xix asrning ikkinchi yarmida psixologiyaning mustaqil fan sifatida rivojlanishi

DOCX 9 pages 26.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.1 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

xix asrning ikkinchi yarmida psixologiyaning mustaqil fan sifatida rivojlanishi. xix asrning o’rtalarida psixologiyani mustaqil fan sifatida shakllanishi uchun qator ilmiy asoslar vujudga kela boshlagan. psixologiya o’zining taraqqiyoti bo’yicha avval assotsiativ psixologiya yo’nalishi va keyinchalik emperik psixologiya vujudga kelgan bo’lsa, bu bilan u psixologiyaning mustaqil, fan sifatida shakllanishi uchun ma’lum asosini vujudga keltira boshlagan. x1x asrning o’rtalarida va ikkinchi yarmida psixologiyaning mustaqil fan sifatida ajrlib chiqishi uchun ob’ektiv sharoit vujudga kelgan. 1871 yilda t.ribo frantsuz olimi psixologiya mustaqil fan bo’lishi kerak, chunki psixik hodisalar va ko’rinishlar shunchalik ko’pki, bularning o’z metodlari yordamida o’rganish kerak, degan bo’lsa nemis olimi n.gord psixologiya sohasida ko’plab ilmiy asarlar bu fanning boshqa tabiiy fanlar bilan aloqasi mavjudligini uni o’rganish ob’ekti va vazifalarining haddan tashqari ko’pligi psixologiya tarixi mustaqil fan bo’lib shakllanishga da’vat etdi. psixologiyaning mustaqil fan bo’lishi uchun undan falsafa elementlarini chiqarib tashlash kerak va uni tabiiy fanlar yutuqlari bilan boyitish kerak degan tushunchalarni ilgari surdi …

2 / 9

ishlaydi degan fikrni ilgari surdi. uning bu fikrini frantsuz fiziologi monandi eksperimental ravishda tasdiqladi. (1822 y.) va fiziologiya afnida «bol’moxandi» qonuni deb nomlandi. yangi fiziologiyaning asoschisi bo’lgan iogan moller (1821-1858) nerv sistema fiziologiyasi sohasida reflektor akti va reflektor yoyining, orqa miyaning reflektor tabiati haqidagi qonuniyatni ilgari surdi. myuller bilan bir qatorda bir fikrni ingliz fiziologi m.xoll (1790-1857) isbotladi. bundan tashqari myuller o’zining o’quvchisi gelmgols bilan birgalikda sezgi organlarining spetsifik energiyasi haqidagi ta’limotga ham asos soldi. xuddi mana shu davrda chex olimi yan. pruksh (1887-1869) ko’zning to’r pardasida obrazlarning hosil bo’lishi va predmet obrazlarining saqlanib qolishidagi energiyaning saqlanish qonuniyatiga ham asos soldi. myuller idrokning fazoviy loklizatsiyasini hisobga olgan holda nativizm yo’nalishiga asos soldi bu ta’limotni uning shogirdlari k.shtruf va erix gerinlar qo’llab-quvvatladi va rivojlandi. shu davrda nemis olimlari yung rangli ko’rinishning uch komponentli nazariyasini yaratdi. uning fikriga ko’ra to’r parda retseptorni o’z ichiga oldi. bular qizil, ko’k, siyohrang. bu uchchala rangning …

3 / 9

ni ilgari surdi. r.gol’s (1821-1894) nerv jarayonlarini o’rgandi. ko’z sutrukturalarini o’rganish uchun avtomolskov yaratdi. gol’s tajribalar natijasida ko’rish va eshitish muammolari ancha ilgari surildi. avstryalik vrach a.f. gall’ miya morfologiyasini o’rgandi va birinchi bor franelogiya ta’limotini yaratdi. ya’ni (insonning yuz ko’ziga qarab xarakterini yaratish ma’nosi). per flonerts (1782-1862 qushlar miyasini o’rgandi va ularning yarmiga ta’sir ko’rsatib, ma’lum vaqt o’tgach tiklanish xususiyatiga ega ekanligini isbotlab berdi. frantsuz anatomi broka va nemis anatomi bosh miya yarim sharlarini o’rganishda nutq faoliyatlariga xos bo’lgan donalar mavjudligini aniqladi va bu zonalar bu olimlarning nomi bilan so’zning oblastlari uchun «bron - markazi» ( (1861 yilda) va so’zning senzor oblastlari uchun «vernin markazi» esa psixik funktsiyalarning lokalizatsiyasi ta’limotini yaratdi va keyinchalik xet bu ta’limotni rivojlantirdi. nemis olimi fexner (1801-1820) psixologiya psixofizika elementlarini kiritdi va psixotrika tushunchasini ham qo’llay boshladi. golland fiziologi f.donders (1818-1989) vaqtni o’lchash metodikasi bo’yicha psixometrika ta’limi rivojlandi. avstraliyalik fizik z.eksler fanga reaktsiya vaqti terminini …

