kartografiya

DOC 71.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1351072350_21527.doc kartografiya page 1 kartografiya reja: 1. kartalarni o`rganish tarixi. 2. yevropaning o`rta asrlar kartalari tarixi. 3. o`rta osiyo hududlari kartografiyasi tarixi tarixiy voqealarni tahlil qilish uchun avvalo jamiyatda kechgan jarayonlarni, qolaversa, tarix va geografiya, tarix va kartografiya sohalarining qiyosiy o`rganilishi talab etiladi. respublika prezidenti islom karimov respublikamiz tarixchi olimlari va jurnalistlar bilan o`tkazilgan suhbatida (1998 yil 26 iyun) kommunistik mafkura hukmronligi yillarida butun ma`naviyatimiz, milliy qadriyatlarimiz, madaniy merosimiz toptalganligi, tariximiz davlatchiligimiz tarixi atayin buzib ko`rsatganligi ta`kidlanib o`tildi. darhaqiqat, tariximizni bugungi kun nuqtai nazarida o`rganish, yaratish orqali tarixiy xotirani tiklash tarixchilarimiz oldida muhim vazifa bo`lib turibdi. shu nuqtai nazarda qaraganda tarix fanlarini bugunda milliy istiqlol ruhida qayta o`rganish, uning o`qilmagan sahifalarini tiklash va o`quvchiga yetkazish dolzarb muammolardan biri bo`lib qolmoqda. sir emas boshqa fanlar singari tarix fanlari tarkibida «yordamchi tarix fanlari asoslari» fani ham faqat rus tarixini o`rganishga qaratilgan edi, xolos. hozirda bu fan asoslari mavzulari ham qayta tahlil etildi. …

lan bog`lab o`rganadi. shu jihatdan har bir tarixiy kartani tarixiy manba sifatida baholash mumkin. ibtidoiy jamoa davridanoq inson ilk kartalarni yarata boshlagan. masalan: geograf frits redniger «shvisariyadagi tarixdan avvalgi kartografik rasmlar» nomli asarida shvesariyadagi g`orlardan topilgan ikkita suyak plastinkani o`rganish natijasida, plastinkalardagi tasvirlar o`sha joyga oid asosiy yo`llar tasvirlanganligini aniqlaganini yozadi. u ovchilik va baliqchilik keng tarqalgan hududlarda shakllangan. chunki ibtidoiy davrda odamlarning o`zlari yashaydigan manzildagi yo`llar, so`qmoqlar, daryolar haqida ma`lumotga ega bo`lishlari ularning moddiy turmush – tarzlarining yaxshilanishiga, hamda tabiat oldidagi qiyinchiliklarni bartaraf etishlariga yordam bergan. ilmiy adabiyotlarda qadimgi kartalar va kartografiyaning shakllangan davri haqida aniq javob yo`q. ammo bizgacha yetib kelgan kartografik tasvirlar mil. avv. iii- ii ming yilliklarga oiddir. ular orasida shimoliy italiyaning kamonika vodiysidan topilgan bronza davriga oid (mil.avv. ii ming yillik o`rtalari) kartografik tasvirlarda dalalar, so`qmoqlar, irmoqlar va sug`orish kanallari aks ettirilgan . qadimgi karta – tasvirlar gil taxtachalar, papirus va pergamentlarga chizilgan bo`lib, qadimgi …

`nosi bilan bog`liqdir. bu atama ilk bor xiv asrda portugaliyada chizilgan kartalarda uchraydi. demak karta so`zi «xartes» so`zidan olingan bo`lib, yozuv uchun mo`ljallangan papirus varag`i degan ma`noni bildiradi. 2-slayd. kartografiya atamasi esa, ancha kengroq tushuncha bo`lib, u «tabiat va jamiyatdagi voqea - hodisalarning o`zaro bog`liqligini, ularning vaqt o`tishi bilan o`zgarishi kartografik tasvir, obrazli belgi – modellar vositasi bilan tasvirlashni va tadqiq qilishni o`rganuvchi fandir . kartografiya qadimgi fanlardan sanaladi. bu fan haqidagi dastlabki ta`rifni (kartografiya atamasisiz) milodiy ii asrda yashagan yunon olimi klavdiy ptolemey bergan . eramizdan avvalgi ii asrda astranom gipparx kartani yer shari shaklida berib, 3600 bo`lgan karta yaratgan. injil bo`yicha yaratilgan kartalar esa, yer aylana, disk shaklida va to`rtburchak tasavvurida berilgan. albatta okean bilan chegaralangan. osmon ikki qavat, yuqorida xudo va farishtalar tasviri tushurilgan. quyoshni xudo chiqaradi, keyin yashiradi tasavvurida berilgan. yer markazida iyerusalim (quddus) bosh shahar joylashgan. sharqda tog`lar va to`rt daryo tigr, yefrat, geon, fison …

