hududiy ishlab chiqarish haqidagi nazariyasi va iqtisodiy geografik rayonlashtirish

DOCX 39,9 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1670931912.docx hududiy ishlab chiqarish haqidagi nazariyasi va iqtisodiy geografik rayonlashtirish reja: 1. hududiy ishlab chiqarish majmualari – iqtisodiy geografiyaning asosiy tushunchalaridan biri. 2. n.n. kolosovskiyning hududiy ishlab chiqarish majmualari to’g’risidagi nazariyasi. 3. hududiy ishlab chiqarish majmualarining funktsional tiplari va klassifikatsiyasi. 4. energiya ishlab chiqarish sikllari. 5. hududiy ishlab chiqarish majmualari g’oyasining amalga tadbiq qilinishi. hududiy ishlab chiqarish majmualari (hichm) iqtisodiy-ijtimoiy geografiyaning jahon ahamiyatiga ega bo’lgan nazariy yutuqlardan biridir. uni yaratishda, eng avvalo, n.n. kolosovkiyning xizmatini ko’rsatish joiz. xx asrning 20-yillarida goelro, ya’ni rossiyani elektrlashtirish davlat rejasi doirasida i.g. aleksandrov ish ola bora turib va, ayniqsa, dneproges loyihasini ishlab chiqish jarayonida rayon kombinatlari haqidagi o’zining nazariyasini yaratdi. xx asr 30-yillarda esa bu muhim masalani u aniqlashtirdi, chuqur o’rganib rayon ishlab chiqarish kombinatlarini barpo etish lozimligini ta’kidladi. keyinchalik n.n. kolosovskiy i.g. aleksandrovning rayon ishlab chiqarish kombinatlari to’g’risidagi ta’limotidan ural, sibir va qozog’iston kabi yirik rayonlar misolida amaliy foydalandi, uni boyitdi va shu …

lab chiqarish korxonalar yig’indisi hamma vaqt ham kompleks (majmua) bo’la olmaydi, deb uqtirgan edi. bunday oddiy hududiy joylashish gruppirovkani tashkil etadi, xolos. demak, biz qo’shimcha qilar ekanmiz, har qanday hududiy majmua bu guruh, ammo har qanday guruh majmua bo’lavermaydi. keyinchalik hichm nazariyasini rivojlantirishga n.n. baranskiy, n.t. agafonov, a.g. aganbegyan, m.k.bandman, n.n.nekrasov, yu.g.saushkin, t.m.kalashnikova, m.n.stepanov, a.i.chistobayev, a.t.xrushev, m.m.palamarchuk, z.m.akramov, s.k.ziyodullayev, a.g.batigin, k.n.bedrintsev kabi bir qator olimlar o’z hissalarini qo’shdilar. tajribalar hamda faktik materiallar shuni tasdiqlaydiki, hududiy (yoki geografik) mehnat taqsimoti fundamental tushuncha bo’lib, u iqtisodiy rayonlashtirish va hududiy ishlab chiqarish majmualarining vujudga kelishiga asos bo’lib xizmat qiladi. boshqacha qilib aytganda, hududiy mehnat taqsimoti birlamchi, qolgan ikki tushuncha esa uning natijasidir. n.n.kolosovkiy ishlab chiqarishning hududiy majmualari (yoki hududiy ishlab chiqarish majmualari, bizningcha, bular bir xil ma’noga ega) iborasi iqtisodiy rayonlar to’g’risidagi tushuncha o’rnini egallamasligi kerak; bu iqtisodiy rayonlarning «yadrosi»ni tashkil etadi, xolos deb uqtirgan edi. darhaqiqat, hududiy ishlab chiqarish majmualari mazmun va …

ar tomonlama yondoshish kerak va hududiy ishlab chiqarish majmualarining turli xil bo’lishini unutmaslik lozim. aks holda, chalkashliklar vujudga kelishi muqarrar. albatta, iqtisodiy rayon xo’jaligi o’zining mohiyati va maqsadiga ko’ra har tomonlama (kompleks) rivojlanishi lozim. ana shu nuqtai nazardan iqtisodiy rayonlar xo’jaligini real yoki potentsial hududiy ishlab chiqarish majmuasi sifatida ko’rish mumkin. bu yerda biz tushunmovchilikka imkoniyat qoldirmaslik maqsadida bunday hududiy ishlab chiqarish majmualarini «ma‟muriy rayonlar darajasidagi majmualar» deb yuritishni taklif etamiz. n.n. kolosovskiy aytgan ma’noda, ya’ni ma’lum bir joyda ishlab chiqarish korxonalarining o’zaro bog’liq holda joylanishi va rivojlanishi asosida vujudga kelgan majmualar esa tom ma’noda yoki «an’anaviy hududiy ishlab chiqarish majmualari», deb atalishi to’g’riroq. n.n.kolosovskiy shogirdlaridan biri m.k.bandman bunday hududiy ishlab chiqarish majmualarni mamlakat ahamiyatiga molik, muhim bir muammoni hal etishga, bir maqsadga qaratilgan dasturli majmualar, deb yozadi. ular, odatda, real voqelikda vujudga keladi va ma’muriy chegaralarga ko’pincha mos kelmaydi. sababi-mazkur hududiy majmualar asosida qandaydir tabiiy geografik obyektlar, masalan, daryo …

