qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari

DOCX 6 pages 54.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3-mavzu: . qadimgi dunyo iqtisodiy g’oyalari. mavzu rejasi: 1. qadimgi yunonda iqtisodiy ta’limotlarning vujudga kelishi gomer, ksenofot asarlarida iqtisodiy qarashlar 2. platon asarlarida iqtisodiy qarashlar 3. aristotel iqtisodiy ta’limotlarining mohiyati. boylik orttirish pul va xususiy mulk to’g’risidagi nazariyalar 1. qadimgi yunonda iqtisodiy ta’limotlarning vujudga kelishi gomer, ksenofot asarlarida iqtisodiy qarashlar iqtisodiy fikrlar qadimgi grestiyada yana ham rivojlantirildi. ksenofont, platon, aristotel asarlarida iqtisodiy muammolar maxsus tadqiqot ob’ektiga aylandi. buni sokratning shogirdi, platonning zamondoshi ksenofont (m.o. 430–355 y.) asarlarida yaqqol ko’rish mumkin. uning ko’p sonli asarlari ichida «daromadlar to’g’risida» va «ekonomikos» (xo’jalik to’g’risida ta’lim) maxsus iqtisodiy asarlari alohida ahamiyatga ega. ksenofont «daromadlar to’g’risida» asarida afina davlatining iqtisodiy holatini tahlil qilib uni yaxshilashning uch yo’lini tavsiya etadi: 1) xorijiy kishilardan olinadigan soliqni ko’paytirish, ularning afinaga kelishini rag’batlantirish; 2) kumush qazib olishni kengaytirish; 3) qullar savdosini tashkil etish. «ekonomikos» asarida hamda ksenofontning alohida mulohazalaridaquldorlik xo’jaligi iqtisodiyotiga tavsifnomaberiladi. ksenofont qishloq xo’jaligini xalq xo’jaligining eng asosiy …

2 / 6

, yirik shaharlarda har bir buyumga ko’pchilikning ehtiyoj sezishi tufayli, har bir ustaga o’zini boqish uchun bitta hunar etarli. ko’p joylarda o’sha hunarning hatto bir qismi ham kifoya: masalan, bir usta erkaklarning oyoq-kiyimini tikadi, boshqasi esa – xotinlarning. ba’zida esa odam faqat boshmoq uchun yarim mahsulot tayyorlab, boshqasi – charm kesib, uchinchi biri bichib berib, to’rtinchisi esa – ularning hammasini birlashtirib tikib hayot kechirish uchun haq topadi. o’z-o’zidan ma’lumki, kim muayyan cheklangan ish turi bilan shug’ullansa, o’sha uni eng yaxshi qilib bajarishga qodir». har qanday tovarning ikkiyoqlama xarakterini, ya’ni uning foydaliligini va almashuv qobiliyatini birinchilardan bo’lib tushungan ham ksenofont hisoblanadi. bundan tashqari, natural-xo’jalik konstepstiyasi tarafdori va shunga ko’ra sudxo’rlikka qarshi bo’lganiga qaramay, u pulning zarurligi va foydaliligini tan olgan va unga xos bo’lgan muomala vositasi va jamg’arish vositasi funkstiyalarini ko’rsatib bergan. 2. platon asarlarida iqtisodiy qarashlar natural-xo’jalik konstepstiyasi grek mutafakkiri platonning (m.o. 427– 347 y.) iqtisodiy qarashlari uchun ham xarakterli …

3 / 6

faatlari yo’lida chalg’ib ketmaslik uchun); ularning moddiy ta’minotini tekischilik tamoyili asosida davlat o’z zimmasiga oladi. barcha xo’jalik ishlari, shu jumladan, mulkka egalik qilish, uni tasarruf etish ideal davlatdagi uchinchi toifa hisoblangan–er egalari, savdogarlar va hunarmandlar zimmasiga yuklanadi. qullar – erkin fuqarolar mulki va shuning uchun «davlat» muallifi tomonidan ular hech bir toifaga kiritilmadi. «qonunlar» asarida platon boshqa bir loyihani tavsiya etadi va unda davlat ta’minotida bo’lgan, ya’ni yuqori toifali «fuqarolarning» moddiy ta’minoti to’g’risidagi oldin ilgari surilgan g’oyalar rivojlantirilgan. bu erda faylasuf tenglik tamoyilida jamiyat tuzilishining ayrim ijtimoiy- iqtisodiy unsurlarning tavsifini boshqalardan oldin ko’ra bilgan. xususan, barcha fuqarolar, platon fikricha, ideal davlatda (qur’a bo’yicha) uy-joy, er olishlari mumkin. buning ustiga er faqat unga egalik qilish va undan foydalanish huquqi bilan (ya’ni to’la bo’lmagan mulk huquqi) berilgan bo’lsa ham, uni olgan kishi keyinchalik bolalarining biriga aynan shu shart bilan meros qoldirish imkoniyatiga ega bo’lgan. fuqarolar umumiy mulkining qimmati to’rt martadan ko’p farq …

