳосил бўлган. чўкиш билан бирга чўкаётган ерлар билан карпат тоғлари орасидаги чегара жойларда ёрилишлар ҳамда вулкан ҳаракатлари рўй берган. вулкан ҳосилалари минтақаси ўрта дунай ҳавзасининг шимолий чеккаси бўйлаб айниқса яхши намоён бўлган, бу ерда баландлиги 700-1000 м бўлган вулкан тоғларининг бутун бир занжири кўтарилиб туради. альп бурмаланиши зонасидаги энг катта тоғ оралиғи ботиғи карпат тоғлари ёйининг ички қисмидаги ўрта дунай ҳавзасининг кенг текислигига тўғри келади. ботиқнинг шарқий қисми бошқа қисмига нисбатан чуқурроқ чўккан ва бу ерда дунайнинг чап соҳили бўйлаб бир хил рельефли пасттекислик чўзилиб кетган. унинг баландлиги 100 м дан кам бўлиб, катта ўрта дунай пасттекислиги.дейилади. бу пасттекисликда меридиан йўналишида тисса дарёси оқиб ўтади. пасттекисликнинг юза қисми лёсс жинслари, шамол келтирган қумлар, аллювий жинслардан тузилган. улар тагида чуқурда неоген денгиз ётқизиқлари ва янада қадимийроқ жинслар ётқизиқлари жойлашган. ҳавзанинг дунай дарёсининг …

жанубий ёнбағри бўйлаб ҳам чўзилган. дунай дарёсига томон ер юзаси аста-секин пасайиб бориб, аллювиал текисликка қўшилиб кетади. фақат қора денгиз қирғоғи яқинида, дунай тирсагида паст добруджа сертепа платоси жойлашган. дунайнинг балта деб аталадиган, кенглиги 10-15 км га етадиган кенг қайири ерни чуқур ўйиб кирган, унда эски ўзан ва кўллар кўп, тошқин вақтида сув босади. балта қора денгиз яқинида дунайнинг кенг дельта текислигини ҳосил қилиб тугайди. карпат тоғлари турли хил мсталл рудаларига жуда бой. уларнинг энг катта запаслари руминия территориясида тўпланган. тоғларнинг ғарбий тармоқларида, банатада магнетит конлари, трансильвания платоси чеккаларида таркибида қўрғошин, рух мис ва нодир металлар бўлган полимсталл рудаларининг жуда бой конлари бор. металич тоғларида олтин кони, оз миқдорда қўрғошин, рух мис ва симоб бор. биҳорда боксит қазиб чиқарилади. карпат тоғларининг шимолий қисмида, чехословакия территориясида темир рудаси конлари, венгрияда полиметалл рудалари мавжуд. карпат ўлкасининг асосий бойлиги нефть карпатолди букилмасининг антиклинал бурмаларида тўпланган. нефть қазиб чиқариладиган асосий районлар карпат тоғларининг жанубий …

а бор. карпат тоғларида ва ўрта дунай пасттекислигида, дунайдан ғарброқда кўпдан-кўп минерал ва термал булоқлар бор. ўлка иқлими аниқ ссзилиб турадиган континенталлик хусусиятига эга, континенталлик текисликлар иқлимидагина эмас, балки тоғлар иқлимида ҳам акс этган. ўлка материкнинг ички қисмида, атлантика океанидан катта масофада жойлашган. иқлимнинг континенталлиги, даставвал, қўшни ўлкаларга нисбатан ёғиннинг камлигида ҳамда унинг ўлка доирасида ғарбдан шарққа томон камайишида ҳам ўз аксини топган. карпат тоғлари ёнбағирларида ёғин альп ёнбағирларидагига нисбатан кам ёғади. карпат тоғларининг шимоли ва шимоли-ғарбида йиллик ёғин миқдори 800-1000 мм га етади, бунда ёғиннинг эиг кўп қисми ёз ойларига тўғри келади. карпат тоғларининг катта қисмида қор беш ойгача сақланади, энг балайд тоғ массивларида ҳар ер-ҳар ерда қор ёз охиригача туради. сойликларда ва тоғ водийларида, шунингдек, шарқий ҳамда жануби-шарқий ёнбағирларда ёғин миқдори анча кам. дунай текисликлари ёғинга анча камбағал. ўрта дунай ҳавзасида 500-600 мм га яқин ёғади, қуйи дунай пасттекислигининг шарқий қисмида 400 мм дан ортиқ ёғин тушмайди. дунай …

роқ давом этади ва совуқроқ бўлади. текисликларда энг оовуқ ойнинг ўртача температурасн 0°с дан салгина паст бўлади. (будапештда-2°с, белградда-гс), лекин минимум температура-20°с га, баъзан-30°с гача пасайиб кетади. карпат тоғлари олдида энг совуқ ойнинг ўртача температураси-2°с дан-4°с гача, энг балаид тоғларда эса деярли ҳамма жойда-10°с дан паст. ўлканинг турли қисмларвда қишнинг узунлиги ҳам бирдай эмас. текисликларда қиш 2-3 ой давом этса, тоғларда ярим йилдан ортиқ давом этади. чунончи, қуйи дунай пасттекислигида ноябрь охирида ерда қор бўлмай, ҳар ер-ҳар ерда ўтлар ям-яшил бўлиб ётса ҳамда дарахтларда барг турсада, карпат тоғлари тепаларида эса қишнинг яқинлашаётгани август охири-паёк сезила бошлайди. карпат тоғларидаги водий ва сойликларнинг иқлим шароитн ҳам дунай текисликлари иқлимига ўхшаб аниқ акс этиб турган континенталлик белгиларига эга. трансильвания платосида энг совуқ ойнинг ўртача температураси-6°с, энг илиқ ой температураси 18°с атрофида, йиллик ёғин миқдори 600 мм дан ошмайди. қишда дёярли барча сойликларда температура ин-версияси кузатилади.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"чехословакиядаги баланд татралар" haqida

1404131444_51251.doc чехословакиядаги баланд татралар шарқий карпат тоғлари бўйлаб ички томондан вулканли тизма деб аталувчи сўнган вулканлар занжири чўзилган; ташқи томонида эса баландлиги 400-500 м бўлган молдова тоғ олди платоси жойлашган. бу плато оҳактошлардан тузилган бўлиб, усти лёсс билан қопланган. карпат тоғларининг 46° шим. кенгликдан жанубдаги кенг қисми (жанубий карпат ёки трансильвания альпи тоғлари) кристалл жинслардан тузилган бўлиб, баланд татра тоғларидан салгина пастроқдир (негой чўққиси 2535 м). карпат тоғлари ҳосил қилган учбурчакнинг ғарбий чеккасида кристалл ва вулкан массивлари жойлашган, улар чуқур тектоник ва эрозион. ботиқлар билан парчаланиб кетган бўлиб, яхлит тоғларни ҳосил қилмайди. улар орасида баландлиги 1500 м дан ортиқ бўлган биҳор ва металич тоғлари алоҳ...

DOC format, 246,0 KB. "чехословакиядаги баланд татралар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: чехословакиядаги баланд татралар DOC Bepul yuklash Telegram