klassik yunon davrining geografik g`oyalari

DOC 71.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404121419_50702.doc klassik yunon davrining geografik g`oyalari reja: i.kirish. ii.asosiy qism. 1. “ioniya (millet)” maktabining namoyondalari fales, anaksimandr, anaksimen va gekateyning geografik tasavvurlari. 2. oykumena to’g`risida yunon olimlarining tasavvurlari. 3. herodot 4. klassik gretsiya davrida yerning sharsimonligi va oykumena to`g`risidagi geografik tasavvurlar 5. ellin davri olimlarining geografik tasavvurlari 6. qadimgi (antik) davr yunon olimlarining geografik tasavvurlari meloddan avvalgi viii-vii asrdan melodning v asrning o`rtasigacha bo`lgan davr (o`n uch asrga yaqin) antik davr deb nom olgan va u klassik yunon, ellin (ellinizm) va rim imperiyasi davrlariga ajratiladi (ditmar, 1973). sokratga qadar bo`lgan falsafiy an`ana geografiyaning tarkib topishi uchun anchagina shart-sharoitlarni vujudga keltirdi. geografik dunyoqarash antik davrda yuqori darajada bo`lgan. fan va madaniyat yuksalgan. o`rta yer dengizi sohillaridagi bu sivilizatsiyada yerning sharsimonligi, yer qo`yosh tizimidagi sayyora ekanligini yaxshi bilishgan. “ioniya (millet)” maktabining namoyondalari fales, anaksimandr, anaksimen va gekateyning geografik tasavvurlari. kichik osiyoning ioniya sohilida miloddan avvalgi vii-vi asrlarda vujudga kelgan “ioniya” yoki “millet” …

suvda suzib yuradigan yerni yassi disk ko`rinishida tasavvur qilgan. falesning shogirdi anaksimandr (mil.av.610- 546- y.lar atrofida) olam - makonda va zamonda cheksiz bo`lgan son-sanoqsiz “olamlar”ning majmuasi, yer o`zining atrofidagi osmon yoritgichlari bilan birgalikda shu “olamlar”ning biridir, deb hisoblagan. uning tasavvurida, yer aylana kolonnaning bo`lagi shakliga ega bo`lib, “olam”ning markazida joylashgan va hech qanday asosga ega emas. anaksimandr o`zining bu farazi bilan olamning geliosentrik tizimiga asos solgan. anaksimandr yer yuzasini ko`plab jarayonlar va hodisalar kechadigan joydir.u o`zining olamning doimiy rivojlanishi to`g`isidagi ta’limotidan kelib chiqqan holda mavjud dengizlarni bir paytlar butun yer yuzasini qoplagan suvning qoldig`i bo`lgan. bundan tashqari, anaksimandr gnomon, quyosh soati va asboblardan foydalangan va ekliptika qiyaligini, gorizont tomonlarini aniqlagan. eratosfenning aytganlariga asoslanib, strabon va agafemer dastlabki geografik kartaning ham anaksimandr tomonidan mashtabni qo`llagan holda taxtada tuzilganligi haqida ma’lumot beradilar.anaksimandrning kartasida markazida gretsiya joylashtirilgan bo`lib, uni yevropa va osiyoning shu paytda greklarga ma’lum bo`lan qismlari o`rab turgan; karta aylana shaklda …

(mil.av.582 - 525- y.lar atrofida) ko`ra, yer aylanasimon shaklga ega bo`lib, barcha joyda aholi yashagan. uning an’anaviy “tabiat to`g`risida” deb nomlanadigan asarida falsafiy va tabiiy-ilmiy qarashlari bayon qilingan. ayni paytda qadimiy gretsiyada dengizda suzish va savdoning rivojlanishi tufayli quruqlik va dengiz sohillarini tasvirlash zaruriyati tug`ildi. usha davrda dengiz tasviri – periplam, quruqlik sayohatlari tasviri esa pereegesam deb atalgan. anaksimenning kenja zamondoshi miletlik gekatey (mil.av. 546-480-y.lar atrofida) sayyoh – tarixchi bo`lgan. gekatey o`zining “yer tasviri” (yunoncha “ges periodos” – “yerni kezib chiqish”) she’riy asarida asarida nafaqat yunonlarga ma’lum bo`lgan joylarni, balki ularga mona`lum bo`lgan joylar to`g`risidagi ma`lumotlarni to`plagan va tasnif qilgan. gekatey yerni boshqa ioniyalik faylasuflar kabi aylana orol ko`rinishida tasavvur qilgan bundan tashqari, u mis tunukasida yerning kartasini ham chizgan. bu kartada barcha tomomdan suv bilan o`raglan quruqlikda shu davrda ma`lum bo`lgan yevropa, osiyo va livanning geografik ob’yektlari ifodalangan; yerni o`rab turgan okean quruqlikka qo`ltiqlar orqali kirib turgan. kartada disksimon …