4 / 6

ulk to’g’risidagi nazariyalar aristotelning iqtisodiy qarashlari. antik dunyodagi iqtisodiy fikrlarning yirik namoyandalaridan biri aristotel (m. o. 384–322 y.) hisoblanadi. o’z mamlakatida shakllangan natural-xo’jalik munosabatlarini himoya qilgan bu qadimgi grek mutafakkiri boshqa zamondoshlariga qaraganda, iqtisodiy muammolarga chuqurroq kirib borishga muvaffaq bo’lgan. uning iqtisodiy savollar bo’yicha fikr yuritgan asosiy asarlari «nikomaxova etikasi» va «siyosat» hisoblanadi. bu erda aristotel, xuddi platonga o’xshab, ideal davlat loyihasini ilgari suradi. aristotel loyihasining o’ziga xosligi shundan iboratki, unda xo’jalik va kishilar faoliyatining barcha turlari (mayli u: erkin fuqarolar bajaradigan boshqaruv-nazorat funkstiyasi bo’lsin yoki er egalari, chorvador, hunarmandlar, savdogarlar bo’lsin) har bir toifa yashash vositalaridan foydalanishi va boylik topishi nuqtai nazardan tahlil qilinadi. shu erda aristotel boylik topish va ehtiyojlarni qondirish usullari to’g’risida fikr yuritib, ekonomika va xrematistika tushunchalari farqini ajratib ko’rsatib beradi. ekonomika – aristotel tushunchasi bo’yicha – bu, eng avvalo, dehqonchilikdagi kishilarning hamda hunarmandchilik va mayda savdo bilan band bo’lganlarning asosiy va sharafli faoliyatidir. uning maqsadi …

5 / 6

anligini yaqqol ko’rsatib turibdi. aristotel o’zining ekonomika va xrematistika konstepstiyasi doirasida quldorik davlat tuzilishini ideallashtirib, xo’jalik hayotining eng muhim unsurlarini sun’iy ravishda «soddalashtirdi». masalan, aristotel fikri bo’yicha, «haqiqatan ham narsalar shu qadar turli- tumanki, ularni tenglashtirib (taqqoslab) bo’lmaydi». shunga ko’ra xulosa qilinadi: «5 qo’ndoq = 1 uyga», chunki ularni taqqoslash faqat go’yoki pul tufayli amalga oshirilishi «kundalik hayotda» ancha qulay. tovar sifatidagi pulning o’zi esa, olimning fikricha, stixiyali ravishda emas, balki odamlar o’rtasidagi kelishuv natijasida kelib chiqqan va uni (pulni) «iste’molga yaroqsiz» qilib qo’yish «bizning ixtiyorimizda». aristotelning ekonomika va xrematistika konstepstiyasi «kamchiligiga» ayirboshlashning ikkiyoqlama tavsifini ham kiritish mumkin. bu erda gap shundaki, bir joyda ayirboshlash ehtiyojni qondirishda asosiy akt sifatida ko’riladi va tovarning iste’mol qiymatini iqtisodiyot sohasining kategoriyasi sifatida talqin qilish imkonini beradi, ikkinchi bir joyda – aksincha, ayirboshlash boylik orttirish sifatida qaraladi va tovarning almashuv qiymatini xrematistika sohasining kategoriyasi deyishga asos bo’la oladi. nihoyat, shu konstepstiya nuqtai nazardan aristotel …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari"

3-mavzu: . qadimgi dunyo iqtisodiy g’oyalari. mavzu rejasi: 1. qadimgi yunonda iqtisodiy ta’limotlarning vujudga kelishi gomer, ksenofot asarlarida iqtisodiy qarashlar 2. platon asarlarida iqtisodiy qarashlar 3. aristotel iqtisodiy ta’limotlarining mohiyati. boylik orttirish pul va xususiy mulk to’g’risidagi nazariyalar 1. qadimgi yunonda iqtisodiy ta’limotlarning vujudga kelishi gomer, ksenofot asarlarida iqtisodiy qarashlar iqtisodiy fikrlar qadimgi grestiyada yana ham rivojlantirildi. ksenofont, platon, aristotel asarlarida iqtisodiy muammolar maxsus tadqiqot ob’ektiga aylandi. buni sokratning shogirdi, platonning zamondoshi ksenofont (m.o. 430–355 y.) asarlarida yaqqol ko’rish mumkin. uning ko’p sonli asarlari ichida «daromadlar to’g’risida» va «ekonomikos» (xo’jalik to’g’risida ta’lim...

This file contains 6 pages in DOCX format (54.3 KB). To download "qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyala… DOCX 6 pages Free download Telegram