atom tuzilishi. kimyoviy bog‘lanish

PPT 24 pages 1.5 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

slayd 1 namangan-2022 yil o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan muhandislik-qurilish instituti “kimyoviy texnologiya” kafedrasi soddiqov fatxiddin burxonidinovichning qurilish kimyosi fanidan “atom tuzilishi. kimyoviy bog‘lanish” mavzusidagi ma’ruza darsi uchun elektron dars ishlanmasi * 3.2. n.bor nazariyasi. 3-mavzu. atom tuzilishi. kimyoviy bog‘lanish. 3.1. atom tuzilishi. rezorford tajribasi. 3.3. kvant sonlari va ularning fizik ma`nosi, elektron bulutlar formasi. nazorat savollari o’quv moduli birliklari: 3.4. pauli prinsipi. gund va klechkovskiy qoidalari. 3.5. kimyoviy bog`lanishning vujudga kelishi. 3.6. kimyoviy bog`lanish va uning turlari. 3.7. kimyoviy elementlar valentligi va oksidlanish darajasi. 3.8. kimyoviy elementlar davriy sistemasi va tuzilishi. 3.9. davriy qonun va davriy sistemaning ahamiyati . * atomlar va ularning tuzilishi haqida fikr yuritilganda, qadimgi yunon faylasufi demokritning atom to`g`risidagi fikrini aytib o`tmasdan iloji yo`q. uning fikriga ko`ra, atomlar materiyaning faqat shakli, kattaligi va holati bilan farqlanadigan bo`linmas zarralari hisoblangan. u tabiatdagi barcha atomlarni 4 turga ajratgan. bular er, suv, havo va …

2 / 24

siteti rektori f. lindeman 1905 yilda “kislorod atomi halqa shakliga, oltingugurt atomi esa dumaloq non shakliga ega” degan tasavvurni ilgari surdi. kelvinning “uyurmaviy atom” nazariyasi ham davom etdi. unga binoan, atom chekuvchining og’zidan chiqayotgan tutun halqalariga o’xshaydi. ushbu nazariya haqida kirxgof shunday degan edi: “bu shunday go’zal nazariyaki, u qolgan barcha nazariyalarni yo’qotadi”. 1903 yilda tomson atomning shunday bir modelini ishlab chiqdiki, u yaratgan modelini quyidagicha - atom musbat elektr zaryadi bilan bir tekis to’ldirilgan sferadan iborat bo’lib ichida elektron joylashgan bo’ladi deb izoxlaydi (3.1-rasm). 3.1-rasm. tomson atom modeli sferaning yig’indi musbat zaryadi elektron zaryadiga teng bo’lganligi uchun atom bir butun holatda neytral sistema hisoblanadi. bunday atomning massasi esa uning butun hajmi bo’ylab bir tekis taqsimlangan. atom, ya’ni, sfera ichida kuchli elektr maydoni yuzaga kelmaydi. tomson tomonidan taklif etilgan ushbu atom modeli nazariy model edi. 1911 yilda ingliz olimi ernest rezerford va u boshchiligidagi guruh o’z tajribalari asosida tomson nazariyasining …

3 / 24

iaktiv element (radiy) joylashtirilgan qo`rg`oshinli silindr, f–oltin folga, e–zns bilan qoplangan ekran, m–mikroskop. asbob ichida vakuum bo`lganida folga bo`lmasa, ekranda  zarralarning ingichka oqimi hosil qiladigan stsintillyatsiyalardan iborat yorug` yo`l hosil bo`ladi. biroq, dasta yo`liga folga qo`yilganda sochilish tufayli  zarralar ekranda kattaroq yoyilgan doira bo`yicha taqsimlanadi. eksperimental qurilmani o`zgartirib, rezerford  zarralarning bir qismi (taxminan yigirma mingdan bittasi) 90 gradusdan katta burchakka og`ishini aniqladi (3.3–rasm). haqiqatdan, tomson modeli bo`yicha bu natijani oldindan bilish mumkin emas edi. bunday taqsimlanganda musbat zaryad  zarrani orqaga irg`itib yuborishi uchun yetarli darajadagi intensiv elektr maydon hosil qila olmaydi. rezerford tajribalaridan atomning planetar modeli bevosita kelib chiqadi. markazda atomning deyarli butun massasi yig`ilgan musbat zaryadli yadro joylashgan. butunicha atom neytraldir. shuning uchun atomdagi elektronlar soni, yadroning zaryadi singari, elementning davriy sistemadagi tartib nomeriga teng. 3.3–rasm.  zarralarning og`ishi ravshanki, elektronlar atomda tinch tura olmaydi, chunki bunda ular yadroga qulab tushgan bo`lar edi. ular yadro …

