кайнозой эраси

DOC 616,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1481437406_66471.doc кайнозой эраси режа: 1. геодинамикаси. 2. палеогеографияси. 3. одам эволюцияси 4. фойдали қазилмалари. 5. нефт ва газ ернинг ҳозирги кўринишига олиб келган охирги ривожланиш босқичи кайнозой эрасига тўғри келади. унинг давомийлиги олдингиларига нисбатан анча кам – 70 млн йилга яқин бўлиб, ўз навбатида учта: палеоген (66-25 миллион йиллар олдин), неоген (25-0,7 миллионлар йиллар олдин) ва антропоген (0,7 миллион йилдан - ҳозиргача) даврларига бўлинади. кайнозойнинг бошларида альп бурмаланиш жараёнлари ўзининг кульминациясига чиқади, кейинги эпохаларда материкларнинг ер юзаси аста-секин ҳозирги кўринишига эга бўлади. атлантика ва ҳинд океанларининг ўлчами анча ошган. ўсимлик ва ҳайвонот оламида ҳам муҳим ўзгаришлар содир бўлган. энг муҳими ақилли одам пайдо бўлган ва ўзининг оламшумул қудратига эришган. шу вақтда ҳашаротхўрлардан приматлар, улардан эса одам келиб чиққан. материкларнинг контури, рельефининг ҳозирги кўриниши, ҳозиргига яқин иқлим шароитларида органик дунёнинг шаклланиши кайнозой эраси давомида шаклланган. шунинг учун ҳам унинг тарихи батафсилроқ кўрилиши лозим. геодинамикаси. кайнозойнинг бошларига келиб ҳозирги евросиёнинг шимолий қисми …

. европа ва шимолий америка ўртасида фақат тор сувли қамбар – бўлғуси шимолий атлантиканинг илк ўрни белгиланган. кайнозой эрасидаги тектоник ҳаракатлар ер юзаси кўринишини кескин ўзгартириб юборган. палеогенда ҳиндистон, австралия ва антрактида бир-биридан ажралади. ҳиндистон палахсаси шимолга сурилиб неогеннинг бошларида осиё билан туташади. австралия ўз ўқи атрофида соат мили йўналишига тескари бурилиб шимолий-шарққа қараб ҳаракатланади. бунда антарктида ва африка деярли ҳаракатсиз қолган. африка ва жанубий америка орасида атлантика океани аниқ ифодаланган (расм). расм. литосфера плиталарининг палеоген даврида тутган ўрни. палеоген давридаги тектоник ҳаракатлар натижасида евросиё қуруқлиги ўрта ер денгизи ва ғарбий тинч океани қамбарларида қўтарилган тоғ тизмалари ҳисобига анча кенгайган. зонд архипелаги материкка қўшилиб кетган; болқон яримороли кичик осиё билан туташган, европа ҳозирги гибралтар бўғози районида африка билан қўшилган. шимолий-ғарбда евросиё яна шимолий америка билан қўшилган. неоген давомида евросиёнинг жанубида тоғ ҳосил бўлиш жараёни давом этган бўлиб, у тетис океанининг ёпилишига ҳамда европа ва осиёнинг жанубий районларида тоғ қамбарининг шаклланишига …

арпат, кавказ, апеннин, андалус тоғлари пайдо бўлади, лекин улар осиё тоғларидан дерли икки марта пастдир. скандинавия тоғлари анча кўтарилади, европанинг марказий қисмидаги кечки палеозой тоғлари ва болтиқ кристалли қалқони озроқ янгиланади. ҳудудларнинг кўтарилиши кенг майдонларнинг чўкиши ва олд ботиқликларнинг ётқизиқлар билан тўлдирилиши орқали кечган. буларнинг барчаси материкларнинг ҳозирги кўринишига олиб келган (243-расм). атлантиканинг шимолий қисми ва шимолий муз океанининг қўшни районларини қамраб олган чўкиши евросиёнинг шимолий америкадан ажралишига ва шпицберген архипелагининг алоҳида қуруқлик бўлиб қолишига сабабчи бўлган. тўртламчи даврда британия ороллари ла-манш бўғози орқали материкдан ажралиб қолади. ўрта ер денгизининг ғарбий қисмида чуқур котловина вужудга келади. унинг шарқий қисмида эгей денгизи ўрни анча чўкади. болқон яримороли ва кичик осиёни бирлаштирган қуруқлик ҳам парчаланиб, эгей ва қора денгизлари орасидаги бўғоз ҳамда мармар денгизи ботиқлиги вужудга келади. расм. кайнозой структураларининг ҳозирги тутган ўрни. 1-альп бурмаланиш вилоятлари: 1-шимолий америка, 2-жанубий америка, 3-ўрта ер денгизи, 4-понтғэрон, 6-ҳимолай, 6- шарқий осиё, 7-индонезия; 2- олдинги консолидация …

