iqtisodiy ta'limotlar tarixi fani

PDF 5 sahifa 274,7 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 274,7 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

1-ma'ruza. “iqtisodiy ta'limotlar tarixi” fanining predmeti va o'rganish usullari. qadimgi dunyo, feodal jamiyati iqtisodiy ta'limotlari 1. “iqtisodiy ta'limotlar tarixi” fanining predmeti iqtisodiyot tarixi (xalq xo'jaligi tarixi) va iqtisodiy ta'limotlar tarixi iqtisodiyot fanining faktologiya va metodologiya asoslarini ta'minlovchi va yaratuvchi asos sifatida ahamiyatlidir. shu sababli bu fanlar iqtisodiyot fanining ajralmas va tarkibiy qismidir. mustaqil taraqqiyot yo'liga o'tgan o'zbekistonlik olimlar oldida, ko'pgina fanlar kabi, iqtisodiyot fani borasida ham katta ishlarni amalga oshirish vazifasi turibdi. yangi dastur, o'quv qo'llanma va darsliklar yaratish eng muhimdir. iqtisodiyot insoniyat tarixi kabi qadimiydir. iqtisodiyotga oid fikr, g'oya, qarash, nazariya va ta'limotlar ham ko'p ming yillik tarixga ega. lekin ularning asosiy qismi yozuv paydo bo'lganidan so'ng, yozma manbalardan bizgacha etib kelgan. bu manbalar, ulardagi g'oyalar avvalo insoniyatning muqaddas mulkidir, uni topish, o'rganish va kelajak uchun saqlash savobli bo'lsa, ulardagi nodir fikrlarni hayotga tadbiq etish ham nazariy, ham amaliy ahamiyat kasb etadi, katta tarbiyaviy ahamiyatga ega. iqtisodiyot baynalmilal xodisa …

2 / 5

ayot talabi bo'lib bormoqda. uzoq o'tmishdagi ko'pgina o'gitlar, hayotiy tajribalar, allomalarning fikri va g'oyalari hozirgi kunda asqotmoqda, ularni o'rganish va eng muhimi hayotga tadbiq etish zarur. «iqtisodiy ta'limotlar tarixi» fanining predmeti bo'lib, ma'lum davrlardagi u yoki bu ijtimoiy qatlamlar, insonlar manfaatini ifoda etuvchi iqtisodiy g'oyalar va ijtimoiy kontseptsiyalarning vujudga kelishi, rivojlanishi va almashinuvining tarixiy jarayoni hisoblanadi. iqtisodiy ta'limotlar tarixi deyarli to'rt ming yillik rivoji davomida bir qancha bosqichlarni bosib o'tdi. ularning turli yo'nalishlari va maktablari mavjud. 2. fanning o'rganish uslubiyoti (metodologiyasi) «iqtisodiy ta'limotlar tarixi» kursi iqtisodiy fanlar tizimida muhim o'rinni egallaydi. bu g'oyalar ayrim iqtisodchi olimlar, nazariy maktablar, oqimlar va yo'nalishlarga tegishlidir. iqtisodiy ta'limotlar tarixi mustaqil fan sifatida eng qadimgi davrdan boshlab to hozirgi zamongacha vujudga kelgan asosiy iqtisodiy fikr, g'oya, qarash, nazariya va ta'limotlarni o'z ichiga oladi. metodik jihatdan bu fan iqtisodiy tahlilning ilg'or metodlari yig'indisidan iborat bo'lib, tarixiy, induktsiya, mantiqiy abstraktsiya va boshqa usullardan keng foydalanadi. iqtisodiy tafakkur …

3 / 5

'limotlar tarixi ancha keng davrni qamrab olgan va mustaqil harakterga ega. bu fanni o'rganish orqali ekonomiks, xalq xo'jaligi tarixi, iqtisodiy tarix va iqtisodiy kontseptsiyalar hamda aniq iqtisodiy predmetlarni o'zlashtirish osonlashadi, u yoki bu iqtisodiy o'zgarishning shart-sharoitlari va oqibatlarini taxlil etishga katta ko'mak beradi. 3. qadimgi sharqdagi iqtisodiy g'oyalar iqtisodiy fan manbalarini avvalo jahon tsivilizatsiyasining beshigi bo'lgan qadimgi sharqdan izlamoq mantiqan to'g'ridir. iqtisodiy g'oyalarning shakllanishi insoniyatning paydo bo'lishi bilan boshlangan. ammo hozirgi paytda qo'lyozmalarda aks ettirilgan g'oyalargina tahlil qilingan. shu sababli iqtisodiy ta'limotlar tarixi quldorlik jamiyati, aniqrog'i, xususiy mulk paydo bo'lishi bilan boshlanadi, deyish o'rinlidir. dastlab quldorlik jamiyati sharqda sinfiy ajralish boshlangan joylarda, mesopotamiya (tigr va efrat daryolari oralig'ida) va misrda eramizdan avvalgi iv ming yillikda yuzaga keladi. bunga asosiy sabab shuki, bu erda texnologik inqilob ro'y berdi, metall qurollar ishlatila boshlandi, qishloq xo'jaligida intensiv, ko'p hollarda sug'orma dehqonchilikka o'tildi, shu asosda nisbatan turg'un ko'shimcha mahsulot olish imkoni tug'ilgan. oqibatda jamiyatda …

