psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishiga zamin yaratilishi

DOC 43.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404027151_49932.doc psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishiga zamin yaratilishi psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishiga zamin yaratilishi reja: 1. assotsiativ psixologiya. 2. eksperimental psixologiya. 3. veber va fexner. 4. v. vundt. assotsiativ psixologiya bekon va gobbsdan boshlab empirik psixologiyaning vazifalaridan biri psixik hodisalar tarkib topgan elementlarni aniklashdan iborat edi. yuqorida aytilganday, bekon bilan gobbs tasavvur hamda sezgini shunday elementlardir deb hisobladilar. psixologlar psixik elementlar murakkab struktura (tarkib) va protsesslarga birikishida buysunadigan qonunlarini topishga intiladilar. masalan, gobbs psixik hodisalar intilish va qochish qonuniga buysunadi deb hisoblagan. xviii asrning ikkinchi yarmida ingliz psixologlari yum va gartli har xil psixik hodisalar va elementlar ideya - tasavvurlarning yaxlit bo`lib birlashishining asosiy qonuni sifatida assotsiatsiyalar haqidagi ta‘limotni ilgari surdilar, assotsiatsiyalar xaqidagi bunday ta‘limot bir vaqtda ham idealistiq ham materialistik yo`nalishda paydo bo`di. idealistik yo`nalishning vakili (va umuman assotsiativ oqimning asoschisi) david yum (1711-1776 y.) edi. uning ta‘limotiga ko`ra, ongning barcha murakkab hodisa va mahsullari va o`zining «men» …

k psixologyyaning ichida «assotsiativ psixologiyalar» deb atalgan alohida oqim paydo bo`di. bu oqim xix asrning uch choragi mobaynida hukmron mavqeni egallab oldi: xix asrda assotsiativ psixologiyaning tarafdorlari angliyada djeyms mil (1773-1836 y.), djon styuart mil (1806-1837 y.), aleksandr ben (1818-1903 y.), gerbert spenser (1820-1903 y.) edilar. bularga fransiyada t. ribo (1829-1916 y.), germaniyada teodor tsigen (1862-1950 y.) larni va qisman yulius ebbingao`zni (1850-1909 y.) ham kiritish mumkin. assotsiativ psixologiyaning vakillari barcha murakkab psixik protsesslar (xotira, tafakkur va nutq, xayol va iroda) bir xil birlamchi psixik elementlar bo`lgan sezgilardan va ularning nusxasi bo`lgan tasavvurlardan hosil bo`ladilar deb da‘vo qildilar. ayrim-ayrim sezgi va tasavvurlar assotsiatsiyalarning qonunlariga binoan, o`zaro mexanik bog`lanishlar bilan birlashadilar. masalan, xotira protsesslari assotsiatsiyalarga tenglashtirib qo`yiladi, ya‘ni esda qoldirish yangi assotsiatsiyalar hosil qilishdir, esga tushirish zsa avval mustahkamlangan assotsiatsiyalarning jonlanishidir. assotsia-nistlarning fikricha, tafakkur ruhning alohida bir qobiliyati yoki maxsus psixik qobiliyati emas: tafakkur ham faqat tasavvurlarning assotsiatsiyalar qonuniga binoan harakatlanishidir. …

alar bilan birikishidir. gap va so`zlarning haqiqiy mohiyati nutq organlari faoliyati orqali hosil bo`ladigan, «ohang va shovqinlaridan va bu faoliyat natijasida harakat va holatni sezishdan, ya‘ni eshitish va kinestetik yoki nutq ta‘sirotlaridan iboratdir. kayd qilingan hap ikkala so`z elementlari ham o`zaro mustahkam assotsiatsiyalar bilai bog`langan, deb ta‘kidlaydi ebbingao`z. nutq protsesslarida, ya‘ni fikrning shakllanishida, fikrni o`zgalarga bayon qilishda va o`zgalariing fikrini o`zlashtirishda assotsiativ protsess-lar, alohida tasavvurlar, xususan so`zlarning asosiy elementlari bo`lgan harakat (kinestotik) tasavvurlar bilan tovush tasavvurlari urtasida bog`lanishlar hosil bo`ladi. hytq maxsus funktsiya sifatida tafakkur bilan tashqi - assotsiativ bog`lanishlardan tashqari hech qanday munosabatda bulmaydi. bu psixologlarning ta‘limotiga ko`ra, diqqat ongimizda qolgan barcha tasavvurlarni siqib chiqargan, qandaydir bitta tasavvurlar gruppasining hukmron bo`lishi bilan izohlanadi, emotsiyalar xush va noxush hislarni anglash bilan birlashgan sezgi hamda tasavvurlar yig`indisidir va hokazo. assotsianistlar inson shaxsining o`zini ham o`z tanasini sezishga va shunga mos keladigan tasavvurlarga («tasavvurlar birikmasi»ga) asoslangan ancha barqaror va doimiy psixik hodisalar …

