ўрта осиёнинг орографик тузилиши

PPTX 927,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1540043698_67897.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint ўрта осиёнинг орографик тузилиши 1. ўрта осиёнинг орографик тузилиши 2.ўрта осиё рельефининг вужудга келиши ва ривожланиши. 3.геологик ходисалардан бири лёсснинг пайдо бўлиши. 4.лиёсснинг тузилиши ҳақида олимларнинг фикри. режа: ўрта осиёнинг орографик тузилиши жуда хилма-хил. бу ўлкада катта текислик ва пасттекисликлар, катта-катта плато ва қирлар, қатор-қатор тизилиб кетган адирлар ва доимий қор ҳамда музликлар билан қопланиб ётган баланд тоғлар бор. ўрта осиё территориясининг марказий ва ғарбий қисмини турон пасттекислиги, шимолий чекка қисмини қир ва платолар, жанубий ва шарқий қисмини эса тоглар ишғол қилган. умумий майдонииинг тахминан 2/з қисми текислик ва пасттекислик, қолган 1/3 қисми қир ва тоғлардир. ў р т а о с и ё ўрта осиё территориясининг ер юзаси жанубдан, жануби-шарқ ва шарқдан шимолга, шимоли-ғарбга ва ғарб томонга аста-секин пасайиб боради, шу сабабдан дарёлар ҳам ана шу томонга оқади. каспий бўйи соҳили, қорақум, қизилқум ва мўйинқум чўллари, мирзачўл, қарши чўли, фаргона водийси, чув водийси, зарафшон, сурхон-шеробод, …

да эса баланд платолар, тоғлар ҳамда водийлар бўлгап. ўрта осиёиинг бошқа ҳамма ери, шу жумладан, олой, помир ва қопетдог систе.маларининг ўрни узоқ вақт денгиз остида қолиб, бу ерда жуда қалин юмшоқ денгиз стқнзпқлари пайдо бўлган. тетис денгизм гарбда жаиубий россия ўриидаги денгиз орқали ўрта денгиз билан ва шимолда тўрғай бўгози орқали ғарбий сибирь пасттекислигини босиб ётган шимолий муз океани билап қўшилиб турган. ер пўстида тўхтовсиз давом этиб турадиган эпейрогеник ҳаракатлар тетис денгизининг қиёфасини ўзгартириб турган—денгиз гоҳо қуруқлйкни босмб келган, гоҳо чекиниб гурган. юқори бўр даврида денгиз бир оз чекиниб, помир ва қопетдог тог системалари ўрнида, мангншлоқ ярим оролида ҳамда қизилқумнинг ички қисмлари ўрнида орол ва оролчалар кўриниб турган. ўрта осиё рельефининг вужудга келиши ва ривожланиши. 7 палеозой эраси бошларида рўй берган каледон бурмаланишида, ўрта осиёнинг шимоли-шарқидаги кўпгина тоғлар ҳам пайдо бўлган. бурмаланиш, қозоғистон паст тоғларидаги сингари, протерозойда бошланиб, қуйи палеозойда авжига чиққан ва бир неча тоғ тизмалари ҳосил бўлган. қуруқликларнинг …

нқир кряжлари киммери бурмаланиши деб аталган мезозой бурмаланишига киради. бу қирларнинг негизлари мсзозой қумтошлари, оҳактошлари ва метаморфиклашган гил-сланецлардан иборат. ўрта осиё территориясини эгаллаб ётган палеоген денгизи бир томондаи ўрта денгиз ва россия текислиги жанубидаги денгиз ҳавзаси билан, иккинчи томондан эрон ва шимолий ҳиндистон денгиз ҳавзалари билан қўшилиб турган. урта осиё территориясининг шарқий ва марказий қисмларини босиб ётган бу денгиз неоген ва тўртламчи даврларда рўй берган ҳозирги баланд тоғлар кўтарилгандан кейин қайтиб кетган. демак, ҳозирги рельефнинг қандай вужудга келганини тўғри тасаввур этиш учун қудратли ёш тоғ ҳосил қилиш процессларини кўз олдимизга келтиришимиз зарур. баландлиги 300—500 м бўлган ва емирилиб пасайиб қолгап қадимги тоғлар 3000—7500 м га қадар кўтарилгандир. ўрта осиёнинг барча тоғ системалари альп орогенези туфайли ҳозирги рельеф қиёфаларига эга бўлган. бу даврдаги бурмалар ва ботиқлар, денудация ва аккумуляция процесслари рельефнинг ривожланиши ва унинг асосий хусусиятларини аниқлаб берди. ўрта осиёнинг геологик картаси неоген бошларида гоят кучли альп орогенези—бурмаланиши рўй бериб, урта …

