xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji

PPTX 11 pages 1.1 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

termiz davlat pedagogika instituti tabiiy va aniq fanlar fakulteti mi 202-guruh talabasi xamzayeva malikaning umumiy pedagogika fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji reja: 1. buxoro amirligi, qo’qon va xiva xonliklarida ta’lim-tarbiya. 2. maktab va madrasalarda ta’lim mazmuni. 3. qizlar maktabi va unda ta’lim mazmuni. 4. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo’llanma sifatida. buxoro amirligi, qo’qon va xiva xonliklarida ta’lim-tarbiya. xvii-xix asrlarda o’rta osiyoda bir nechta turdagi talim muassasalari (maktab, madrasa, qorixona, dalo’llxona, otnoyilar maktablari) mavjud edi. ayniqsa qo’qon, toshkent, buxoro kabi shaharlarda ularning soni tez ko’paygan. maktablar boshlang’ich talim muassasasi hisoblanib, unda bolalarga yozish va o’qish o’rgatlgan, din haqida dastlabki malumotlar berilgan. madrasalar yuqori turuvchi o’quv muassasasi hisoblangan, qorixona va dalo’llxona («dalo’ll al-xayrot») quyi diniy xizmatchilarni tayyorlagan. xix asrdagi qo’qon xonlari arxivlarida beklar va xonlar saroylarida sag’ir (etm)lar uchun o’hilgan maktablar haqidagi malumotlar saqlanib qolgan. bunday maktablar davlat …

2 / 11

hor-kitob”ning “musulmonlikning muhim masalalari” deb nomlangan uchinchi qismi o’quvchilarni shariatning asosiy ustuni -musulmon diniy huquqlari bilan tanishtrgan. kitobning “pandnoma” (nasihat kitobi) deb nomlangan va xiii asrda yozilgan to’rtnchi qismida qur’oni karimdan olingan odob-axloq masalalariga o’ld qoidalar sheriy shaklda bayon etlgan. shundan so’ng o’quvchilar mutlaq din masalalariga bag’ishlangan “sabotul ojizin” kitobini o’qishni boshlaganlar. ushbu asar ko’pincha uning muallifining nomi bilan, yani – “so’fi olloyor” deb yuritladi. bu sof diniy asar bo’lib, unda diniy masalalar sheriy usulda bayon qilingan. maktabni tamomlagan o’quvchilar talimni davom ettrish uchun madrasalarga kirganlar. madrasa odatda ikki bo’limdan, yani: quyi (ibādat al-’islām) va yuqori (masola) bo’limlardan iborat bo’lgan. lekin barcha madrasalarda ham bo’limlar shunday nomlanmaganini qayd etsh lozim. masalan, buxoro madrasalarida quyi bo’lim «mushkulāt» deb yuritlgan. birinchi bo’limda talabalar din ahkomlarini o’rganganlar. ikkinchi bo’limda esa – qur’oni karimga muvofiq holda bayon etlgan islomning asosiy qonunlari o’qitlgan. bundan tashqari, arab tlshunosligi, mantq, tarix, sher yozish ilmi, metafizika va boshqa …

3 / 11

guruh «jamoa», uning oqsoqoli esa «qori jamoa» deb nomlangan. darsni boshlash uchun oqsoqol mudarrisning huzuriga borar va undan mazkur guruh bilan mashg’ulot o’tkazish uchun izn so’rardi. qizlar maktabi va unda ta’lim mazmuni. masjid va xonaqohlar qoshida o’hilgan maktablarda faqat o’g’il bolalar o’qitlgan. qiz bolalar o’z davrining o’qimishli ayollari tomonidan uylarida o’hilgan maktablarda o’qitlgan. ayol muallimani o’lkaning turli hududlarida “otnoyi”, “otnbibi”, “bibiotn”, “bibixalifa” deb ataganlar. qizlar maktabi o’g’il bolalar maktablariga nisbatan ancha kam bo’lgan, ko’p hollarda maktabdorlarning, imomlarning xotnlari maktabdorlik qilgan. qizlar maktabi haqida k.e.bendrikov “turkistonda xalq maorifi tarixidan o’cherklar” asarida quyidagilarni yozadi: “qizlar ishqiy maktublarga berilmasinlar deb, qizlar maktabida yozuvga o’rgatlmagan”. professor u.dolimovning fikricha, bu so’zlar haqiqatdan ancha yiroq. o’zbek xalqi – o’tmishda eng ko’p shoiralar etshtrgan xalq, agar yozuvga o’rgatlmaganida edi, podshohlar saroyiga mansub bo’lgan gulbadanbegim, zebunisobegim, nodirabegimlarni qo’ya bering, xix asrning o’zida uvaysiy, mahzuna, dilshodi barno, muazzamxon, muattarxon, anbar otn, qamarniso, nozimaxon kabi o’nlab mashhur shoiralar qayerdan etshib …