4 / 24

ga bo`lsa elektron yadroga eng yaqin birinchi orbita bo`ylab harakat qiladi; atomning bu holatini qo`zg`almagan, normal yoki asosiy holat deyiladi. bu holda elektron yadro bilan eng mustahkam bog`langan bo`ladi. qo`shimcha energiya qabul qilgan atom qo`zg`algan holatga o`tadi. lekin atomning qo`zg`algan holati nixoyatda qisqa muddatlidir (sekundning yuz milliondan bir ulushi vaqtda). elektron uzoq orbitadan yaqin orbitaga o`tganda atom elektromagnit nur chiqarib o`z energiyasini kamaytiradi. n.bor nazariyasining ikkinchi postulatiga ko`ra, elektron bir orbitadan ikkinchi orbitaga o`tgandagina atom o`z energiyasini o`zgartiradi: elektron kvantlangan orbitalar bo`ylab aylanganda, atom energiya chiqarmaydi va energiya yutmaydi. elektron yadrodan uzoqda turgan orbitadan yadroga yaqin orbitaga o`tganda atom yorug`likning bir kvantiga teng energiya chiqaradi. bu kvantning kattaligi dastlabki va oxirgi holatlarning energiyalari orasidagi ayirmaga tengdir: e = e1 – e2 = h formulada: e1 va e2 – dastlabki va oxirgi holatlar energiyalari; h – plank doimiysi, 6,624·10–34 joul/sek;  – nurning 1 sekunddagi tebranishlar soni (chastotasi):  = s/ …

5 / 24

, kislorod, uglerod va vodorodda 3 tadan, ftor esa faqat 1 ta tabiiy izotopdan iborat. masalan: uglerod 126c, 136c, 146c, kislarod 168o, 178o, 188o, vodorod 11h, 21h, 31h izotopiya hodisasi deyarli hamma elementlarda uchraydi. ko`pchilik elementlar o`zlarining bir necha izotoplari aralashmasidan iborat. masalan, tabiiy qo`rg`oshin atom massalari 206, 207 va 208 hamda yadro zaryadlari 82 ga teng bo`lgan uch izotop aralashmasining; 207,21 bu aralashmadagi atom massalarining o`rtacha qiymatini tashkil qiladi. izotoplar kashf etilgandan keyin kimyoviy element tushunchasiga quyidagicha ta`rif berildi: yadrolarining zaryadlari bir xil bo`lgan atomlar turi kimyoviy elementdir. demak, kimyoviy element tushunchasini ta`riflashda yadro zaryadi asos qilib olinadi. hozirda 118 ta elementning 250 dan ortiq izotopi ma`lum (radiaktiv izotoplar bular jumlasiga kirmaydi). shuningdek, yadro zaryadlari har xil, massalari bir xil bo`lgan atomlar ham mavjud. atom massalari bir–biriga teng, lekin yadro zaryadlari turlicha bo`lgan atomlar izobarlar deyiladi. masalan: 4018ar, 4019k, 4020ca. shuningdek izotonlar deb ataluvchi tarkibida neytronlar soni teng bo`lgan …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom tuzilishi. kimyoviy bog‘lanish"

slayd 1 namangan-2022 yil o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan muhandislik-qurilish instituti “kimyoviy texnologiya” kafedrasi soddiqov fatxiddin burxonidinovichning qurilish kimyosi fanidan “atom tuzilishi. kimyoviy bog‘lanish” mavzusidagi ma’ruza darsi uchun elektron dars ishlanmasi * 3.2. n.bor nazariyasi. 3-mavzu. atom tuzilishi. kimyoviy bog‘lanish. 3.1. atom tuzilishi. rezorford tajribasi. 3.3. kvant sonlari va ularning fizik ma`nosi, elektron bulutlar formasi. nazorat savollari o’quv moduli birliklari: 3.4. pauli prinsipi. gund va klechkovskiy qoidalari. 3.5. kimyoviy bog`lanishning vujudga kelishi. 3.6. kimyoviy bog`lanish va uning turlari. 3.7. kimyoviy elementlar valentligi va oksidlanish darajasi. 3.8. kimyoviy elementlar davriy sistemasi va tu...

This file contains 24 pages in PPT format (1.5 MB). To download "atom tuzilishi. kimyoviy bog‘lanish", click the Telegram button on the left.

Tags: atom tuzilishi. kimyoviy bog‘la… PPT 24 pages Free download Telegram