maktabida umumiy qonuniyatlarni shakllantirishga harakat qilgan olimlarning hamda ayrim jarayon va hodisalarni tasvirlash bilan shug`ullangan olimlarning ilmiy yondashuvida farqlar yaqqol ko`rinadi. p. jeymas va j.martinning (1981) fikricha, bu ikkala qarash hozirgi paytda nomotetik va ideografik yondashuvlarda ifodalanadi. oykumena to’g`risida yunon olimlarining tasavvurlari. oykumena (yun.oykumenë < oikeö egallayman, yashayman) to`g`risidagi ta’limot yunonlarning forslar bilan bo`lgan janlardagi g`alabasidan so`ng ancha rivojlandi.ioniya shaharlari ilgarigi iqtisodiy va madaniy ahamiyatini yo`qotgach, sitsiliya, spart va ayniqsa afina shaharlari barca tomondan ravnaq topdi va shu sababli ilmiy bilimlaqrning astronomiya, fizika,vatematika, geografiya kabi tarmoqlarining rivojlanishi uchun imkoniyatlar vujudga keldi. bu davrning anaksagor, levkip, herodot, hippokrat, demokrit, agafemer kabi olimlari geografik g`oyalarning rivojlanishiga katta hissa qo`shdilar. anaksagor ( mil. av. 500 – 428-y.lar atrofida) va levkip ( mil. av. 500 – 440-y.lar atrofida) yerning shakliga nisbatan yassi aylana yoki baraban shakliga ega degan an’anaviy tasavvurda bo`lishgan. ularning har ikkalasi oykumena va uni o`rab turadigan aholisiz joylar ekanligi to`g`risidagi ustuvor …

ing ichki va g`arbiy rayonlari, atlas tog`lari va boshqa joylar to`g`risida ma’lumotlar to`pladi. bu ma’lumodlar herodotga o`zidan oldingi va zamondosh olimlarning ayrim fikriga tanqidiy qarash imkonini berdi. xususan, u shakliga ko`ra aylanani eslatadigan va barcha tomomdan okean bilan o`raglan quruqlik, bu quruqlikni uchga – yevropa, liviya (afrika) va osiyoga bo`lish to`g`risidagi tasavvurlarni tanqid qiladi. u quruqlikni anaksimandr fikriga qo`shilgan holda ikki katta qismga – shimoliy va janubiy qismlarga ajratadi va ular orasida o`rta yer, marmar va qora dengizlarni joylashtiradi, kaspiy dengizini okean bilan bog`lanmagan alohida dengiz deb hisoblaydi. herodot quruqlik doirasida to`g`ri burchak ko`rininshiga ega bo`lgan oykumenani ajratadi. oykumenaning chekkalarida boy tabiiy oblastlar (hindiston, janubiy arabiston, efiopiya, simoliy yevropa), ulardan tashqarida esa yashash uchun yaroqsiz sovuq yoki issiq bo`lgan aholi yashamaydigan oblastlar ajratiladi; oykumenaning shimoliy chegarasini qora dengiz sohillaridan 4000 stadiya (700 km ga yaqin) shimolroqda, sharqiy chegarasini skifiyadan g`arbroqda, dunayning o`rta oqimi bo`yicha , janubiy chegarasini arabistondan janubroqda va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "klassik yunon davrining geografik g`oyalari"

1404121419_50702.doc klassik yunon davrining geografik g`oyalari reja: i.kirish. ii.asosiy qism. 1. “ioniya (millet)” maktabining namoyondalari fales, anaksimandr, anaksimen va gekateyning geografik tasavvurlari. 2. oykumena to’g`risida yunon olimlarining tasavvurlari. 3. herodot 4. klassik gretsiya davrida yerning sharsimonligi va oykumena to`g`risidagi geografik tasavvurlar 5. ellin davri olimlarining geografik tasavvurlari 6. qadimgi (antik) davr yunon olimlarining geografik tasavvurlari meloddan avvalgi viii-vii asrdan melodning v asrning o`rtasigacha bo`lgan davr (o`n uch asrga yaqin) antik davr deb nom olgan va u klassik yunon, ellin (ellinizm) va rim imperiyasi davrlariga ajratiladi (ditmar, 1973). sokratga qadar bo`lgan falsafiy an`ana geografiyaning tarkib topishi uchun anchagina ...

DOC format, 71.5 KB. To download "klassik yunon davrining geografik g`oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: klassik yunon davrining geograf… DOC Free download Telegram