ида кечган қудратли тектоник фаоллик билан характерланади, қизил денгиз рифти шаклланади, натижада арабистон африкадан ажралиб қолади. альп-ҳимолай қамбарининг кўтарилиши билан бир вақтда ҳинд-ганга ва месопотам олд ботиқликлари тўлдирилади, арабистон ва ҳиндистон евросиё материгига қўшилиб кетади. расм. атлантика океанининг кенгайган ҳолати. неоген даврида материкларнинг тарқалиши давом этган. айниқса атлантика океани фаол шаклланган (244-расм). бу океаннинг кейинги 50 млн йилдаги аста-секин кенгайишини ундаги ороллар ёши кўрсатади. радиогеологик усуллар ёрдамида қуруқликка яқин бўлган оролларнинг ёши океан марказидагиларига нисбатан қадимийроқ эканлиги аниқланган. масалан, яшил бурун, принсипи, сан-томе, аннобон, фернанду-ди-норонья (шимилий ва жанубий американинг шарқий соҳиллари бўйлаб) оролларнинг ёши 120-150 млн йилга тенг. азор, биби елена, гоф, найтингейл ва бермуд ороллари улардан анча ёш -30-20 млн йил. деярли антантика океанининг ўқида жойлашган тристан-да-кунья, буве, ян-майен оролларининг ёши 10 млн йилдан ортиқ эмас. оролларнинг ёшини ва улардан материкларгача масофани ҳисобга олиб африка ва европанинг шимолий ва жанубий америкадан узоқлашиш тезлигини ҳисоблаб топиш мумкин. бу тезлик 2-6 …

жанубий денгиз ҳавзаси дунё океанига туташиб турган. шимолий денгиз эса дунё океанидан ажралиб қолган, тобора ўсиб бораётган тоғлар эса унинг акваторияси қисқариб боришига сабабчи бўлган. европанинг ички районларидан кавказолди бўйлаб минглаб километрларгача чўзилган улкан сармат денгизи – паратетис вужудга келган. шарқий европа платформасининг жанубини ҳам қоплаб олган бу ҳавзада қум-гилли чўкиндилар ва органоген оҳактошлар тўпланган. плиоценга келиб паратетиснинг ўзи давом этаётган тоғ ҳосил қилувчи жараёнлар ва тоғларнинг ўсиши туфайли бир қанча алоҳида ҳавзаларга парчаланиб кетган. ўсаётган кавказ ва копетдоғ тоғлари паратетис сувининг шимолга сурилишига олиб келган. кейинчалик, плиоценнинг охирларида ҳозирги каспийбўйи пасттекислиги денгиз билан қопланган. бунда очиқ океан билан алоқаси бўлган тетиснинг жанубий қисми ҳам чекинган. вақтлар ўтиши билан альп, карпат, қрим, кавказ ва копетдоғ ҳозирги кўринишига эга бўлган. уларнинг ўлчами катталашиб, ўсиб борган. бу тоғларни ўраб турган ҳудудлар ҳам кўтарилиб, тетис океанидан қолган денгизлар акваторияси торойиб боради. жанубий денгиз ўз орқасида ботиқлик ва кўлларни қолдириб, ҳинд океанига қўшилиб кетади. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "кайнозой эраси"

1481437406_66471.doc кайнозой эраси режа: 1. геодинамикаси. 2. палеогеографияси. 3. одам эволюцияси 4. фойдали қазилмалари. 5. нефт ва газ ернинг ҳозирги кўринишига олиб келган охирги ривожланиш босқичи кайнозой эрасига тўғри келади. унинг давомийлиги олдингиларига нисбатан анча кам – 70 млн йилга яқин бўлиб, ўз навбатида учта: палеоген (66-25 миллион йиллар олдин), неоген (25-0,7 миллионлар йиллар олдин) ва антропоген (0,7 миллион йилдан - ҳозиргача) даврларига бўлинади. кайнозойнинг бошларида альп бурмаланиш жараёнлари ўзининг кульминациясига чиқади, кейинги эпохаларда материкларнинг ер юзаси аста-секин ҳозирги кўринишига эга бўлади. атлантика ва ҳинд океанларининг ўлчами анча ошган. ўсимлик ва ҳайвонот оламида ҳам муҳим ўзгаришлар содир бўлган. энг муҳими ақилли одам пайдо бўлган ва ўзи...

Формат DOC, 616,5 КБ. Чтобы скачать "кайнозой эраси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: кайнозой эраси DOC Бесплатная загрузка Telegram