quldorlik tuzumi davridagi geografiya

DOC 61.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404123492_50788.doc quldorlik tuzumi davridagi geografiya (mil. av. iy mingyillik – milodning ii asri) reja: 1. qadimiy sharq geografiyasi. 2. antik o`rta dengizbo`yi geografiyasi. qadimiy sharq geografiyasi. sharq quldorlik davri xalqlarining eng qadimiy yozma manbalarida dastlabki geografik ma’lumotlar mavjud. mil.av. 4-1-mingyilliklarda ishlab chiqarish kuchlari rivojlanishining past darajasi va ayrim madaniyatlar orasidagi kuchsiz aloqalar geografik saviyaning cheklanganligi sabab edi. tabiat asosan diniy-mifologik (olamning yaratilishi, olamshumul suv bosishi va boshqa miflar) holda talqin qilinar edi. qadimgi madaniy xalqlarda geografik tasavvurlar ancha yuqori darajada bo`lgan. qadimgi vaviloniya, misr va xitoy eng kuhna sivilizatsiya o`choqlari bo`lib, bu hududlarda topilgan qadimiy karta va planlar bu xalklarda geografik tasavvurlar ancha mukammal darajada bo`lganligini ko`rsatadi. chunonchi, vaviloniyada meloddan avvalgi xix ? – vi asrlarda shahar – davlatlarda yasalgan sopol idishlar yuzasiga chizilgan kartalar saqlanib qolgan bo`lib, ularda nil daryosi bilan qizil dengiz oralig`idagi oltin konlari tasvirlangan. gnomon, quyosh soatlari, kunning 12 soatga bo`limishi qadimiy vavilonda ma’lum bo`lgan. o`rta …

lqning vakillari mussoni kashf etdilar. muqaddas hind kitoblarida ham geografiyaning elementlari mavjud: hindiston yozma adabiyotining qadimiy yodgorligi bo`lgan “vedalar”da butun bir bo`lim kosmologiyaga bag`ishlangan bo`lsa, “mahabharata”da esa okeanlar, tog`lar, daryolar to`g`risida ma`lumotlar mavjud. qadimiy xitoyda meloddan avval ix-viii asrlardayoq qal`a qurish uchun joy tanlashda qulay joylarning kartalarini tuzishgan. miloddan avval iii asrda butunlay geografiyaga bag`ishlangan asarlar yozilgan, kompas va masofani o`lchash uchun asboblar, xitoyning “regional atlasi” yaratilgan. vavilionlarning savdo karvonlari eron, kaspiy dengizgacha borishgan, xitoyliklar maxsus kartalar tuzadigan moslamaga ega bo`lishgan, xitoylik sayyohlar o`rta osiyoning amudaryo va sirdaryo bo`ylarida sayohat qilganligi haqidagi ma`lumotlar bizgacha yetib kelgan. antik o`rta dengizbo`yi geografiyasi. meloddan avvalgi viii-vii asrdan melodning v asrning o`rtasigacha bo`lgan davr (o`n uch asrga yaqin) antik davr deb nom olgan va u klassik gretsiya, ellinlar davri (ellinizm) va rim imperiyasi davrlariga ajratiladi (ditmar, 1973). sokratga qadar bo`lgan falsafiy an`ana geografiyaning tarkib topishi uchun anchagina shart-sharoitlarni vujudga keltirdi. geografik dunyoqarash antik davrda …

a, fales (mil.av.624-548-y.lar atrofida) yer (quruqlik massivini) suvda suzib yuradigan daraxt bo`lagiga o`xshatgan. falesning shogirdi anaksimandr (mil.av.610- 546- y.lar atrofida) olam - makonda va zamonda cheksiz bo`lgan son-sanoqsiz “dunyolar”ning majmuasi, yer o`zining atrofidagi osmon yoritgichlari bilan birgalikda shu “dunyolar”ning biridir, deb hisoblagan. uning tasavvurida, yer aylana kolonnaning bo`lagi shakliga ega bo`lib, “dunyo”ning markazida joylashgan va hech qanday asosga ega emas. anaksimandr o`zining bu farazi bilan olamning geliosentrik tizimiga asos solgan. anaksimandr yer yuzasini ko`plab jarayonlar va hodisalar kechadigan joydir.u o`zining olamning doimiy rivojlanishi to`g`isidagi ta’limotidan kelib chiqqan holda mavjud dengizlarni bir paytlar butun yer yuzasini qoplagan suvning qoldig`i bo`lgan. bundan tashqari, anaksimandr gnomon, quyosh soati va asboblardan foydalangan va ekliptika qiyaligini, gorizont tomonlarini aniqlagan. eratosfenning aytganlariga asoslanib strabon va agafemer dastlabki geografik kartaning ham anaksimandr tomonidan mashtabni qo`llagan holda taxtada tuzilganligi haqida ma’lumot beradilar.anaksimandrning kartasida markazida gretsiya joylashtirilgan bo`lib, uni yevropa va osiyoning shu paytda greklarga ma’lum bo`lan qismlari o`rab …

