“qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari”

PPTX 22 pages 1.2 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

prezentatsiya powerpoint o'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti iqtisodiy ta'limotlar tarixi fanidan mavzusida taqdimot ma'ruzachi abdurazakova nargiza rixsibaevna “qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari” 3-mavzu. qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari 1 qadimgi sharq mamlakatlarida iqtisodiy g'oyalarning shakllanishi. 2 3 antik dunyo iqtisodiy g'oyalari ix-xii asrlarda o'rta osiyodagi iqtisodiy g'oyalar va temuriylar davridagi iqtisodiy qarashlar dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va efrat daryolari oralig'ida) va misrda eramizdan avvalgi iv ming yillikda yuzaga keladi. bunga asosiy sabab shuki, bu erda texnologik inqilob ro'y berdi, metall qurollar ishlatila boshlandi, qishloq xo'jaligida intensiv, ko'p hollarda sug'orma dehqonchilikka o'tildi, shu asosda nisbatan turg'un qo'shimcha mahsulot olish imkoni tug'ilgan. oqibatda jamiyatda mehnat taqsimotini rivojlantirishga, ko'pgina hunarmandchilik sohalarining ajralib chiqishiga, sinfiy tabaqalanishga turtki bo'ldi. mesopotamiya metall qurollar ishlatila boshlandi qishloq xo'jaligida-dehqonchilik misrda metall qurollar ishlatila boshlandi qishloq xo'jaligida-dehqonchilik qadimgi hindiston «manu qonunlari»da (m.a. iv-iii asrlar) xukmronlik ko'shimcha mahsulot …

2 / 22

isrdan farqli ravishda mesopotamiyada xususiy mulkchilik va tovar-pul munosabatlarining nisbatan tez rivojlanishi xarakterlidir. inson shaxsi ozodligining kafolati yo'q bo'lgan o'sha sharoitda qarzdor qulchilik xo'jalik rivojiga olib kelar edi. bunday jarayonlar soliq to'lovchilar va harbiylardan ajralib qolishi mumkin bo'lgan davlatning kuchsizlanishiga olib kelgan. saklanib qolgan yodgorliklarda, yozma qonunlarda iqtisodiy g'oyalar ham mavjud, unda mustaqil ishlab chiqaruvchilarning huquqlarini himoya qilish, tartibga solish bo'yicha muhim fikrlar berilgan. eramizdan avvalgi xviii asrda bobil (vavilon) da (m.a.1792-1750 yy.) podsholik qilgan xammurapi (ba'zi manbalarda xammurabi) qonun to'plamlari (jami 282 ta) diqqatga sazovor (m.a.1760 y.). bu to'plam 1901-1902 yy. suza shahri qoldiqlarini arxeologik qazish paytida topilgan (frantsiya poytaxti parijdagi mashhur muzey - luvrda saqlanyapti). nushasini bmt binosidagi muzeyda ham ko'rish mumkin. qadimgi hindistonning «manu qonunlari»da (m.a. iv-iii asrlar) ijtimoiy mehnat taqsimotining, hukmronlik va bo'ysunish institutlarining mavjudligi aytiladi. hindistondagi iqtisodiy g'oyalarni aks ettiruvchi qadimgi yodgorlik «artxashastra» (m.a. iv-iii asrlar oralig'ida)dir (tom ma'nosi bo'yicha ifoda, amaliy hayot to'g'risidagi fan, …

3 / 22

bayon etilgan. jumladan, sun'iy sug'orish asosida dehqonchilik yuritish, ona tabiatni e'zozlash, hayvonlarni asrash, noo'rin so'ymaslik, unga zug'um qilmaslik, tuproq sharoitini yaxshilash masalalari yoritilgan. bu kitob eramizdan avvalni ii ming yillik oxiri - i ming yillik boshlaridagi voqealarni aks ettiradi va juda qadimiy yodgorlikdir ideal hayot tarzi quyidagicha talqin etilgan bo'lib, uningcha erdan shunday joyni topish yoki yaratish kerakki, u erda ko'p ovqat pishirilishi, doim katta bo'lak go'sht tegishi, otlar pishqirib turishi, ot-arava g'ildiraklari jarangi chiqishi, qamchilar doim ko'tarilib, ovozi chiqib turishi, odamlar jag'i tinmaydigan (ovqat eyishda), ziravorlar etarlicha yashirib qo'yilgan, xushbuy hidlar arimaydigan, yaxshi hayot uchun kerakli barcha narsalarni istakka qarab ko'p miqdorda saqlanadigan omborlar bor joy tushunilgan. «avesto» bo'yicha turli tabiiy ofatlarga qarshi zahira oziq-ovqatlar barpo qilish qo'llab-quvvatlanadi (konfutsiylik va boshqa ta'limotlarda ham bu g'oya katta o'rinni tutadi). «avesto»ning yozilishi jihatidan keyingi davrga mansub fikrlarda, masalan, chorvadorlar hamkori yim to'g'risidagi afsonada «oltin asr»dagi mol-qo'ylarning mo'l-ko'lligi haqida so'z yuritiladi. yimning …