4 / 11

b, qizlarga xat-savod o’rgatdi, tabi nazm qizlarga sheriyat ilmidan dars berdi. dilshod o’z maktabida yosh qizlarni tarbiyalar, ularga xat-savod o’rgatar va ularni chuqur bilim egasi qilib chiqarishga intlar edi. shu bilan birga, yosh istedodli qizlarga o’zbek, tojik mumtoz adabiyot namoyondalarining asarlarini ham o’rgatar va ularni nafosat ruhida tarbiyalab, o’z zamonasining ilg’or kishilari qilib etshtrishga harakat qilgan. shermuhammad avazbiy o‘g‘li munis xorazmiy (1778-1829) xviii asr oxiri va xix asming birinchi yarmida xorazmda yashab ijod etgan yirik o‘zbek shoiri, mohir taijimon, iste’dodli tarixnavis va husnixat maktabini yaratgan olimdir. u ≪munisid-ushshoq≫ devoni, ma’rifiy-tarbiyaviy ≪savodi-ta’lim≫ risolasi, ≪firdavs-ul-iqbol≫ solnomasi hamda o‘zbek tiliga o‘girgan ≪ravzat-us-safo≫ (mirxond) asari bilan o‘zbek xalqi madaniyati tarixi xazinasiga munosib hissa qo‘shdi. shermuhammad munis 1778-yili xiva yaqinidagi qiyot qishlog‘ida mirob o’llasida tug‘ildi. munis uning adabiy taxallusi bo’lib, mlfat≫, ≪hamdam≫, ≪do‘st≫ demakdir. munisning otasi avazbiy mirob o‘z zamonasining fozil va ma’rifatga mayl bildirgan ilg‘or fikrli kishilaridan edi. munis boshlangich ta’limni o‘z qishlogida olganidan …

5 / 11

t insonparvarlikni yuzaga chiqaruvchi vositalardan biridir. adolat insonparvarlikka nisbatan torroq tushuncha bo’lib, zero, insonparvarlikda umuman shaxslarning manfaatlari va insoniyat haq-huquqlari himoya qilinadi. adolat qilish oqni-oq, qorani-qora deyishdan iborat. adolatning nihoyasida har kim qilmishiga yarasha yo taqdirlanishi kerak yo jazolanishi lozim. e’tiboringiz uchun rahmat! 11 image5.png image6.png image7.jpeg image8.jpeg image9.jpg image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji"

termiz davlat pedagogika instituti tabiiy va aniq fanlar fakulteti mi 202-guruh talabasi xamzayeva malikaning umumiy pedagogika fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji reja: 1. buxoro amirligi, qo’qon va xiva xonliklarida ta’lim-tarbiya. 2. maktab va madrasalarda ta’lim mazmuni. 3. qizlar maktabi va unda ta’lim mazmuni. 4. munis xorazmiyning “savodi ta’lim” asari – husnixatga doir dastlabki qo’llanma sifatida. buxoro amirligi, qo’qon va xiva xonliklarida ta’lim-tarbiya. xvii-xix asrlarda o’rta osiyoda bir nechta turdagi talim muassasalari (maktab, madrasa, qorixona, dalo’llxona, otnoyilar maktablari) mavjud edi. ayniqsa qo’qon, toshkent, buxoro kabi shaharlarda ularning soni tez ko’paygan. maktablar boshlang’ich tal...

This file contains 11 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji", click the Telegram button on the left.

Tags: xvii asrdan xix asrning yarmiga… PPTX 11 pages Free download Telegram