bo’sh» joyda bu maqsadga erishish osonroqdir. majmua yaratuvchi tarmoq sifatida esa ko’proq yoqilg’i-energetika sanoati asos bo’lib xizmat qilishi ham, shubhasiz, bir holdir. masalan, rossiya federatsiyasidagi bratsk hududiy ishlab chiqarish majmuasini olaylik (uning dastlabki loyihasini n.n.kolosovkiy rahbarligidagi olimlar guruhi yaratgan). bu yerda yirik 4 mln kvt dan ortiq quvvatga ega bo’lgan suv elektr stantsiyasi qurildi va, ayni paytda, bo’lajak suv ombori maydonini o’rmondan tozalash maqsadida yog’och-sellyuloza sanoati vujudga keldi. arzon elektroenergiyaning mavjudligi energiyani ko’p istemol qiluvchi tarmoqlarni o’ziga «tortdi» va, natijada, bu yerda uchinchi yirik korxona alyuminiy zavodi barpo etildi. rangli metallurgiya va o’rmon sanoati yana «zanjirsimon» tarzda boshqa korxonalar vujudga kelishini (jumladan, mashinasozlik, kimyo) taqozo etdi. bunday majmualar o’rta osiyo respublikalarida qulay tabiiy sharoitda, aholi va mehnat resurslari bilan yaxshi ta’minlangan mintaqada va faqatgina energetika emas, balki agroiqlimiy resurslar asosida ham vujudga kelishi mumkin. demak, respublikamiz hududiy ishlab chiqarish majmualari sug’oriladigan dehqonchilik, agrosanoat tarmoqlari va mehnatni ko’p talab qiluvchi korxonalarini …

lari va b.) mavjudligidan kelib chiqadi. masalan, paxta ekiladigan rayonlarni olaylik: bunday joylarda, odatda, paxta tozalash zavodi, uning yonida yog’ zavodi, ularning chiqindilari asosida esa chorvachilik fermasini tashkil etsa bo’ladi. bu yerda majmua hosil qiluvchi tarmoq paxtachilik hisoblanadi va u boshqa tarmoq yoki korxonalar joylanishiga sabab bo’ladi. tabiiyki, bunday korxonalar alohida-alohida, tarqoq joylashsa, ularning har biri uchun yuqoridagi infratuzilma shahobchalari kerak. bu esa iqtisodiy jihatdan nomaqbuldir. agar ularning barchasi bir joyda hududiy tashkil etilsa, katta tejamkorlikka va, binobarin, katta samaradorlikga erishiladi. shu bois, aytish mumkinki, iqtisodiy geografiya fanini «iqtisodiy» qiluvchi asos ham aynan hududiy ishlab chiqarish majmualaridir. zero, ular ikki kara ikki to’rt emas, besh bo’lishini ta’minlaydi. bu nazariyaning ahamiyati ayniqsa, mamlakat xalq xo’jaligini boshqarishdagi hududiy tamoyildan to’g’ri foydalanishda yaqqol ko’zga tashlanadi. darhaqiqat, mamlakatimiz milliy iqtisodiyotini hozirgi qayta qurish davrida hududiy dasturlarni keng joriy qilish nihoyatda muhimdir. hududiy dasturlash tarmoqlar asosida boshqarishga qaraganda mahalliy tabiiy-ekologik, ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarni hamda shu joyning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hududiy ishlab chiqarish haqidagi nazariyasi va iqtisodiy geografik rayonlashtirish" haqida

1670931912.docx hududiy ishlab chiqarish haqidagi nazariyasi va iqtisodiy geografik rayonlashtirish reja: 1. hududiy ishlab chiqarish majmualari – iqtisodiy geografiyaning asosiy tushunchalaridan biri. 2. n.n. kolosovskiyning hududiy ishlab chiqarish majmualari to’g’risidagi nazariyasi. 3. hududiy ishlab chiqarish majmualarining funktsional tiplari va klassifikatsiyasi. 4. energiya ishlab chiqarish sikllari. 5. hududiy ishlab chiqarish majmualari g’oyasining amalga tadbiq qilinishi. hududiy ishlab chiqarish majmualari (hichm) iqtisodiy-ijtimoiy geografiyaning jahon ahamiyatiga ega bo’lgan nazariy yutuqlardan biridir. uni yaratishda, eng avvalo, n.n. kolosovkiyning xizmatini ko’rsatish joiz. xx asrning 20-yillarida goelro, ya’ni rossiyani elektrlashtirish davlat rejasi doirasida i.g. aleksa...

DOCX format, 39,9 KB. "hududiy ishlab chiqarish haqidagi nazariyasi va iqtisodiy geografik rayonlashtirish"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hududiy ishlab chiqarish haqida… DOCX Bepul yuklash Telegram