sirtlar. sirtlarlarni xususiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. sirtlarning o‘zaro kesishishi. yordamchi sferalar usuli

DOCX 13 pages 1.7 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

4 - maruza. sirtlar. sirtlarlarni xususiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. sirtlarning o‘zaro kesishishi. yordamchi sferalar usuli reja: 1. sirtlar. sirtlarlarni xususiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. 2. sirtlarning o‘zaro kesishishi 3. yordamchi sferalar usuli 4. ko'pyoqliklar haqida umumiy ma'lumotlar. 5. ko'pyoqliklarni tekislik bilan kesishishi. ko'pyoqlikning to'g'ri chiziq bilan kesishishi. ko'pyoqliklarni o'zaro kesishishi sirtlarni umumiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. prizmani umumiy vaziyatdagi tekislik bilan kesishishi. agar chiziqli yoyiluvchi sirt kopyoqli (qirrali) bolsa, bunday sirtlarni umumiy vaziyatdagi tekislik bilan kesishish chizigini yasash bir muncha osonlashadi. misol: togri uchburchakli prizmaning umumiy vaziyatdagi p tekislik bilan kesilish chizigi va uning haqiqiy korinishi topilsin (7.8 - chizma). bu misol talabalarning 7,8 – epyuri bolib, talabalar chizmaning berilishini variant asosida korgazmali stentdan olib chizadilar. 7.8 – chizma. misol quyidagi tartibda yechiladi. 1) sirt qirralarini berilgan tekislik bilan kesishgan nuqtalarini topamiz. 2) topilgan nuqtalarni birlashtiramiz. hosil bolgan chiziq izlangan chiziq boladi. 3) joylashtirish usuli bilan kesim chizigining haqiqiy …

2 / 13

bir nechta nuqtalarni topish kerak boladi. buning uchun vositachilardan foydalaniladi. vositachilar ikki xil boladi: 1. yordamchi proeksiyalovchi tekisliklar. 2. yordamchi sfera (sharlar). bu vositachilardan qaysi birini qollash berilgan sirtning turlariga va ularning ozaro vaziyatiga bogliq. yordamchi kesuvchi tekislik usuli. yordamchi tekislik usuli kesishayotgan sirtlar kopyoqliklar bolsa yoki ulardan biri kopyoqlik bolsa qollaniladi. bu usulning mohiyati shundaki, kesishayotgan sirtlar yordamchi tekislik bilan kesiladi. sirtlarning tekislik bilan kesishishidan hosil bolgan nuqtalar har ikkalla sirt uchun umumiy bolib kesishish chizigini tashkil qiladi. кesishish chizigini yasashda avval xarakterli nuqtalar - eng chetki ong va chap, hamda eng yuqorigi va eng pastki nuqtalar topib olinadi, song oraliq nuqtalar aniqlanadi. sirtlarning kesishish chizigini yasashda odatda 7 ta yoki 9 ta nuqta aniqlash kifoya. aniqlangan nuqtalar lekalo yordamida ravon tutashtiriladi misol: togri doiraviy yarim konus bilan togri prizmaning kesishish chizigi proeksiyalari aniqlansin (7.12- chizma). bu misol talabalarning 9–epyuri bolib, talabalar chizmaning berilishini variant asosida korgazmali stentdan olib …

3 / 13

’tib, konus sirti uchun yarim aylanalar – konus parallellarini, prizma sirti uchun to’g’ri chiziqlarni – prizma yasovchilarini hosil qiladi. o’z navbatida konus parallellari prizma yasovchilari bilan uchrashib, har ikki sirtlarning kesishish chiziqlariga tegishli bo’lgan nuqtalarni beradi. hosil bo’lgan nuqtalarni tutashtirib, 1,7,6,5 ellips, 1,2,3,4 parabola, 4,5 aylana bo’laklarni hosil qilamiz. misol: yarim sfera bilan silindrning kesishish chizigi proeksiyalari aniqlansin (7.13 - chizma). 7.13 – chizma. silindr sirtining yasovchilari gorizontal proeksiyalar tekisligiga proeksiyalovchi vaziyatda bo’lgani uchun, ma’lum yasovchilarining yarim sfera bilan kesishish chizig’ining gorizontal proeksiyasi silindr asoslari bilan ustma-ust tushadi (1-2-3-4-5-6-7-8-9- chiziqlar) yarim sfera bilan silindr sirtlarining kesishish chizig’i frontal proeksiyasini aniqlash uchun yordamchi frontal q, r, p… tekisliklardan foydalanamiz. yordamchi frontal tekisliklar silindr sirtini yasovchilari – to’g’ri chiziqlar, yarim sfera sirtini yarim aylanalar bo’ylab kesib o’tadi. natijada sfera sirtidagi yarim aylanalar, silindr sirtidagi yasovchilar – to’g’ri chiziqlar bilan uchrashib, har ikki sirtlarning kesishish chizig’iga tegishli bo’lgan nuqtalarning frontal proeksiyalarini beradi. hosil …