4 / 22

a hurmati, ularga qarshi chikmaslik g'oyasi er kadastrini tuzish amaliy hayot to'g'risidagi fan bo'ysinish qadimgi xitoydagi iqtisodiy g'oyalar m.a. vi-iii asrlarda shakllangan. bu mamlakatdagi dastlabki quldorlik davlatlari e.a. ii ming yillikda paydo bo'lgan. konfutsiylik g'oyasi muhimdir. uning muallifi konfutsiy yoki kun-tszi (m.a. 551-478 yy.) «lun yuy» to'plamida («suhbatlar va mulohazalar») o'z g'oyalarini jamlagan. olim kelajak rivojini o'tmishdan izlaydi. shu davrda obro'si pasaygan zodagonlarning manfaatini himoya qiladi (bu g'oyalar keyinchalik ken-tszi (m.a.312-289 yy.), syun-tszi (313-278 yy.) va boshqalar tomonidan davom ettirilgan). yoshlarning qariyalarga hurmati, ularga qarshi chiqmaslik g'oyasi asos qilib olingan. davlat bu katta oila, podsho esa «xalqlar otasi»dir, boyliklar nisbatan tekis taqsimlanishi kerak, soliqlarni me'yorida saqlash, er ishlarini yaxshi bajarish, hammani o'z vazifalarini bajonidil ato etishi zarur deyiladi («xalqlar otasi» tushunchasining ibtidosiga e'tibor bering). etarlicha ta'minot tamoyili insonning jamiyatdagi o'rniga bog'liq holda belgilangan (ya'ni sinfiylik tamoyili mavjud). ekspluatatsiya qo'llab-quvvatlanadi, jamiyatda hammaning o'z aniq joyi bo'lishi kerak, deyilgan, ya'ni hukmdor, tobe', …

5 / 22

da o'rinni egallaydi, uning asoschisi lyao-tszi bo'lib, konfutsiy davrida yashab, ijod etgan (e.a. iv-iii asrlar). u taqiqlovchi qonunlarga amal qilmaslikni taklif etdi, qonunlar ko'pligi tufayli «xalq kambag'allashmoqda», degan edi u. daosizm g'oyalari konfutsiylikka qarama-qarshi bo'lib, insoniyat avvalgi majburiyatlaridan voz kechishi, oddiy tabiiy hayotga qaytishi kerak, degan fikrni ilgari suradi. bu g'oyaga ko'ra inson ibtidoiy davrga qaytishi, yangi mehnat qurollaridan foydalanmasligi kerak. ko'rinib turibdiki, unda reaktsionlik elementlari bor, ammo bu g'oyada xalq ommasining noroziligi ham aks etgan, chunki tsivilizatsiya yutuqlari ekspluatatsiya manfaatlariga ham xizmat qilayotgan edi. bunda kurashdan voz kechish, davlatning xalq hayotiga aralashuvini inkor etish fikrlari ustun kelgan. antik dunyo iqtisodiy qarashlari platon (aflotun, taxminan m.a. 427-347 y.y.) faylasuflar - davlatni boshqaruvchilar harbiylar - davlatni boshqarish apparatining bir qismi aristotel «qul - tirik qurol, qandaydir tirik mulk» u «haqiqiy boylik» tsitseron mark tulliy (m.a. 106-43 y.y.) qishloq xo'jaligini qo'llagan quldorlar bilan birga savdogar va sudxo'rlarning manfaatini ham himoya qildi. «qora» …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari”"

prezentatsiya powerpoint o'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti iqtisodiy ta'limotlar tarixi fanidan mavzusida taqdimot ma'ruzachi abdurazakova nargiza rixsibaevna “qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari” 3-mavzu. qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari 1 qadimgi sharq mamlakatlarida iqtisodiy g'oyalarning shakllanishi. 2 3 antik dunyo iqtisodiy g'oyalari ix-xii asrlarda o'rta osiyodagi iqtisodiy g'oyalar va temuriylar davridagi iqtisodiy qarashlar dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va efrat daryolari oralig'ida) va misrda eramizdan avvalgi iv ming yillikda yuzaga keladi. bunga asosiy sabab shuki, bu erda texnologik inqilob ro'y berdi, metall qurollar ishlatila boshlandi...

This file contains 22 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "“qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari”", click the Telegram button on the left.

Tags: “qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyal… PPTX 22 pages Free download Telegram