qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari

PPTX 18 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint 2-mavzu. qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari. reja qadimgi sharqdagi iqtisodiy g'oyalar. qadimgi xitoydagi iqtisodiy g'oyalar. antik dunyo iqtisodiy qarashlari. qadimgi rimdagi iqtisodiy fikrlar. 1. qadimgi sharqdagi iqtisodiy g'oyalar iqtisodiy fan manbalarini avvalo jahon tsivilizatsiyasining beshigi bo'lgan qadimgi sharqdan izlamoq mantiqan to'g'ridir. iqtisodiy g'oyalarning shakllanishi insoniyatning paydo bo'lishi bilan boshlangan. ammo hozirgi paytda qo'lyozmalarda aks ettirilgan g'oyalargina tahlil qilingan. shu sababli iqtisodiy ta'limotlar tarixi quldorlik jamiyati, aniqrog'i, xususiy mulk paydo bo'lishi bilan boshlanadi, deyish o'rinlidir. dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va efrat daryolari oralig'ida) va misrda eramizdan avvalgi iv ming yillikda yuzaga keladi. bunga asosiy sabab shuki, bu erda texnologik inqilob ro'y berdi, metall qurollar ishlatila boshlandi, qishloq xo'jaligida intensiv, ko'p hollarda sug'orma dehqonchilikka o'tildi, shu asosda nisbatan turg'un ko'shimcha mahsulot olish imkoni tug'ilgan. oqibatda jamiyatda mehnat taqsimotini rivojlantirishga, ko'pgina hunarmandchilik sohalarining ajralib chiqishiga, sinfiy tabaqalanishga turtki bo'ldi. bu davrda qo'shimcha mahsulot olishning asosiy usuli …

2 / 18

gan. masalan, dehqonchilik, hunarmandchilik, qurilish sohasida qullar mehnatidan foydalanilmagan. antik dunyo (farbiy evropa)dagi ayrim regionlarda xalqaro savdoni olib borish bilan bog'liq ravishda tovar-pul munosabatlari ham anchagina rivojlangan (masalan, gretsiyaning ayrim shaharlari). shu asosda qulchilikka asoslangan xususiy mulkchilik rivoj topdi. o'z mahsulotini sotishga mo'ljallab ishlab chiqargan qulchilik xo'jaliklari ekspluatatsiyani kuchaytirishni talab etgan. oqibatda klassik yoki antik qulchilik yuzaga keldi (gretsiya va italiya). hindistondagi iqtisodiy g'oyalarni aks ettiruvchi qadimgi yodgorlik «artxashastra»dir (tom ma'nosi bo'yicha ifoda, amaliy hayot to'g'risidagi fan, bu asar m.a. iii-ii asrlarda to'ldirilgan). bu qadimiy va muhim tarixiy yodgorlikdir (u chandragupta i podsholigi davrida podsho maslaxatchisi kautile bishnigupta tomonidan yozilgan degan fikr bor). unda qulchilikni mustahkamlash asosiy vazifa qilib quyilgan. qulchilik eng past tabaqalarga xos narsa deb sanaladi. bu asarda «buyumning qiymati» muammosi ko'tarilgan, qiymat miqdori «ish kunlari» bilan belgilangan, rag'batlantirish esa mehnat natijalariga mos ravishda belgilanishi kerak, deyiladi. 2. qadimgi xitoydagi iqtisodiy g'oyalar. qadimgi xitoydagi iqtisodiy g'oyalar m.a. vi-iii …

3 / 18

asarida ham xo'jalikni davlat tomonidan tartibga solishning tizimlari ancha mukammal bayon etilgan. guan szining guan szi kitobi ma'muriy qolipdan uzoq asar sifatida mashhurdir. u o'z ichiga iqtisodiy tafakkurnig markaziga tegishli bir qator g'oyalarni oladi. ehtimol, ularning eng muhimi talab/taklif nazariyasining taxmini bo'lgan uning “engil/og'ir” nazariyasidir. qadimgi xitoy ijtimoiy hayotida daosizm (aynan - yo'l) g'oyalari alohida o'rinni egallaydi, uning asoschisi lyao-tszi bo'lib, konfutsiy davrida yashab, ijod etgan (m.a. iv-iii asrlar). u taqiqlovchi qonunlarga amal qilmaslikni taklif etdi, qonunlar ko'pligi tufayli «xalq kambag'allashmoqda», degan edi u. daosizm g'oyalari konfutsiylikka qarama-qarshi bo'lib, insoniyat avvalgi majburiyatlaridan voz kechishi, oddiy tabiiy hayotga qaytishi kerak, degan fikrni ilgari suradi. bu g'oyaga ko'ra inson ibtidoiy davrga kaytishi, yangi mehnat qurollaridan foydalanmasligi kerak. ko'rinib turibdiki, unda reaktsionlik elementlari bor, ammo bu g'oyada xalq ommasining noroziligi ham aks etgan, chunki tsivilizatsiya yutuqlari ekspluatatsiya manfaatlariga ham hizmat kilayotgan edi. bunda kurashdan voz kechish, davlatning xalq hayotiga aralashuvini inkor etish fikrlari …