4 / 13

g kesishish chizig’ining gorizontal proeksiyasi ma’lum bo’lib, u gorizontal proeksiyalovchi prizmaning asoslari bilan ustma-ust tushadi. shu x, m, z, y, n nuqtalarni belgilab olib yordamchi frontal q, t, r, p tekisliklar o’tkazamiz. yordamchi t frontal tekislik bir prizmaning chap qirrasini, ikkinchi prizmaning 1, 2 yasovchilarini kesib o’tib, natijada ikki prizma sirtining kesishish chizig’iga tegishli bo’lgan m’, n’ nuqtalarni beradi. qolgan x’, y’, z’ nuqtalar ham shu tartibda topiladi. hosil qilingan nuqtalar o’zaro tutashtirilib, ikki prizma kesishish chizig’ining frontal proeksiyasini hosil qilinadi. bu erda m’– x’- n’ siniq chiziq kuzatuvchiga ko’rinadi, m’-z’-y’-n’ siniq chiziq ko’rinmas bo’ladi. misol: togri prizma sirti bilan piramida sirtining kesishish chizigi proeksiyalari chizilsin (7.15-chizma). bu misol mexanika talim yonalishidagi talabalarning mustaqil-grafik ishi bolib, a,b,c,d piramida va e,k,u,q prizma (x,y,z) koordinatalari millimetrlarda variant asosida beriladi. 7.15 – chizma. to’g’ri prizma sirti gorizontal proeksiyalovchi vaziyatda bo’lgani uchun prizma va piramida sirtlarining o’zaro kesishish chizig’ining gorizontal proeksiyasi ma’lum bo’ladi, ya’ni …

5 / 13

kkala aylanish sirtlarining oqlari kesishgan nuqtadan otkaziladi. yordamchi “min” sfera birinchi sirtni aylana boyicha kesib, ikkinchi sirtga aylana boyicha urinib otadi. aylanalar kesishib ikki sirtga umumiy bolgan kesishish chizigiga tegishli nuqtani beradi. minimal sferadan tashqari ikki yoki uch katta sferalar otkaziladi. bu katta sferalar har ikkala aylanish sirtlarini o’z asoslariga parallel bo’lgan aylanalar bo’ylab kesadi. odatda kesishish chizigini topish uchun 7 ta yoki 9 ta nuqta topish kifoya. sirtlar kesishuvining xususiy holi agar kesishuvchi sirtlar umumiy oqqa ega bolsa, ularning kesishish chizigi oqqa perpendikulyar bolgan aylana boladi. misol: sfera va silindr (7.16-chizma). sfera va konus (7.17 chizma) 7.16 – chizma. 7.17 – chizma. umumiy o’qqa ega bo’lgan aylanish sirtlarining o’zaro kesishish xususiyatlari, ikki sirtning kesishish chizig’i proeksiyalarini aniqlashda berilgan sirtlarga o’qdosh bo’lgan yordamchi sferalardan foydalanishga imkon beradi. misol: ikki silindrning kesishishi (7.18 – chizma). 7.18 – chizma. misol: silindr va konusning kesishishi (7.19 – chizma). 7.19 – chizma. misol: кonus …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sirtlar. sirtlarlarni xususiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. sirtlarning o‘zaro kesishishi. yordamchi sferalar usuli"

4 - maruza. sirtlar. sirtlarlarni xususiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. sirtlarning o‘zaro kesishishi. yordamchi sferalar usuli reja: 1. sirtlar. sirtlarlarni xususiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. 2. sirtlarning o‘zaro kesishishi 3. yordamchi sferalar usuli 4. ko'pyoqliklar haqida umumiy ma'lumotlar. 5. ko'pyoqliklarni tekislik bilan kesishishi. ko'pyoqlikning to'g'ri chiziq bilan kesishishi. ko'pyoqliklarni o'zaro kesishishi sirtlarni umumiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. prizmani umumiy vaziyatdagi tekislik bilan kesishishi. agar chiziqli yoyiluvchi sirt kopyoqli (qirrali) bolsa, bunday sirtlarni umumiy vaziyatdagi tekislik bilan kesishish chizigini yasash bir muncha osonlashadi. misol: togri uchburchakli prizmaning umumiy vaziyatdagi p tekislik bilan k...

This file contains 13 pages in DOCX format (1.7 MB). To download "sirtlar. sirtlarlarni xususiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishishi. sirtlarning o‘zaro kesishishi. yordamchi sferalar usuli", click the Telegram button on the left.

Tags: sirtlar. sirtlarlarni xususiy v… DOCX 13 pages Free download Telegram