rishlariga tenglashtirish mumkin emas va shu momentlar bilan tafakkur oddiy assotsiativ protsesslardan tubdan farq qiladi. biz assotsiativ protsessda, avvalo, tasavvurlar harakatini ko`ramiz, bunda ongimizda hosil bo`lgan har qanday tasavvur avvalgi tasavvurlar yoki idrok tufayli hosil bo`ladi. lekin, bir xil turtki (idrok yoki tasavvur) orqali birin-ketin paydo bo`lgan tasavvurlar o`z yo`lida har xil yunalishlarga ega bo`lishlari mumkin. birinchidan, tafakkurda ham, albatga, tasavvurlar yoki boshqa psixik mahsullar (hukm tushuncha)ning harakati sodir bo`ladi. lekin bu yerda bu harakat avvalgi idrok va tasavvurlar turtkisi sodir bulmasdan, balki dastavval quyilgan maqsad va vazifa bilan belgilanadi va boshqariladi. tafakkur maqsadga muvofiq yunaltirilgan protsessdir. tafakkur protsessi hamma vaqt birorta masalani hal qilishga yunaltirilgan bo`ladi. ikkinchidan, assotsiativ protsesslar esa passiv protsesslardir. assotsiativ qonunga binoan tasavvurlar harakati go`yo o`z-o`zicha ruy beradi, bu harakat oldindan belgilanmasdan, ongli kuch sarflanmagan holda boraveradi. agar tasavvurlarning assotsiativ oqimida aktivlik bo`lsa ham, u beixtiyor aktivlikdir. bu urindagi beixtiyor aktivlik shaxsning emotsional holati bilan mavjud …

n hosil qilinmaydi. tafakkur mahsuldor (produktov) protsessdir. bunda ongimiz yangi mazmunga, yangi mahsulotga ega bo`ladi. bu yangi mahsulot ob‘ektiv borliqning shunday momentlarini aks ettiradiki, bu momentlarni bevosita sezgi organlari orqali bilish mumkin emas, binobarin, tasavvurlarda ham takrorlash mumkin emas. eksperimental psixologiya ma‘lumki, xix asr fizika, biologiya, fiziologiya, ximiya va boshqa tabiat fanlarning gurillab usishi bilai harakterlanadi. fanda paydo bo`lgan eksperimental metodning keng qullanilishi fanning bunday usishiga yordam berdi. xviii asrning oxiri xix asrning boshlaridayoq psixologlar urtasida psixik hodisalarni urganishda eksperimentni tadbiq kilish mumkin emasmikan degan masala maydonga chiqdi. bu masala bo`yicha filosof kant o`z fikrini aytdi. uning fikricha, psixologiyada eksperimentning bo`lishi mumkin emas, ularga matematikani tadbiq qilish mumkin emas. psixik hodisalarni ulchashning mumkinligi, binibarin, psixologiyada eksperimetning bo`lishi mumkinligi haqida nemis psixologi i. gerbart (1776-1841 y.) ijobiy fikr aytgan. u «psixologiyada matematikani tadbiq etish mumkin va zarurligi haqida» shunday degan: «mening tekshirishlarim amalda faqat psixologiyaning o`zi bilan cheklanib qolmasdan, balki fizikaga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishiga zamin yaratilishi"

1404027151_49932.doc psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishiga zamin yaratilishi psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishiga zamin yaratilishi reja: 1. assotsiativ psixologiya. 2. eksperimental psixologiya. 3. veber va fexner. 4. v. vundt. assotsiativ psixologiya bekon va gobbsdan boshlab empirik psixologiyaning vazifalaridan biri psixik hodisalar tarkib topgan elementlarni aniklashdan iborat edi. yuqorida aytilganday, bekon bilan gobbs tasavvur hamda sezgini shunday elementlardir deb hisobladilar. psixologlar psixik elementlar murakkab struktura (tarkib) va protsesslarga birikishida buysunadigan qonunlarini topishga intiladilar. masalan, gobbs psixik hodisalar intilish va qochish qonuniga buysunadi deb hisoblagan. xviii asrning ikkinchi yarmida ingliz psixologlari yum ...

DOC format, 43.5 KB. To download "psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishiga zamin yaratilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyaning mustaqil fan si… DOC Free download Telegram