4 / 18

tufayli qulni qarzga berish taqiqlandi. afinada perikl (m.a. 444/443-429 yy.) tomonidan olib borilgan ishlar muhim axamiyat kasb etdi. qurilish, hunarmandchilik, savdo o'sdi. shu davrda fuqarolar va fuqaro bo'lmagan aholini bir-biriga qarama-qarshi quyadigan qonunlar qabul qilindi. bu ishlar qullarni hunarmandchilik va savdo sohalarida beayov ekspluatatsiya qilish, savdo va pul xo'jaligini rivojlantirish hisobiga amalga oshirildi. qulchilik o'z tabiatiga ko'ra insonga yot, u majburiylikni talab etgan, oqibatda ma'lum davrdan inqirozga uchray boshlagan. shu davrda iqtisodiy g'oyalar tobora reaktsionlashib, davlatni, aristokratiyani himoya qilish, natural xo'jalikni yoqlash yo'lini tanlaydi, ya'ni sinfiy harakterga ega bo'la boradi. bu yo'nalish ksenofont (taxminan m.a. 430-354 yy.), platon (aflotun, taxminan m.a. 427-347 yy.), aristotel (arastu, m.a. 384-322 yy.)larning iqtisodiy qarashlarida yaqqol namoyon bo'ldi. ksenofont platon aristotel «ekonomiya» so'zi («oykonomiya»: - «oykos» - uy, xo'jalik va «nomos» - qonun, qoida) tom ma'noda uy xo'jaligi to'g'risida qoida mazmuniga ega bo'lib, ksenofontning maxsus asarining sarlavhasi bo'lgan. platon (aflotun) «davlat» va «konunlar» asarlarida ideal …

5 / 18

si tovarlar almashuvi va bu almashuvda puldan foydalanish bilan bog'liq munosabatlarni chuqur yoritganligida edi 4. qadimgi rimdagi iqtisodiy fikrlar katon starshiy (m.a. 234-149 yy.) yirik er egasi bo'lgan, «dehqonchilik» nomli asarida u qullikka asoslangan natural xo'jalikni himoya qildi. u faqat ortiqcha mahsulotnigina sotish kerak, xo'jalikda ishlab chiqarish mumkin bo'lmagan narsalarnigina sotib olish zarur, degan g'oyani qo'llaydi. u qul mehnati asosida xo'jalikni yuritishning yangi uslublarini ham ishlab chiqdi. uning fikricha, qullar yoshligidan sotib olinish kerak, shunda qullarni tarbiyalash, ishga o'rgatish oson bo'ladi (yoshi kattalarda bu ish qiyin kechadi), qullar orasida adovat urug'i sepilsa, ularda egasiga nisbatan ig'volar yo'qoladi. qullar qattiq intizom asosida ishlatilishi, arzimas gunoh uchun jazolanishi, ishiga qarab boqilishi va qiyintirilishi taklif etiladi. dehqonlar qo'lidagi erlar tortib olinib, yirik latifundiyalar vujudga kela boshladi, erkin rim aholisi, dehqonlar va armiya soldatlari ersizlandi. bu holat yirik er egalari - patritsiylar va dehqon-plebeylar o'rtasidagi qarama-qarshilikni kuchaytirdi, oxir-oqibatda aka-uka grakxlarning agrar islohotiga sabab bo'ldi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari"

prezentatsiya powerpoint 2-mavzu. qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari. reja qadimgi sharqdagi iqtisodiy g'oyalar. qadimgi xitoydagi iqtisodiy g'oyalar. antik dunyo iqtisodiy qarashlari. qadimgi rimdagi iqtisodiy fikrlar. 1. qadimgi sharqdagi iqtisodiy g'oyalar iqtisodiy fan manbalarini avvalo jahon tsivilizatsiyasining beshigi bo'lgan qadimgi sharqdan izlamoq mantiqan to'g'ridir. iqtisodiy g'oyalarning shakllanishi insoniyatning paydo bo'lishi bilan boshlangan. ammo hozirgi paytda qo'lyozmalarda aks ettirilgan g'oyalargina tahlil qilingan. shu sababli iqtisodiy ta'limotlar tarixi quldorlik jamiyati, aniqrog'i, xususiy mulk paydo bo'lishi bilan boshlanadi, deyish o'rinlidir. dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va efrat daryolari oralig'id...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPTX (1,1 МБ). Чтобы скачать "qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyala… PPTX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram