kimyoviy bog'lar turlari

PPT 30 pages 2.3 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPT

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 9-mavzu: “organik birikmalardagi kimyoviy bog‘ turlari” reja: organik birikmalardagi kimyoviy bog‘ turlari va hosil bo`lishi. ion, kovalent, vodorod bog’lar. kovalent bog‘ va uning turlari: koordinatsion (donor-akseptor) va yarim qutbli kovalent bog‘lar. -va -bog‘lar. kimyoviy bog`lar turlari organik birikmalar uchun qutbsiz yoki kam qutbli kovalent bog`lanish xarakterli bo`ladi. u ikkita ao ni qoplanishi va umumlashgan ikkielektronli bulutni ikkita atom yadrolari bilan ta`sirlashuvi natijasi bo`ladi (2-rasm). buning natijasida sistemaning ichki energiyasi taxminan 250-400 kj/mol ga kamayadi. organik moddalarda uglerod atomi 1s22s2px2py2pz holatda bo`ladi va bir nechta valent holatlarda bo`lishi mumkin. to`yingan uglevodorodlarda u turli shakl va energiyali ao (bir s va 3 ta p-orbitallar) dan iborat bo`lsada, to`g`ri tetraedr uchlariga yo`nalgan to`rtta ekvivalent yoki unga parametrlari bo`yicha yaqin bog`lar hosil qiladi. bu fakt uglerod atomini valent ao lari aralashishi va boshqa atomlar ao lari bilan eng effektiv qoplanish hosil qilishga qodir to`rtta ekvivalent gibrid orbitallar hosil qiladi, …

2 / 30

bo’lsa, bunday bog’ qutubli kovalent bog’ deyiladi. qutbli kovalent bog’ning kordinatsion va yarim qutubli (semipolyar) turlari ham mavjud. koordinatsion bog’ – bir atomning elektron jufti hisobiga hosil bo’lgan kovalent bog’. yarim qutbli kovalent bog’ – koordinatsion va ion bog’lar kombinatsiasidan tashkil topgan kovalent bog’dir. bu bog’ → bilan ifodalanadi. ion bog’ – bir atomdan ikkinchi atomga bir yoki birt nechta elektronning batamom ko’chib o’tishi natijasida ionlarning hosil bo’lishi va bu qarama – qarshi zaryadli ionarning elektrostatik tortishishi natijasida hosil bo’ladigan bog’dir. σ – bog’. agar kovalent bog’ s, p, sp3, sp2 va sp – elektronlarning (atom orbitallarning) asosiy o’qi bo’yicha tutashishi natijasida hosil bo’lsa, bu bog’ σ – bog’ deyiladi. π - bog’. agar kovalent bog’ p elektronlarning (atom orbitallarning) yonlama tutashishi natijasida hosil bo’lsa, bu bog’ π - bog’ deyiladi. kovalent bog’ qutbsiz va qutbli bo’lishi mumkin. kovalent yoki gomepolyar yoki atom bog’lanish. kovalent bog’lanishda ikkita bog’lanish hosil qilayotgan …

3 / 30

om yadrolari bilan ta`sirlashuvi natijasi bo`ladi. buning natijasida sistemaning ichki energiyasi taxminan 250-400 kj/mol ga kamayadi. organik birikmalarda biz kimyoviy bog‘larning kovalent, vodorod va ion bog‘lariga duch kelamiz. organik birikmalarda kovalent bog‘ asosiy o‘rin tutadi. kovalent bog‘ atomlarning qarama-qarshi spinli juftlashmagan valent elektronlarining umumlashi natijasida yoki bir atomga tegishli elektron juft hisobiga hosil bo‘ladi. kovalent bog‘, odatda, elektronga moyilligi bir-biriga yaqin bo‘lgan atomlar o‘rtasida hosil bo‘ladi. kovalent bog‘ ikkita elektron yoki chiziqcha bilan ifodalanadi. masalan: organik birikmalarda kovalent bog’ning σ va π ko’rinishlari mavjud. σ – bog’. agar kovalent bog’ s, p, sp3, sp2 va sp – elektronlarning (atom orbitallarning) asosiy o’qi bo’yicha tutashishi natijasida hosil bo’lsa, bu bog’ σ – bog’ deyiladi. σ – bog’ning hosil bo’lish sxemasi: π - bog’. agar kovalent bog’ p elektronlarning (atom orbitallarning) yonlama tutashishi natijasida hosil bo’lsa, bu bog’ π - bog’ deyiladi. kovalent bog’ kutubsiz va qutubli bo’lishi mumkin. π – bog’ning …