4 / 9

sixologiyaning mustaqil fan sifatida ajralib chiqishi uchun asosiy omillardan biri hisoblanadi. xush asrning ikkinchi yarmiga kelgan paytda psixologiya mustaqil fan sifatida shakllana boshladi. psixologiya shakllanishining dastlabki bosqichlarida uning programmasini ishlab chiqqan asosiy muaommlardan biri hisoblanadi. qator olimlar tomonidan ko’plab programmalar ishlab chiqildi. hozirgi kunda psixologiya taraqqiyoti uchun va uning mustaqil bo’lishi uchun eng asosiy bo’lgan programmalarning ikki variantigina fanda mustaqil o’rin olgan. 1. vilgelm vunt tomonidan taklif qilingan programma; 1. sechenov i.m. tomonidan ishlab chiqilgan programma: v.v.vunt o’zining (1832-1820) fiziologik psixologiya kursida ko’rsatib o’tdi. birinchi programmani vuntning asosiy tadqiqotlari idrok psixologiya bag’ishlagan bo’lib ,uning asari idrok nazariyasi haqida ocherklar (1862) psixologiyaning mustaqil fan ekanligini isbotlashga harakat qildi. (1863) inson va hayvon ruhi haqida ma’ruzalar asarida inson ruhining mahsuli psixika haqida va uni tadqiq etish va o’rganish haqidagi qator fikrlarni bildirdi. vuntning mana shu asari keyinchadik borib psixologiyaning butun bir yarmini yaratdi, ya’ni vunt xalqlar psixologiyasiga asos soldi. keyinchalik bu psixologiya …

5 / 9

o’ldilar. vunt maktabining shakllanish psixologiyasining mustaqil fan bo’lishi uchun asosiy omil hisoblanadi. vunt psixologiyaning predmeti haqidagi dastlabki fikrlarni inkor qilgan holda uning predmeti izchil tajribaga asoslanadi. bu maxning neytral elementlar haqidagi ta’limning davomi edi. max falsafada ob’ektiv odam taraqqiyotiga aloqasi yo’q degan edi. shunga asosan psixologiyani o’rganish predmeti ong hisoblanadi. psixologiya psixik jarayonlarni o’rganish kerak degan fikrni bir o’rtaga tashladi. vunt xulq va faoliyat tushunchalarini psixologiyadan chiqarib taladi. assotsiyalar haqidagi g’oyalarni rivojlantirdi. fanga apperseptsiya terminini kiritdi . vuntning fikricha apperseptsiya bu ongning alohida funktsiyasi bo’lib o’zining ko’rinishi va 1881 yildan boshlab birinchi bor psixologiya jurnaligi asos soldi. ikki programmani vunt bilan bir qatorda i.m.sechenov (1828-1905) ishlab chiqdi. sechenov harbiy dengiz bilim yurtini peterburgdagi moskva universiteti meditsina fakul’tetini tamomlab, 1863 yilda u o’zining shoh asari «bosh miya reflekslari» asarini yaratdi. bu asarida kuchli va kuchsiz harakatlarning reflektor nazariyasini yaratdi. 1873 yilda rus olimi k.d. kovolyov bilan tortishuv natijasida o’zining kim va …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xix asrning ikkinchi yarmida psixologiyaning mustaqil fan sifatida rivojlanishi"

xix asrning ikkinchi yarmida psixologiyaning mustaqil fan sifatida rivojlanishi. xix asrning o’rtalarida psixologiyani mustaqil fan sifatida shakllanishi uchun qator ilmiy asoslar vujudga kela boshlagan. psixologiya o’zining taraqqiyoti bo’yicha avval assotsiativ psixologiya yo’nalishi va keyinchalik emperik psixologiya vujudga kelgan bo’lsa, bu bilan u psixologiyaning mustaqil, fan sifatida shakllanishi uchun ma’lum asosini vujudga keltira boshlagan. x1x asrning o’rtalarida va ikkinchi yarmida psixologiyaning mustaqil fan sifatida ajrlib chiqishi uchun ob’ektiv sharoit vujudga kelgan. 1871 yilda t.ribo frantsuz olimi psixologiya mustaqil fan bo’lishi kerak, chunki psixik hodisalar va ko’rinishlar shunchalik ko’pki, bularning o’z metodlari yordamida o’rganish kerak, degan bo’lsa nemis olim...

This file contains 9 pages in DOCX format (26.1 KB). To download "xix asrning ikkinchi yarmida psixologiyaning mustaqil fan sifatida rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: xix asrning ikkinchi yarmida ps… DOCX 9 pages Free download Telegram