tuzlarning erish issiqlik effektini aniqlash

DOCX 8 pages 64.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.6 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

tuzlarning erish issiqlik effektini anaiqlash ishning maqsadi: tuzlarni erish issiqligini tajriba yo‘li orqali aniqlash hamda termokimyoviy qonunlar asosida reaksiyalarda entalpiya ozgarishlarini hisoblash usullarini o‘zlashtirishdan iborat. ish uchun kerakli jihozlar va reaktivlar: stakanlar (ikki xil o‘lchamli), qopqoq, harorat uchun simobli termometr, byuretka, shishali voronka, shisha tayoqcha, texnik tarozi, distillangan suv, kaliy nitrat, ammoniy xlorid, natriy karbonat, bariy xlorid, mis sulfat tuzlari. nazariy ma’lumot kimyoviy reaksiyalarning tezligi va ularning mexanizmi, shuningdek, reaksiya tezligiga ta’sir etuvchi omillar kimyoviy kinetikada o‘rganiladi. har qanday reaksiyaning tezligi reaktsiyaga kirishuvchi moddalarning tabiatiga va shu reaktsiya boradigan sharoitga bog‘liq. reaktsiya tezligiga ta’sir qiluvchi asosiy omillar (faktorlar) reaksiyaga kirishuvchi moddalar kontsentratsiyasi, temperatura, bosim va katalizatorlarning ishtirok etish-etmasligidir. reaksiyaga kirishuvchi moddalar kontsentratsiyasining reaksiya tezligiga ta’siri haqidagi qonun massalar ta’siri qonuni deb yuritiladi. reaksiyaga kirishuvchi moddalar kontsentratsiyasi qancha katta bo‘lsa, hajm birligida shuncha ko‘p molekula bo‘ladi, shuning uchun ular o‘zaro tez-tez to‘qnashadi va samarali to‘qnashuvlar natijasida dastlabki moddalar reaksiya mahsulotiga aylanadi, …

2 / 8

onstantasi deyiladi. kimyoviy reaksiyaga kirishuvchi moddalar tabiatiga, katalizatorning ishtirok etish-etmasligiga bog‘liq, lekin reaksiyada qatnashayotgan moddalar kontsentratsiyasiga bog‘liq emas. agar [a]=[b]=1 bo‘lsa v=k bo‘ladi. demak, kimyoviy reaksiyaning tezlik konstantasi reaksiyaga kirishuvchi har qaysi moddaning molyar kontsentratsiyasi 1 mol/l bo‘lgan holdagi reaksiya tezligiga son jihatdan tengdir. buni quyidagi reaksiya yordamida ko‘rib chiqamiz: h2+i2=2hi demak v=k[h2][i2] 2h2+o2=2h2o da esa v=k[h2]2 ∙[o2] umumiy holda: ma+nb=c+d; v=k[a]m[b]n reaksiyaga kirishayotgan moddalarning molyar kontsentratsiyalari reaksiya davom etgan sari kamayadi, reaksiya natijasida hosil bo‘layotgan mahsulotlarning kontsentratsiyasi, aksincha, ortib boradi. agar ma’lum bir reaksiyaning tezligini aniqlash kerak bo‘lsa, u holda ayni reaksiya tezligi quyidagi matematik formulasi bilan ifodalanadi: v= δc-reaksiyaga kirishuvchi moddalardan birining oson kontsentratsiyasini aniqlash mumkin moddani kontsentratsiyasining ma’lum vaqt oralig‘ida o‘zgarishi; ∆t-vaqt oralig‘i. reaksiyaga kirishuvchi moddalarning konsentratsiyasining vaqtga bog‘liqligi. reaksiya tezligiga temperaturaning ta’siri. kimyoviy reaksiya borayotgan sistemaning tempearaturasi ko‘tarilsa, odatda, reaksiyaga kirishuvchi moddalar molekulalarining harakatlanish tezligi ortadi. natijada molekulalarning effektiv to‘qnashuvining ortishi hisobiga reaksiya tezligi keskin ortadi. …

3 / 8

koeffitsienti γ=4 bo‘lsa, temperatura 100c dan 500 c ga ko‘tarilganda reaksiya tezligi qanchaga ortadi? demak, reaksiya tezligi 256 marta ortar ekan. fizikaviy yoki kimyoviy xossalari jihatdan o‘zaro farq qiladigan va bir-biridan chegara sirtlar bilan ajralgan ikki yoki bir necha qismlardan tuzilgan sistema geterogen (ko‘p jinsli) sistema deb ataladi. geterogen sistemaning boshqa qismlaridan chegara sirtlar bilan ajralgan va bir xil fizikaviy va kimyoviy xossalarga ega bo‘lgan gomogen qismi-faza deyiladi. demak, gomogen sistema bir fazadan, geterogen sistema esa bir necha fazadan iborat. reaksiya tezligiga kontsentratsiya ta’sir etishining sababi shundaki, reaksiyaga kirishuvchi moddalar orasida o‘zaro ta’sir hosil bo‘lishi uchun reaksiyaga kirishuvchi moddalarning zarrachalari bir-biri bilan to‘qnashishi kerak. lekin to‘qnashuvlarning hammasi ham kimyoviy reaksiyaga olib kelmaydi. vaqt birligi ichida yuz beradigan to‘qnashuvlarning soni o‘zaro to‘qnashayotgan zarrachalarning kontsentratsiyalariga to‘g‘ri proporsional bo‘ladi. bu son qanchalik katta bo‘lsa, moddalar orasidagi o‘zaro ta’sir shunchalik kuchli bo‘ladi, ya’ni kimyoviy reaksiya shunchalik tez boradi. kimyoviy reaksyalarning tezligi haqidagi ta’limot kimyoviy …