kt-peterburgda saqlanmoqda. kartalar tarixini o`rganish xi asrdan boshlangan. fransuz muhandisi – geograf barbey bokans o`zi izlab topgan kartalarga tarixiy ta`rif bergan. ayniqsa, monastr kartalari, yani 1200-1500 yillarda yaratilgan kartalar haqida o`z asarini yozib qoldirgan. buyuk britaniyada hozirda katola nomi bilan ataluvchi 15 tomlik kartalar britaniya muzeyida saqlanmoqda. golland izlanuvchisi k. kuma hisobida 680 ta atlas kartalar tadqiqot qilingan. hozirda 1570 – 1880 yilgacha davr kartalari niderlandiya muzeyida saqlanmoqda. shularni ichida a. nordenjeld va k. millerni «rim – yo`l» kartalari (ix-xii asrlar) eng dastlabki qadimiy kartalar sifatida portugaliyada saqlanmoqda. yevropada uyg`onish davri, buyuk geografik kashfiyotlar va mustamlakalar uchun boshlangan harakatlar kartografiya fani taraqqiyoti uchun yangi sahifa ochdi . endilikda karta tuzib uni sotish yo`lga qo`yiladi. o`rta asrlarda tovar almashinishi, savdoning jonlanishi, shaharlarni vujudga kelishini tezlashtirgan. ayni paytda savdo maskanlari va ularga olib borish yo`llari ehtiyojlari kartalarning ko`plab yaratilishiga zamin hozirlagan. o`rta asrlarda ayniqsa ispaniya, italiya, portugaliyada kartalar tuzish va sotish jonlangan. …

rlarni kiritish sari burilish yuz beradi. 1522 yilda ispaniyalik nuno garseya de toreno magelan sayohatini yo`lini va filipin orollarini kartaga kiritadi. nemis olimi martin vldzeyemyuller gulobus va dunyo kartasi avtori sifatida atlantika okeanini kartaga kiritadi. ayni paytda amerika qit`asini ameriko vespuchi nomi bilan bog`laydi. 1538 yil gerard markator amerikani ikkiga bo`ladi: shimoliy va janubiy amerikaga. 1595 yilda xaritalarning to`plami uchun «atlas» nomi markator tomonidan taklif etilgan. 1503 yilda ispan qiroli tomonidan yangi dengiz kartalarini tuzishga farmon beriladi. lekin, harbiy dengiz kartasi bizgacha yetib kelmagan. sababi harbiy xarita sir saqlangan yoki ma`lum sabablarga ko`ra yo`qotib yuborilgan. shunga qaramasdan lukas yans vagenerning «dengiz oynasi» nomini olgan dengiz kartasi muhim ahamiyat kasb etadi. mazkur kartaning qo`lyozma nusxasi ispaniyada saqlanib kelinmoqda. xvi asrning 40 yillarida portugaliyaliklar kartasini fransuzlar yanada takomillashtiradi. shu davr kartalarining aksariyat qismi geograf nikola dyufin tomonidan yaratilgan. uning tomonidan yaratilgan kartalarning ko`pchilik qismi davlatlar kartasini tashkil etadi. ma`lumki, bu davr o`zaro …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kartografiya"

1351072350_21527.doc kartografiya page 1 kartografiya reja: 1. kartalarni o`rganish tarixi. 2. yevropaning o`rta asrlar kartalari tarixi. 3. o`rta osiyo hududlari kartografiyasi tarixi tarixiy voqealarni tahlil qilish uchun avvalo jamiyatda kechgan jarayonlarni, qolaversa, tarix va geografiya, tarix va kartografiya sohalarining qiyosiy o`rganilishi talab etiladi. respublika prezidenti islom karimov respublikamiz tarixchi olimlari va jurnalistlar bilan o`tkazilgan suhbatida (1998 yil 26 iyun) kommunistik mafkura hukmronligi yillarida butun ma`naviyatimiz, milliy qadriyatlarimiz, madaniy merosimiz toptalganligi, tariximiz davlatchiligimiz tarixi atayin buzib ko`rsatganligi ta`kidlanib o`tildi. darhaqiqat, tariximizni bugungi kun nuqtai nazarida o`rganish, yaratish orqali tarixiy xotirani tik...

DOC format, 71.5 KB. To download "kartografiya", click the Telegram button on the left.

Tags: kartografiya DOC Free download Telegram