toponimika va ilmiy atamashunoslik fanining ob'ekti,predmeti,vazifasi geografiya uchun ularni bilishining zaruriyatlari

DOC 71,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350882644_19477.doc toponimika va ilmiy atamashunoslik faning ob`ekti, predmeti, vazifasi geografiya uchun ularni bilishning zaruriyati reja: 1. toponimika faning ob`ekti , predmeti, vazifasi 2. toponimikaning tayanch tushunchalari, ilmiy atamashunoslik 3. geografik nomlarni bilishning zaruriyati. toponimika, toponim, urbonim, toponimst, etnonim, gidronim, oronim geografik ob`ektlarning - materik okean, dengiz, qo`ltiq, ko`rfaz, tekislik, tog`, shahar, qishloq, mamlakat, region va boshqa yer sharidagi ob`ektlarning nomlari – atoqli otlar bo`lib, ularni toponimika fani o`rganadi. aslida geografik ob`ektlar ma`lum bir mazmunga ega bo`lib, ularning joylashuvi muayyan hususiyati, aniq bir xalq tilidan olingan so`z bo`lib muayyan tarixiy sharoit yoki voqiylik munosabati bilan atalgan. yer sharidagi geografik ob`ektlar toponimikaning fan sifatida o`rganish ob`ekti. geografik xaritalardagi va xaritalarga aks ettirilmagan mahalliy ob`ektlarning atoqli otlari toponimikaning o`rganish ob`ekti. nomlarning paydo bo`lishi ularning tahlili, fanning predmeti. har qanday fan boshqalaridan ko`pincha farq qiladigan qonun qoidalari , iboralar yoki alohida terminlari istifoda etadi. chunonchi, geografiyada zona mintaqa iqlim meteorologiya, atmosfera, landshaft geografik qobiq …

yonidagi sero`t maydonl;arini ifodalash uchun ishlatiladi. al`p o`tlog`i mintaqasi – tog` o`rmondan balandlikdagi doimiy muzliklardan pastdagi maydonlarda joylashgan o`tloqlar bo`lsa, al`p relefi baland tog`lardagi sovuq nurash parchalangan qoyali rel`ef al`p burmalanishi – eng keyingi geologik davrlarda – paleogin, neogen davrlarda burmalanish shakllangan baland tog`lar mintaqasiga nisbatan ishlatiladi. iqlim muayyan joydagi ob-havo sharoitining uzoq davrlar - fasllar, yillar, o`n yilliklar ichida davriy tebranib turishini bildiradi. iqlim qadimgi yunon tilidagi “klimat” so`zining arabcha tilidagi tallaffuzi. arestotel, yevdons va boshqa antik davr (446-576) yunon olimlari yerning shaklda bo`lganligidan yer kengliklarida kunduz yoritilish va isitilish mintaqalarini ifodalash uchun ishlatganlar. egilish qiyshayish manosidagi klimat so`zi quyosh nurlarining turli kengliklarda bir xil burchak bilan tushmasligi va shuning natijasida kunduzning uzunligi o`zgarib, isitish burchak tushush burchagining tikligi kamayishi bilan kamayib borganligini ifodalash uchun ishlatilgan. quruqlikdagi geografik ob`ektlar – tog` daryo tekislik ko`l, qirlar, buloqlar, va boshqa nomlarning makonda va vaqt moboynida mujassamlashuvi haqida bilim berish o`quv fani …

k hudddi shular haqida bo`lajak geogriflarga bilim beradi. ko`plab geografik nomlar bilan ish ko`rishga to`g`ri keladi. osiyo, yevropa, amerika, avstraliya, afrika antraktida , shimoliy muz okeani, atlantika, hind va tinch okeani materik ko`tarilmalari va okean botiqlari planetar makrotoponimlar manosi atalish tarixini bilish geogrif uchun zarurat bo`lish qatorida , kichikroq - mikrotoponimlarning nima uchun shunday nomlanganligini bilish geogrifning kasbiy burchi. borsa –kelmas, mingbuloq, qoraxotin, o`yoqog`itma, o`lik dengiz aniba, ajal vodiysi kabi o`rtacha kattalikdagi botiqlarning nomlanish tarixini bilish geografiya fanlarining ommabop va qiziqarli jihatlarini ta`minlaydiki toponimikada shu tahlid biroz erishroq etiladigan toponimlar o`rganiladi. shu bilan birga tabiiy fanlarning tayanch tushunchalari bo`lgan geoid, geografik qobiq biosfera, litosfera, troposfera, landshaft, landshaft qobig`i, ekalogiya, biosfera, gidrosfera, geosinklinal platforma, qalqon, antikliza, antiklinal, sinklinal, transgritsiya eperogenik, regretsiya, fiord, shelf ekosestema, fiyon, bora, samum, eroziya geosestema va boshqa tushuncha va iboralar borki, bunday ilmiy atamalarning mazmun – mohiyatini bilish bilan birga bu so`z birikmalarini kim tomonidan birinchi bo`lib, …