4 / 8

ligining qiymati quyidagicha bo‘ladi: v = k [a]m[b]n qaytar reaksiyalarni umumiy ko‘rinishda quyidagicha yozish mumkin: aa+bb ss+dd to‘g‘ri va teskari reaksiyalarning tezliklarini mos ravishda v1 va v2 bilan belgilasak: v1 = k1[a]a[b]b v2 = k2[s]s[d]d bo‘ladi. qarama–qarshi reaksiyalarning tezliklari teng bo‘lgan holat kimyoviy muvozanat deyiladi, ya’ni v1 = v2 bo‘lganda muvozanat qaror topadi. demak, k1 [a]a[b]b = k2[s]s[d]d bundan k–muvozanat konstantasi. muvozanat konstantasi reaksiyaning qanchalik chuqur borishini, reaksiya uchun olingan moddalarning qancha qismi reaksiyaga kirishganini ko‘rsatadi. k ning qiymati qanchalik katta bo‘lsa, reaksiya mahsuli ham shuncha katta bo‘ladi. tashqi sharoit ta’sirida konsentrasiyalarning o‘zgarishi muvozanatning siljishi deyiladi. tashqi sharoit ta’sirida muvozanatning qaysi tomonga siljishi le–shatelye prinsipiga bo‘ysunadi: agar muvozanat holatidagi sistemadagi tashqi ta’sir natijasida ro‘y bergan o‘zgarishini yo‘qotish tomonga siljiydi. temperaturaning ta’siri. temperaturani ko‘tarish muvozanatni endotermik reaksiya tomon, temperaturaning pasayishi esa ekzotermik reaksiya tomon siljitadi. bosimning ta’siri. bosimning ortishi muvozanatni gaz aralashmasidagi molekulalar umumiy sonining kamayishiga olib keladigan reaksiya tomon siljitadi. …

5 / 8

alarning (jarayonlarining) issiqlik effektini, moddalarning issiqlik sig‘imini o‘rganadigan bo‘limi termokimyo deyiladi. issiqlik chiqishi bilan boradigan reaksiyalar ekzotermik, issiqlik yutilishi bilan boradiganlari endotermik reaksiyalar deyiladi. issiqlik effekti odatda reaksiyaga kirishayotgan 1 mol modda uchun olinadi va kilokaloriya yoki kilojoullarda ifodalanadi. issiqlik effekti tajribada kalorimetrlar yordamida o‘lchanadi. termokimyo yordamida olingan ma’lumotlar kimyoviy ishlab chiqarishning maqbul (optimal) texnologik me’yorlarini tanlashga, shuningdek, moddalarning energetik tavsifi hamda uning tuzilishi, tarkibi, barqarorligi va reaksiyaga kirishish xususiyati orasidagi bog‘lanishni aniqlashga imkon beradi. sistemaga berilgan yoki yutilgan issiqlik musbat (+), sistemadan olingan, ya’ni undan ajralib chiqqan issiqlik esa manfiy (-) ishora bilan belgilanadi. masalan: h2+1/2o2 = h2o + 286,06 kj caco3=cao+co2-179,2 kj reaksiyalarning birinchisida issiqlik ajralib chiqadi, ikkinchisida esa issiqlik yutiladi. bu termokimyoviy ifodalash bo‘lsa, termodinamikaviy ifodalash quyidagicha bo‘ladi: h2 + 1/2o2 = h2o; h° = - 286, 06 kj caco3 = cao +co2; h° = 179, 2 kj termokimyoga oid ikkita qonun kashf qilingan bo‘lib, biri gess …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuzlarning erish issiqlik effektini aniqlash"

tuzlarning erish issiqlik effektini anaiqlash ishning maqsadi: tuzlarni erish issiqligini tajriba yo‘li orqali aniqlash hamda termokimyoviy qonunlar asosida reaksiyalarda entalpiya ozgarishlarini hisoblash usullarini o‘zlashtirishdan iborat. ish uchun kerakli jihozlar va reaktivlar: stakanlar (ikki xil o‘lchamli), qopqoq, harorat uchun simobli termometr, byuretka, shishali voronka, shisha tayoqcha, texnik tarozi, distillangan suv, kaliy nitrat, ammoniy xlorid, natriy karbonat, bariy xlorid, mis sulfat tuzlari. nazariy ma’lumot kimyoviy reaksiyalarning tezligi va ularning mexanizmi, shuningdek, reaksiya tezligiga ta’sir etuvchi omillar kimyoviy kinetikada o‘rganiladi. har qanday reaksiyaning tezligi reaktsiyaga kirishuvchi moddalarning tabiatiga va shu reaktsiya boradigan sharoitga bog‘liq....

This file contains 8 pages in DOCX format (64.6 KB). To download "tuzlarning erish issiqlik effektini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: tuzlarning erish issiqlik effek… DOCX 8 pages Free download Telegram