xvii asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji

PPTX 11 pages 71.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.8 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

презентация powerpoint xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya,maktab va pedagogik fikrlar rivoji. xix asrningyarmigacha 2-yarmi xx asrning 1-choragida turkiston o’lkasida tarbiya,maktab, va pedagogic fikrlar. reja xix asrning 2-yarmida turkistonda maktablar tizimi chor rossiyasining ta’lim siyosati.turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. turkistonda jadidchilik harakati. yangi usul maktablarining ochilishi. mahmudxo’ja behbudiy, munavvar qori, abdulla avloniy, abduqodir shakuriylarning yangi usul maktablarini tashkil etishdagi ma'rifatparvarlik xizmatlari. turkiston o’lkasida ta’lim siyosati (1917-1924 yy). bu davr sharq xalqlari, xususan, markaziy osiyo uchun murakkab siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy jarayonlar davri bo‘lgan. biroq, shunga qaramay, tarbiya va ta’limga bo‘lgan e’tibor davom etgan. asosiy xususiyatlar: diniy ta’lim ustuvorligi: maktab va madrasalarda ta’lim diniy asosda olib borilgan. qur’on, hadis, fiqh, arab tili, nahv va mantiq asosiy fanlar bo‘lgan. boshlang‘ich ta’lim: "maktab" yoki "maktabcha"larda bolalar qur’onni yod olish, o‘qish va yozishni o‘rganishgan. madrasa ta’limi: o‘rta va oliy ta’lim vazifasini bajargan. bu yerda yuksak diniy va dunyoviy …

2 / 11

aloqa bo‘lgan. tarbiya axloqiy-diniy me’yorlar asosida amalga oshirilgan. pedagogika ilmiy tizim sifatida rivojlanmagan, balki diniy va axloqiy doirada mavjud bo‘lgan. 2. xix asrning yarmidan xx asrning 1-choragigacha: turkiston o‘lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji bu davr o‘zbek xalqining uyg‘onish davri sifatida tarixga kirgan. xususan, jadidchilik harakatining paydo bo‘lishi va ta’lim tizimiga yangicha yondashuv kiritilishi bilan ajralib turadi. asosiy xususiyatlar: jadid maktablari tashkil etildi: jadidlar an’anaviy eski usul maktablariga qarshi chiqqan holda, yangi usul (usuli savtiya)da ta’lim beruvchi maktablarni ochishdi. dunyoiy fanlar o‘rgatilishi boshlandi: matematika, geografiya, tarix, tabiiyot kabi fanlar ta’lim dasturiga kiritildi. bosma darsliklar paydo bo‘ldi: jadid pedagoglari tomonidan zamonaviy darsliklar yozildi (mahmudxo‘ja behbudiy, munavvar qori abdurashidxonov, abdulla avloniy va boshqalar). o‘qituvchi shaxsi muhim bo‘ldi: avvalgi davrda mudarris obro‘si uning diniy bilimiga bog‘liq bo‘lgan bo‘lsa, endi metodikaga ega, farzandni sevuvchi, millatparvar ustozlar qadrlana boshlandi. mashhur pedagog va ma’rifatchilar: mahmudxo‘ja behbudiy — “risolai maktubi jadida” asarida yangi usul maktablarining ahamiyatini …

3 / 11

li, podshoni ulug'lovchi madhiyalar o'rgatilgani uchun mahalliy xalq bu ochiqdan-ochiq dinbuzarlikdan qochib o'z farzandlarini rus-tuzem maktablariga bermasdi. buni o’z vaqtida sirdaryo viloyatidagi rus maktablarini taftish etgan chor amaldori n.k. smirnov ham qayd etgan edi. u ruslashtirishga yo'naltirilgan ta'lim siyosatining muvaffaqiyatsizligi sabablarini quyidagicha izohlaydi va yozadi: - yerli aholining shaharlardagi rus maktablarining qabul qilmaganligi sababi ularning dasturlarida musulmoncha savod darslari yo'qligi, darslar bolalar uchun tushunarsiz bo'lgan rus tilida olib borilishi va o'qituvchilarning mahalliy tillarni bilmasligi; - (rus) bolalariga pravoslav dini asoslarini musulmon bolalar huzurida o'rgatish. shuningdek, ruscha xat-savod oddiy turkistonlikka foyda keltirmas edi, chunki o'lkaning musulmon aholisi barcha narsani - xatlar, hisob-kitoblar va boshqa yozishmalarni mahalliy tilllarda va arab yozuvida amalga oshirar, musulmoncha xat-savodli kishi bunda, tabiiy, ko'proq yutar edi. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. o’rta asr musulmon maktablarini isloh qilishdan bosh tortgan chorizm, ruslar o’rnashgan yerlarda ochilgan rus maktablarini turkistonda maorif sohasida o’z siyosatning …

