sanoatda chiqarilyotgan kondensatorlar

DOCX 6 pages 20.9 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.9 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

sanoatda chiqarilyotgan kondеnsatorlarda yozilgan ifodalarini o’qish. reja: 1. mujassamlashuv 2. ixtisoslashuv 3. kooperatsiya 4. kombinatsiya tayanch tushunchalar: mujassamlashuv, ixtisoslashuv, kombinatsiya, kooperatsiya, ijtimoiy shakllar, ishlab chiqarish, sanoat, markazlashuv, iqtisodiyot mujassamlashuv. iqtisodiyot rivojlanishi uning ijtimoiy va hududiy tashkil etilishi bilan bog’liq. ishlab chiqarishning bunday shakllari esa muayyan bir jarayonning ikki tomoni bo’lib, u mohiyatan ijtimoiy va hududiy mehnat taqsimoti xusussiyatlaridan kelib chiqadi. ijtimoiy tashkil etish shakllari mujassamlashuv, ixtisoslashuv, hamkorlik va kombinatlashuvdan iborat. bular ham o’zaro aloqadorlikda rivojlanib boradi va ko’pincha birgalikda sodir bo’ladi. ularning asta-sekin takomillashib borishi, bir-birlari bilan uyg’unlashuvi fan-texnika taraqqiyoti, jamiyat rivojlanishi bilan hamkorlikda yuz beradi. mujassamlashuv va ixtisoslashuv ishlab chiqarishni ijtimoiy tashkil etishning nisbatan oddiyroq shakllari hisoblanadi. biroq, ayni ana shu shakllarning o’zgarib borishi qolgan shakllar, ishlab chiqarish rivojlanish xususiyatlarga katta ta’sir etadi. mujassamlashuv, eng avvalo, korxona yoki boshqa ishlab chiqarish ob’yektlarining katta-kichikligini anglatadi. mujassamlashuv yoki ishlab chiqarishning to’planishi, yig’ilishi xalq xo’jaligining barcha tarmoqlariga tegishlidir. ammo geografik jihatdan u …

2 / 6

haharlar va iqtisodiy rayonlar joylashuvini esa urbanistik va hududiy mujassamlashuv sifatida ko`rsatish mumkin. mujassamlashuvning bu shakllari bir-biriga o`tib turadi va turli rayon yoki mamlakatlarda har xil birikmada bo`ladi. masalan, shaharning markazlashuv darajasi ma’lum bir bosqichga yetgandan keyin o`ziga xos vaziyat vujudga keladi, ya’ni endi mazkur shaharda qo`shimcha korxonalarni qurish imkoniyati qolmaydi. ekologik, uy-joy, transport muammolari keskinlashadi, qurish uchun yer maydoni ham yetishmaydi va ayni paytda yangi korxona bu markazdan olisda joylashuvini ham “istamaydi”. demak, yirik shaharda ham emas, uzoqda ham emas shaharning ichki imkoniyati yo`q, korxona esa undan yiroqlasha olmaydi. natijada yangi korxona yoki ilmiy tekshirish muassasalari, oliy o`quv yurtlari yirik shaharning ta’sir doirasida o`rnashadi- shahar aglomeratsiyasi yoki sanoat tuguni vujudga keladi. misol qilib, toshkent atrofida joylashgan go`sht kombinati, o`rtaovul shaharchasida toshies, toshkent agrar universiteti yalang`och manzilgohida, yadro fizikasi instituti ulug`bek shaharchasida, alkogolsiz ichimliklar kombinati qibrayda ko`rsatish mumkin. toshkent aholisi ehtiyoji va xo`jaligi uchun zarur bo`lgan bu korxonalarni poytaxtda qurishning …

3 / 6

a mavjud korxonalar o`zbekiston respublikasi sanoat mahsulotining taxminan 17-20 foizini beradi- bu urbanistik mujassamlashuv bo`ladi. agar farg`ona vodiysini respublikamizning asosiy pilla yoki meva maskani, neft mahsulotlari yoki o`simlik yog`i chiqaruvchi rayoni sifatida ko`rsak, u holda hududiy mujassamlashuvni nazarda tutgan bo`lamiz. mujassamlashuvning yuqori yoki pastligi ayni paytda ma’lum bir sohaning rivojlanganlik darajasini belgilaydi. bu yerda umumiy maxraj bo`lib shahar, viloyat yoki boshqa bir joyda yashovchi aholining ulushi, hissasi xizmat qiladi. aytaylik, farg`ona vodiysida o`zbekiston respublikasi aholisining 27 foizi joylashgan. agar u yoki bu ishlab chiqarish ko`rsatkichi shu raqamdan qancha yuqori bo`lsa, u holda mazkur ishlab chiqarish tarmog`i vodiyda rivojlangan, mujassamlangan bo’ladi. yuqori darajadagi mujassamlashuv, ayniqsa o’ta yirik korxonalarni barpo etish hamma vaqt ham ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan samarali emas. bunday hollarda xom ashyo va tayyor mahsulotni transportda tashish xarajatlari ko’payadi, ishchi kuchi yetishmaydi va eng muhimi-ekologik muvozanat buziladi. mujassamlashuv ob’yektiv qonuniyat, biroq u barcha mamlakatlarga xos va iqtisodiy samaradorlikka ega bo’lsada, uning ma’lum …