4 / 30

ortishishi natijasida hosil bo’ladigan bog’dir. ionlanish energiyasi – neytral atomdan bitta elektronni tortib olishga ketgan energiya ionlanish energiyasi deyiladi. elektronga moyillik. neytral atomga bitta elektronning birikishi natijasida ajralib chiqqan energiya elektronga moyillik deyiladi. elektromanfiylik – molekuladagi atomning bog’ elektronlarini o’ziga tortish xususiyatidir. element atomining elektromanfiyligi elementlarning davriy sistemasida davrlarda chapdan o’ngga, gruppalarda pastdan yuqoriga qarab ortib boradi. vodorod bog’ – bir molekuladagi elektromanfiyligi katta bo’lgan azot, kislorod, ftor elementlari bilan bevosita qutbli kovalent bog’ hosil qilgan vodorod atomining ikkinchi molekuladagi azot, kislorod va ftor atomlari bilan hosil qilgan kuchsiz bog’i. molekulalararo va ichkimolekulyar vodorod bog'lar mavjud. molekulalararo vodorod bog' ichki molekulyar vodorod bog' alkenlar yoki karbonil guruhdagi qo`sh bog` bilan bog`langan uglerod atomi sp2-gibridlanish holatida trigonal konfiguratsiyaga ega bo`ladi. bu holatda gibrid orbitallar va keyinchalik σ-bog` hosil bo`lishida bitta s va ikkita p-elektronlar qatnashadi. bu bog`lar tekislikda 120o burchak ostida joylashgan (3-rasm). gibridlanmagan p-elektron qo`shni atomni p-elektroni bilan yon (lateral) …

5 / 30

alki vodorod atomlarining itarilishiga bog`liq bo`lsada, yadrolar joylashishi bilan elektron zichlikni taqsimlanishi orasidagi bog`liqlik haqida fikr yuritish mumkin. sp2-gibridlangan uglerod atomi karbkation va radikallarda uchrasa, sp3-holat karbanionlarda bo`ladi. ao gibridlanishi faqat uglerod uchun xos emas. sp3-gibridlanish nh4+ shuningdek molekulaning markaziy atomi hosil qilgan bog`lar soni to`rtdan kam bo`lgan qator holatlarda ham uchraydi (nh3, ph3, h2o: va b.). ion, kovalent va vodorod bog`lar atom musbat zaryadlangan yadro va uning atrofida harakatlanuvchi manfiy zaryadlangan elektronlar majmuasidan iborat. har qanday sistema kabi atom ham ma`lum energiyaga ega. kimyoviy o`zgarishlarda atomning asosan elektronlariga bog`liq energiyalari namoyon bo`ladi. elektronning energiyasi esa uning kinetik va potensial energiyalaridan iborat. sistemaning energiyasi qanchalik kichik bo`lsa, u shunchalik barqaror bo`ladi. ikkita atomdan barqaror molekulaning yuzaga kelishi uchun molekulaning energiyasi uni hosil qilgan alohida atomlar energiyalaridan kichik bo`lishi kerak. eng kam reaksion qobiliyatli, ya`ni elektronlari eng barqaror bo`lgan sistemalar viii-guruh elementlariga mos inert gazlar hisoblanadi. ularning tashqi qavatida 8 ta …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy bog'lar turlari"

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 9-mavzu: “organik birikmalardagi kimyoviy bog‘ turlari” reja: organik birikmalardagi kimyoviy bog‘ turlari va hosil bo`lishi. ion, kovalent, vodorod bog’lar. kovalent bog‘ va uning turlari: koordinatsion (donor-akseptor) va yarim qutbli kovalent bog‘lar. -va -bog‘lar. kimyoviy bog`lar turlari organik birikmalar uchun qutbsiz yoki kam qutbli kovalent bog`lanish xarakterli bo`ladi. u ikkita ao ni qoplanishi va umumlashgan ikkielektronli bulutni ikkita atom yadrolari bilan ta`sirlashuvi natijasi bo`ladi (2-rasm). buning natijasida sistemaning ichki energiyasi taxminan 250-400 kj/mol ga kamayadi. organik moddalarda uglerod atomi 1s22s2px2py2pz holatda bo`ladi va bir nechta valent holatlarda bo`lishi mumkin. to`yingan uglevodorodlarda u...

This file contains 30 pages in PPT format (2.3 MB). To download "kimyoviy bog'lar turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy bog'lar turlari PPT 30 pages Free download Telegram