4 / 5

jaligida ustun bo'lgan. sharq, jumladan markaziy osiyo mamlakatlaridagi xo'jalik faoliyatida nisbatan erkin odamlar ishtirok etgan. masalan, dehqonchilik, hunarmandchilik, qurilish sohasida qullar mehnatidan foydalanilmagan. antik dunyo (farbiy evropa)dagi ayrim regionlarda xalqaro savdoni olib borish bilan bog'liq ravishda tovar-pul munosabatlari ham anchagina rivojlangan (masalan, gretsiyaning ayrim shaharlari). shu asosda qulchilikka asoslangan xususiy mulkchilik rivoj topdi. o'z mahsulotini sotishga mo'ljallab ishlab chiqargan qulchilik xo'jaliklari ekspluatatsiyani kuchaytirishni talab etgan. oqibatda klassik yoki antik qulchilik yuzaga keldi (gretsiya va italiya). bizgacha etib kelgan eng qadimgi qo'lyozmada (qadimgi misr, eramizdan avvalgi xxii asr) noib va aholi o'rtasidagi munosabatlar to'g'risida fikr yuritiladi. bu davrda sinfiy ajralish to'la shakllanmagan bo'lib, boshqaruv ishiga ishbilarmonlarni taklif etish (yuqori tabaqali yoki oddiy aholidan bo'lishidan kat'i nazar) kerak deyilgan. qadimgi xindistonning «manu qonunlari»da (m.a. iv-iii asrlar) ijtimoiy mehnat taqsimotining, xukmronlik va bo'ysunish institutlarining mavjudligi aytiladi. xindistondagi iqtisodiy g'oyalarni aks ettiruvchi qadimgi yodgorlik «artxashastra» (m.a. iv-iii asrlar oraligida)dir (tom ma'nosi bo'yicha ifoda, amaliy …

5 / 5

. konfutsiylik g'oyasi muhimdir. uning muallifi konfutsiy yoki kun-tszi (m.a. 551-478 yy.) «lun yuy» to'plamida («suxbatlar va mulohazalar») o'z g'oyalarini jamlagan. olim kelajak rivojini o'tmishdan izlaydi. shu davrda obro'si pasaygan zodagonlarning manfaatini himoya qiladi (bu g'oyalar keyinchalik ken-tszi (m.a.312-289 yy.), syun-tszi (313-278 yy.) va boshqalar tomonidan davom ettirilgan). yoshlarning qariyalarga hurmati, ularga qarshi chikmaslik g'oyasi asos qilib olingan. davlat bu katta oila, podsho esa «xalqlar otasi»dir, boyliklar nisbatan tekis taqsimlanishi kerak, soliqlarni me'yorida saqlash, er ishlarini yaxshi bajarish, hammani o'z vazifalarini bajonidil ato etishi zarur deyiladi («xalqlar otasi» tushunchasining ibtidosiga e'tibor bering). «guan-tszi» (m.a. iv a.) asarida ham xo'jalikni davlat tomonidan tartibga solishning tizimlari ancha mukammal bayon etilgan. bunda legistlardan farqli, tovar-pul munosabatlarini cheklashga intilmasdan, bu munosabatlarni o'rganib, undan xo'jalikni barqarorlashtirishda ma'lum mexanizm sifatida foydalanish taklif etiladi. xalq xo'jaligini barqaror saqlash uchun tovarlar baholarini ushlab turish g'oyasi ilgari suriladi. qadimgi xitoy ijtimoiy hayotida daosizm (aynan - yo'l) g'oyalari alohida o'rinni …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"iqtisodiy ta'limotlar tarixi fani" haqida

1-ma'ruza. “iqtisodiy ta'limotlar tarixi” fanining predmeti va o'rganish usullari. qadimgi dunyo, feodal jamiyati iqtisodiy ta'limotlari 1. “iqtisodiy ta'limotlar tarixi” fanining predmeti iqtisodiyot tarixi (xalq xo'jaligi tarixi) va iqtisodiy ta'limotlar tarixi iqtisodiyot fanining faktologiya va metodologiya asoslarini ta'minlovchi va yaratuvchi asos sifatida ahamiyatlidir. shu sababli bu fanlar iqtisodiyot fanining ajralmas va tarkibiy qismidir. mustaqil taraqqiyot yo'liga o'tgan o'zbekistonlik olimlar oldida, ko'pgina fanlar kabi, iqtisodiyot fani borasida ham katta ishlarni amalga oshirish vazifasi turibdi. yangi dastur, o'quv qo'llanma va darsliklar yaratish eng muhimdir. iqtisodiyot insoniyat tarixi kabi qadimiydir. iqtisodiyotga oid fikr, g'oya, qarash, nazariya va ta'limotlar ham...

Bu fayl PDF formatida 5 sahifadan iborat (274,7 KB). "iqtisodiy ta'limotlar tarixi fani"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: iqtisodiy ta'limotlar tarixi fa… PDF 5 sahifa Bepul yuklash Telegram