kimyoviy va molekulalararo ta'sir

DOC 81.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403769322_46591.doc 2 2 1 1 r l l f × = r l l 2 1 1 × = h n h h : : .. l e × = m молекулаларнинг тузилиши kimyoviy va molekulalararo ta'sir r e j a : 1. kimyoviy ta'sirlashuvning asosiy xususiyatlari va kimyoviy bog'ni xosil bo'lish mexanizmi 2. kimyoviy bog'ni asosiy turlari 3. kimyoviy elementlarning valentligi 4. atom orbitallarning gibridlanishi 5. koordinasion birikmalarda kimyoviy bog' kimyoviy bog'lanish deganda biz, atomlararo ta'sir etuvchi va ularni birgalikda ushlab turuvchi kuchlarni tushunmogimiz kerak. kimyoviy bog'lanishning kelib chiqish sababi shundaki, atom yoki ionlar bir-biri bilan birikkanda ularning umumiy energiya zapasi ular ayrim-ayrim xolda bo'lganlaridagiga qaraganda kamrok kiymatga ega bo'ladi va sistema barkarorrok xolatni egallaydi. agar biror sistema bir xolatdan ikkinchi xolatga utgan uning energiya zapasi kamaysa, bu xodisani "sistema energetikaviy manfaatga ega bo'ldi" degan suz bilan tavsiflanadi. demak, atomlardan molekulalar xosil bo'lishining sababi, sistemada energetikaviy manfaatning sodir bo'lishidir. …

rkibidagi atomlarning markazlararo masofalari bilan, bog'lanish energiyalari bilan va boshqalar bilan farqlanadi. chunonchi, bir atomli va kup atomli molekulalar bo'ladi. inert gazlarning molekulalari odatdagi sharoitda bir atomli bo'lgani xolda polimer moddalarning molekulalarini kup atomlar tashkil qiladi. molekula xosil kilgan atomlarning markazlararo masofasi angestremlar bilan ulchanadi. masalan, h2 molekulasi orasidagi masofa 0.74 a°, hf da 0.92 a°, hcl da 1.28 a° , hbr da 2.42 a°, hj da 1.62 a° dir. molekulani tashkil kilgan atomlarning valentliklari orasidagi burchak turlicha bo'ladi. masalan, h2o molekulasida kislorodning valentliklari orasidagi burchak 105° ga , h2s da oltingugurtning valentliklari orasidagi burchak 92° 20' ga teng, ch4 da esa s ni to'rtala valentliklari orasidagi burchak 109° 28' ni tashkil qiladi. kimyoviy bog'ni uzib yuborish uchun zarur bo'lgan energiya mikdori bog'lanish energiyasi deb ataladi. xar bir bog'lanish uchun tugri keladigan bog'lanish energiyasining kiymati 50-250 kkal/mol ga teng bo'ladi. elementning ionlanish potensiali (i) qanchalik kichik bulsa, u element shunchalik …

ing yarmiga) teng. em=e+i yoki em=(e+i)/2 elementlarning metallik va metallmaslik xossalarini takkoslab kurish uchun r.myulliken va l.poling elektrmanfiylikning nisbiy kiymatlaridan foydalanishni taklif qildilar. (jadval 1) kimyoviy bog'lanishning xarakteri o'zaro birikuvchi elementlarning nisbiy elektrmanfiyliklari ayirmasiga bog'liq bo'ladi.agar ikki elementning nisbiy elektrmanfiyliklari orasidagi ayirma katta bulsa (1.5 dan to 3.3 gacha bulsa) bu elementlar orasida ionli bog'lanish xosil bo'ladi. agar bu ayirma juda kichik bulsa, kovalent bog'lanish xosil bo'ladi. ayirma uncha katta bulmasa kutbli bog'lanish yuzaga chiqadi. kimyoviy bog'lanishda asosan valent elektronlar ishtirok etadi. s va r elementlarda valent elektronlar rolini eng sirtki qavatdagi elektronlar, d elementlarda esa sirtki qavatning s elektronlari va sirtkidan oldingi qavatning qisman d-elektronlari bajaradi. ion bog'lanish elektrostatik nazariya asosida tushuntiriladi. bu nazariyaga muvofiy atomning elektron berishi yoki elektron biriktirib olishi natijasida xosil bo'ladigan karama-karshi zaryadli ionlar elektrostatik kuchlar vositasida o'zaro tortishib barkaror sistemani xosil qiladi. masalan, natriy va xlor elementlari olinsa na atomi o'zining yagona valent elektronini …