bir regionning yer yuzasida qanday geoghrafik ob/ektlar bir – biriga nisbatan qanday joylashganligini shu geografik o`rni tufayli boshqa shu taxlit ob`ektlardan o`xshash jihatlarga ega bo`lishi va boshqalardan farq qilishi masalalarini gaografiya fanlari o`rganadi. ob`ektlarning geografik joylashivuni inson tafakkuri ixtiro etgan chizma vositalar geografik xaritalar bo`lib bu noyob ixtiro aslida matematik qoidalar asosida tuzilishini hamma biladi. insoniyat hayotida beqiyos katta ahamiyat kasb etadigan geografik xaritalarni esa atoqli otlardan iborat bo`lgan joy nomlarisiz tasavvur etish mumkin emas. zero joy nomlari yozilmagan bunday xaritalar shartli belgilar tasvirlangan chizmalardan boshqa narsa bo`lmay qoladi. shunday ekan geografik nomlarning joylashuvida mujassamlashgan atoqli otlar tushirilgan chizmalar geografik – xaritohrafik matematik mazmun kasb ertadi. atoqli rus olimi n.i.nadyojdin “yer bamisoli bir kitobdirki, unda insoniyat tarixi geografik nomlar bilan bitilgan” deb toponimlar ahamiyatini ta`kidlagan bo`lsa nomlarni “yer tili” deb tariflagan. hozirgi zamon o`zbek milliy geografiyasining asoschilaridan biri , ilmiy merosimizning tolmas tadqiqotchisi va targ`ibotchisi hamidulloh hasanov “joy nomlarini tabiat, …

k o`z atoqli nomiga ega bo`lib, ularni toponimlar deb yuritiladi. joy nomlarining sirini bilish uchun toponimika fani bilan shug`ullanish kerak. joy nomlarini tadqiq etuvchi mutaxassislar toponimstlar bo`lib, har bir geografik ob`ektning turini geografik tahlil etishda maxsus ilmiy tushunchalardan foydalaniladi. yer yuzasi rel`efining nomlari - oronim daryo, buloq, ko`l, botqoq geografik nomlar gidronimlar qabila xalq elatlar nomi-etnonimlar, umuman joy-tekislik-yuza nomlari- urbonimlar kishilar ismi shariflari qo`yilgan nomlar – patronimlar deb yuritiladi. bazan patronimlar – antpatronimlar deb yuritiladiki , bunda kishilarning laqabi, taxallusi, ismi va oilasi nomi bilan bog`liq bo`lishiga diqqat qaratiladi. toponimiya - ma`lum hududdagi joy nomlarining yig`indisi geografik nomlar haqidagi toponimika tilshunoslik tarix va geografiya fanlari o`rtasida oraliq fan bo`lsada yer haqidagi fanlarga – geografiya geologiya, biologiya fanlariga ancha yaqin muammolarni baxs etadi. chunki joy nomida uning geografik o;`rni tabiiy xususiyati boshqalardan ajralib turuvchi alomati, ijtimoiy – iqtisodiy holati kabi jihatlar muhrlangan bo`lishi mumkin. har qanday fanning o`z nomi , bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "toponimika va ilmiy atamashunoslik fanining ob'ekti,predmeti,vazifasi geografiya uchun ularni bilishining zaruriyatlari"

1350882644_19477.doc toponimika va ilmiy atamashunoslik faning ob`ekti, predmeti, vazifasi geografiya uchun ularni bilishning zaruriyati reja: 1. toponimika faning ob`ekti , predmeti, vazifasi 2. toponimikaning tayanch tushunchalari, ilmiy atamashunoslik 3. geografik nomlarni bilishning zaruriyati. toponimika, toponim, urbonim, toponimst, etnonim, gidronim, oronim geografik ob`ektlarning - materik okean, dengiz, qo`ltiq, ko`rfaz, tekislik, tog`, shahar, qishloq, mamlakat, region va boshqa yer sharidagi ob`ektlarning nomlari – atoqli otlar bo`lib, ularni toponimika fani o`rganadi. aslida geografik ob`ektlar ma`lum bir mazmunga ega bo`lib, ularning joylashuvi muayyan hususiyati, aniq bir xalq tilidan olingan so`z bo`lib muayyan tarixiy sharoit yoki voqiylik munosabati bilan atalgan. yer shar...

Формат DOC, 71,5 КБ. Чтобы скачать "toponimika va ilmiy atamashunoslik fanining ob'ekti,predmeti,vazifasi geografiya uchun ularni bilishining zaruriyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: toponimika va ilmiy atamashunos… DOC Бесплатная загрузка Telegram