4 / 6

a past. qolaversa, xo’jalikning, jumladan sanoatning barcha tarmoqlarida ham masalan, avtomobilsozlik, neftni qayta ishlash, kimyo va boshqa sanoat tarmoqlarida mayda hajmdagi sanoat korxonalarini qurib bo’lmaydi. o’z navbatida to’g’ri tashkil etilgan yirik korxonalar mintaqa va milliy iqtisodiyotning tayanchi, mamlakat qudratini, uning jahon bozorida qatnashuvini ta’minlaydi. ixtisoslashuv ham ishlab chiqarishni tashkil etishning muhim shakli bo’lib, u mehnat taqsimoti va iqtisodiy rayonlarni tarkib topishi bilan chambarchas bog’liq. uning uch bosqichi va uch turi mavjud. ixtisoslashuvning uch bosqichi deganda korxona, shahar yoki rayon miqyosidagi ixtisoslashuv tushuniladi. ularning har biriga hududiy yoki ijtimoiy mehnat taqsimoti natijasida ma’lum bir mahsulotni ishlab chiqarilishi biriktiriladi. o’z navbatida ixtisoslashuv shu korxona va rayonlarning mehnat taqsimotida tutgan o’rnini belgilab beradi. ixtisoslashuvning uch turi-bu qism, texnologik yoki yarim mahsulot va tayyor mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashuvidir. ixtisoslashuvning bunday ko’rinishlari bir-biri bilan uzviy bog’liq va ular turli hududiy bosqichda o’zgacha xususiyatga ega bo’ladi. ixtisoslashuv oqibatida xalq xo’jaligining tarmoqlari vujudga keladi, iqtisodiy rayonlar, shaharlarning …

5 / 6

ak gazlamasi, neft sanoatiga ixtisoslashgan deyish biroz mushkulroq, sababi bu mahsulotlar o’zbekistonda hozircha yetarli ishlab chiqarilmaydi va ular mahalliy talabni to’la qondirganicha yo’q. rayon yoki viloyat, jamoa xo’jaligida, respublikada ishlab chiqilgan mahsulot shu yerning o’zida batamom iste’mol qilinsa yoki aksincha, ushbu mahsulot mahalliy sharoit ehtiyojini qondirmay, balki chetga chiqarilsa, har ikkala holda ham to’laqonli ixtisoslashuv bo’lishi mumkin emas. masalan, rossiya federatsiyasining markaziy iqtisodiy rayonida belorussiyadan ko’proq kartoshka yoki boltiqbo’yi respublikalariga ko’ra ko’proq sut ishlab chiqariladi. ammo na kartoshka va na sut rossiyaning markaziy rayoni uchun ixtisoslashgan tarmoq hisoblanmaydi, zero bu mahsulotlarning hammasi o’z joyida iste’mol qilinadi, chunki rayonning o’zida 30 mln dan ziyod aholi yashaydi. ayni paytda kartoshka belorussiya respublikasi uchun, sut boltiqbo’yi mamlakatlariga ixtisoslashgan tarmoq bo’lib xizmat qiladi. ixtisoslashuv albatta, faqat moddiy ishlab chiqarishga tegishli emas, u barcha ijtimoiy jabhalarga ham molik xususiyatdir. qolaversa, ayrim oliygohlar o’qituvchi, boshqalari agronom, muhandis, tabobatchi kabi mutaxassislarni tayyorlaydi. chunki bu oliygohlar shunday xodimlarni …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sanoatda chiqarilyotgan kondensatorlar"

sanoatda chiqarilyotgan kondеnsatorlarda yozilgan ifodalarini o’qish. reja: 1. mujassamlashuv 2. ixtisoslashuv 3. kooperatsiya 4. kombinatsiya tayanch tushunchalar: mujassamlashuv, ixtisoslashuv, kombinatsiya, kooperatsiya, ijtimoiy shakllar, ishlab chiqarish, sanoat, markazlashuv, iqtisodiyot mujassamlashuv. iqtisodiyot rivojlanishi uning ijtimoiy va hududiy tashkil etilishi bilan bog’liq. ishlab chiqarishning bunday shakllari esa muayyan bir jarayonning ikki tomoni bo’lib, u mohiyatan ijtimoiy va hududiy mehnat taqsimoti xusussiyatlaridan kelib chiqadi. ijtimoiy tashkil etish shakllari mujassamlashuv, ixtisoslashuv, hamkorlik va kombinatlashuvdan iborat. bular ham o’zaro aloqadorlikda rivojlanib boradi va ko’pincha birgalikda sodir bo’ladi. ularning asta-sekin takomillashib borishi, bir-...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.9 KB). To download "sanoatda chiqarilyotgan kondensatorlar", click the Telegram button on the left.

Tags: sanoatda chiqarilyotgan kondens… DOCX 6 pages Free download Telegram