chalanib ketadi; polyarmas erituvchilarda esa ion bog'lanishli moddalar erimaydi. shuning uchun ularda xam, ion bog'lanishli molekulalar bo'lmaydi. geteropolyar birikmalarning buglaridagina ion bog'lanishli molekulalar uchraydi, bunday bog'larni xosil qilish uchun yuqori temperatura talab etiladi. ion bog'lanishli birikmalarning buglarida faqat sodda molekulalar emas, balki bir necha molekulaning assosiasiya maxsulotlari, oddiy va murakkab ionlar uchraydi. masalan, kaliy xlorid buglarida kcl molekulalaridan tashqari k2cl2, k3cl3 kabi zarrachalar, k+, cl-, kcl-2, k2cl- kabi ionlar bo'ladi. ionlararo o'zaro ta'sir kulon qonuni bilan ifodalanadi. shu sababli ion molekulalar uchun bog'lanish energiyasini xisoblash kiyin emas. agar ionlarni deformasiyalanmagan zaryadli sharlar deb karasak, kulon qonuni kuyidagicha ifodalanadi: f1 - ionlararo tortishuv kuchi l1 va l2 - ion zaryadlari r - ionlararo masofa bir biridan cheksiz uzoq masofada turgan ikki ion o'zaro yaqinlashib, ular orasidagi masofa r ga teng bo'lib kolganda tortishuv natijasida ajralib chiqadigan energiya mikdori q formo'la bilan xisoblanadi. ion bog'lanish ionlararo o'zaro ta'sir natijasida xosil bo'ladi. xar …

ionlarning maksimal soni kation va anionlar radiuslarining bir-biriga nisbatan katta kichikligiga bog'liq. masalan, na+ atrofida eng kupi bilan 6 ta xlor ioni joylashadi, cs atrofida eng kupi bilan 8 ta cl- ioni joylasha oladi. ion bog'lanish yo'naluvchanlik xossalarini namoyon kilmasligi tufayli bitta musbat va bitta manfiy iondan iborat ion bog'lanishli molekulalar odatdagi sharoitda yakka-yakka mavjud bula olmaydi, ular o'zaro birlashib juda kup ionlardan tashkil topgan gigant molekulani – kristallni xosil qiladi. ion bog'lanish nazariyasi asosida faqat ishkoriy metall galogenidlarining va shular tipidagi moddalarning tuzilishini tushuntirish mumkin bo'ldi. lekin h2, o2, n2, cl2 kabi oddiy moddalarning, kupchilik anorganik va organiq moddalarning tuzilishini izox qilish uchun kovalent bog'lanish nazariyasi yaratildi. (lyuis, 1916 yil). kovalent bog'lanish nazariyasi asosida xam, «sirtki qavati sakkiz (yoki ikki) elektrondan iborat atom barkaror» degan mo'loxaza yotadi. bu bog'lanishda konfigurasiya bir atomdan ikkinchi atomga elektron kuchishi natijasida emas, balki ikki atom orasida bir yoki bir nechta umumiy elektron juftlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy va molekulalararo ta'sir"

1403769322_46591.doc 2 2 1 1 r l l f × = r l l 2 1 1 × = h n h h : : .. l e × = m молекулаларнинг тузилиши kimyoviy va molekulalararo ta'sir r e j a : 1. kimyoviy ta'sirlashuvning asosiy xususiyatlari va kimyoviy bog'ni xosil bo'lish mexanizmi 2. kimyoviy bog'ni asosiy turlari 3. kimyoviy elementlarning valentligi 4. atom orbitallarning gibridlanishi 5. koordinasion birikmalarda kimyoviy bog' kimyoviy bog'lanish deganda biz, atomlararo ta'sir etuvchi va ularni birgalikda ushlab turuvchi kuchlarni tushunmogimiz kerak. kimyoviy bog'lanishning kelib chiqish sababi shundaki, atom yoki ionlar bir-biri bilan birikkanda ularning umumiy energiya zapasi ular ayrim-ayrim xolda bo'lganlaridagiga qaraganda kamrok kiymatga ega bo'ladi va sistema barkarorrok xolatni egallaydi. agar biror sistema bir …

DOC format, 81.0 KB. To download "kimyoviy va molekulalararo ta'sir", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy va molekulalararo ta's… DOC Free download Telegram