б пасайиб, пенепленлашиб қолган. угом, писком, чотқол, талас, олой, туркистон, зарафшон, ҳисор каби тоғларни, умуман тяншань ва олой системасидаги палеозой тоғларини қайтадан вертикал кўтариб юборган. натижада тоғлар орасида катта-катта ботиқлар ажралиб, улар яна чуқурлашган, тоғларда узилма ва ёрилмалар, якка-якка массив ва палахса тоғлар вужудга келган. ушбу тоглардаги тектоник ёрилмалардан интрузиялар ва вулкан массалари оқнб чиққан. бурмаланишнинг кучли таъсир қилиши натижасида чўкинди жинсларнинг деярли ҳаммаси метамор фирклашиб қолган. альп тектоник процесслари натижасида пайдо булган тоғлар туркманистон-хуросон ҳиндикуш помир тибет лёсс — тез уваланувчан, говак, ниҳоятда майда доналардан иборат карбонагли бўз тусли чўкинди тоғ жинсидир, у қат-қат эмас. лёсс сувни яхши шимиб бўкканда осон ўпирилади, лёссдан иборат ерларда кўпннча тик, тор ва чуқур жарлар ҳосил бўлади. геологлар (масалан, ф. рихтгофен, тз. а. обручев, тутковский ва бошқалар) кўпроқ эол назариясини қувватлайдилар. эол назариясини :буюк машҳур геолог ва географ в. а. обручев айниқса тараққий эттириб келган. бу назарияга кўра лёсс қуруқ даштларда — тоғ …

риясига кўра, лёсс ва лёссимоп жинслар қуруқ иқлнмли жойларда нураш ва тупроқ пандо бўлиши процесслари натижасида ҳар хил жинслардап ҳосил бўла бошлайди. бошқача айтганда, лёсс проблемаси икки масалани пазарда тутади: бири она жинснинг қаидай пап;и бўлиши ва, нккинчиси, шу она жинснинг лёссга айланиш процессидир, она жинс, умуман, денгиз ёки кўл, дарё ёки делювий ётқизнқларидан пайдо бўлиши мумкин. лекин л. с. берг лёсснинг эол, кўл, музлик, денгиз ва отқинди жинс ётқизиқларидап пайдо бўлмагапини исбот қилди ва*лёсс асосан маълум табиий гоографик шароит вужудга келишида аллювиал, пролювиал ва делювиал чўкинди жинслардан ҳосил бўлганлигини кўрсатди. лекин л. с. берг бу хулосасини марказий ўринга қўймайди. маҳаллий олимлардан ғ. о. мовлонов ўрта осиёнинг, хусусан узбекистоннинг тўртламчи давр геологияси, шу жумладан лёсс билан кўп йиллардан буён шуғулланиб келмоқда. ғ. о. мовлонов лёсснипг хусусняти ва таркибини синчиклаб ўрганиб, унинг ўнта белгисини таърифлаб чиқди. ана шу белги ва хусусиятларга асосланиб, лёссни эол лёсси ва пролювиал лёсси деб икки типга …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўрта осиёнинг орографик тузилиши"

1540043698_67897.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint ўрта осиёнинг орографик тузилиши 1. ўрта осиёнинг орографик тузилиши 2.ўрта осиё рельефининг вужудга келиши ва ривожланиши. 3.геологик ходисалардан бири лёсснинг пайдо бўлиши. 4.лиёсснинг тузилиши ҳақида олимларнинг фикри. режа: ўрта осиёнинг орографик тузилиши жуда хилма-хил. бу ўлкада катта текислик ва пасттекисликлар, катта-катта плато ва қирлар, қатор-қатор тизилиб кетган адирлар ва доимий қор ҳамда музликлар билан қопланиб ётган баланд тоғлар бор. ўрта осиё территориясининг марказий ва ғарбий қисмини турон пасттекислиги, шимолий чекка қисмини қир ва платолар, жанубий ва шарқий қисмини эса тоглар ишғол қилган. умумий майдонииинг тахминан 2/з қисми текислик ва пасттекислик, қолган 1/3 қисми қир ва тоғлардир. ў р т а о...

Формат PPTX, 927,4 КБ. Чтобы скачать "ўрта осиёнинг орографик тузилиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўрта осиёнинг орографик тузилиши PPTX Бесплатная загрузка Telegram