. usha davrda dengiz tasviri – periplam, quruqlik sayohatlari tasviri esa pereegesam deb atalgan. sayyoh-tarixchi miletlik gekatey (mil.av. 546-480-y.lar atrofida) bir qator asarlarning muallifi bo`lgan. gekatey o`zining “ges periodos (“yer aylanasi”) deb nomlangan she’riy asarida nafaqat greklarga ma’lun bo`lgan joylarni, balki ularga mona’lum bo`lgan joylar to`g`risidagi ma’lumotlarni to`plagan va tasnif qilgan. bundan tashqari, u mis tunukasida yerning kartasini ham chizgan.bu kartada shu davrda ma`lum bo`lgan yevropa, osiyo va livanning geografik ob’yektlari ifodalangan. milet maktabida umumiy qonuniyatlarni shakllantirishga harakat qilgan olimlarning hamda ayrim jarayon va hodisalarni tasvirlash bilan shug`ullangan olimlarning ilmiy yondashuvida farqlar yaqqol ko`rinadi. p. jeymas va j.martinning (1981) fikricha, bu ikkala qarash hozirgi paytda nomotetik va ideografik yondashuvlarda ifodalanadi. shunday qilib, mil.av. vi asr fanida ikkita mustaqil geografik yo`nalish – bo`linmagan ioniya fani doirasidagi umumiy yer bilimi yoki tabiiy-geografik hamda tabiat falsafasi (naturfalsafa) konsepsiyalari bilan bevosita bog`liq bo`lgan tasviriy-empirik sajiyadagi mamlakatshunoslik namoyon bo`ldi. herodot gerodot esa mamlakatshunoslik yo`nalishining eng …

olimlar tevarak atrof olamning paydo bo`lishi va tuzilishi to`g`risidagi nazariyani yaratishga, o`zlariga ma`lum bo`lgan mamlakatlarni chizma ko`rinishida tasvirlashga harakat qilganlar. yerning shar shaklda ekanligi to`g`risidagi mushohadaviy tasavvur (aristotel), kartalar va tarhlarning yaratilishi, geografik koordinatalarning aniqlanishi, parallellar va meridianlarning, kartografik proyeksiyalarning rusumga kiritilishi bu izlanishlarning natijalaridir. "klassik gretsiya" davrida umumiy yer vilimi yo`nalishining eng yirik vakili aristotel (mil.av. 5—4 asrlar) bo`lgan.uning “meteorologiya” deb nomlangan asarida yer qobiqlarining va suv va havo aylanma harakatining o`zaro bir-biriga kirib turishi g`oyasi mavjud. geografiya uchun yerning shakli haqidagi tasavvur juda muhim bo`lib, uning sharsimon shaklga ekanilgi haqida dastlab kim g`oya bildirganligi to`g`risida ikki xil fikr mavjud: ba`zi olimlar yerning shar shaklda ekanligi to`g`risida birinchi bo`lib pormenid (mil.av. 515 – 445-yillar) fikr bildirgan, deb hisoblasalar, boshqa olimlar bu tasavvurni birinchi bo`lib pifagor (mil. av. 570 – 500-yillar) aytganligini tasdiqlaydilar. porlanid shar butun borliq timsoli, deb hisoblagan. biroz keyinroq aristotel (384 – 322) oy tutuilganda yerning soyasi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "quldorlik tuzumi davridagi geografiya"

1404123492_50788.doc quldorlik tuzumi davridagi geografiya (mil. av. iy mingyillik – milodning ii asri) reja: 1. qadimiy sharq geografiyasi. 2. antik o`rta dengizbo`yi geografiyasi. qadimiy sharq geografiyasi. sharq quldorlik davri xalqlarining eng qadimiy yozma manbalarida dastlabki geografik ma’lumotlar mavjud. mil.av. 4-1-mingyilliklarda ishlab chiqarish kuchlari rivojlanishining past darajasi va ayrim madaniyatlar orasidagi kuchsiz aloqalar geografik saviyaning cheklanganligi sabab edi. tabiat asosan diniy-mifologik (olamning yaratilishi, olamshumul suv bosishi va boshqa miflar) holda talqin qilinar edi. qadimgi madaniy xalqlarda geografik tasavvurlar ancha yuqori darajada bo`lgan. qadimgi vaviloniya, misr va xitoy eng kuhna sivilizatsiya o`choqlari bo`lib, bu hududlarda topilgan qadim...

DOC format, 61.5 KB. To download "quldorlik tuzumi davridagi geografiya", click the Telegram button on the left.

Tags: quldorlik tuzumi davridagi geog… DOC Free download Telegram