4 / 11

da esa mahalliy aholi bolalariga 1/3 o’rin ajratlgan edi. 1880 yillarning boshlariga kelib rus maktablarida o’qiydigan o’zbek va tojik bolalari uchun islom dinini o’qitsh kerak, toki ota-onalari bu maktablardan qo’rqmasinlar, degan fikr tarqalgan edi. turkiston mamurlari bu fikrning qanchalik to’g’ri ekanligini tekshirishga qaror qildilar. 1884 yil 19 dekabrda toshkentda, «eski shahar» qismida sinab ko’rish uchun birinchi rus-tuzem maktabi ochilgan edi. 10 yillardan keyin toshkentda bunday maktablar soni to’rttaga ko’paydi. bu tipdagi maktablar o’lkadagi yirik shaharlar hamda qishloqlarda ham tashkil etila boshladi. o’lkada rus, rus-tuzem maktablari ilk bor xix asrning 70 – yillarida yuzaga kelgan bo’lsa, 1904 yilga kelib ularning soni 57 taga yetdi. rus-tuzem maktablarida o’quvchilarga rus muallimi rus tlini hamda arifmetkani va boshqa fanlarni o’rgatar, buning uchun o’qish vaqtning yarmi ajratb qo’yilgan edi. o’qish vaqtning qolgan yarmi «musulmon domla» ixtyoriga berib qo’yilgan bo’lib, u eski usul maktablaridagidek bolalarga diniy darslar o’qitsh bilan shug’ullanardi. mahmudxo’ja behbudiy, munavvar qori, abdulla avloniy, …

5 / 11

tahsil oladi. tnimsiz va qunt bilan o’qib, imom-xatb, so’ngra qozi, muft darajasiga ko’tariladi. bu mansablar shariatning yuqori maqomlari hisoblangan. abdulla avloniy (1878-1934) «tarjimai holi»da yozadi: «1900 yilda uylanib, oila boshlig’i bo’lib qoldim. shu yilda otam o’lib, o’gay onam bilan bir ukam meni qaramog’imda menga boqim bo’lib qoldi. bu vaqtda butun oilani boqmoq uchun qish kunlarida ham ishlamoqqa to’g’ri kelganligidan quvvai muhofazam o’rta darajada bo’lg’on holda madrasani tashlab chiqib ketuvg’a to’g’ri keldi. shu choqlarda o’zim mehnat ichida yashag’onlig’imdan boylarga va mullalarga qarshi sherlar yoza boshladim. madrasadan chiqib ketsam ham maorif ishlaridan chiqib ketmadim. turli gazetalar o’qishga tutindim. shul zamonlarda rusiyaning turli shaharlarida chiqqan matbuot – gazeta va jurnallar bilan tanishib, o’qib, malumotmni orttra bordim. «tarjimon» gazetasini o’qib, zamondan xabardor bo’ldim. turli gazetalar o’qishga tutindim. shul zamonlarda rusiyaning turli shaharlarida chiqqan matbuot – gazeta va jurnallar bilan tanishib, o’qib, malumotmni orttra bordim. «tarjimon» gazetasini o’qib, zamondan xabardor bo’ldim. shu zamonda erli xalqlar …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvii asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji"

презентация powerpoint xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya,maktab va pedagogik fikrlar rivoji. xix asrningyarmigacha 2-yarmi xx asrning 1-choragida turkiston o’lkasida tarbiya,maktab, va pedagogic fikrlar. reja xix asrning 2-yarmida turkistonda maktablar tizimi chor rossiyasining ta’lim siyosati.turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. turkistonda jadidchilik harakati. yangi usul maktablarining ochilishi. mahmudxo’ja behbudiy, munavvar qori, abdulla avloniy, abduqodir shakuriylarning yangi usul maktablarini tashkil etishdagi ma'rifatparvarlik xizmatlari. turkiston o’lkasida ta’lim siyosati (1917-1924 yy). bu davr sharq xalqlari, xususan, markaziy osiyo uchun murakkab siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy jarayonlar davr...

This file contains 11 pages in PPTX format (71.8 KB). To download "xvii asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji", click the Telegram button on the left.

Tags: xvii asrning yarmigacha tarbiya… PPTX 11 pages Free download Telegram