nutq rivojlanishidagi kamchiliklar va ularning tashxisi

DOCX 7 стр. 25,3 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 25,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

интеллектуал камчиликлардаги нутқ ривожланишини носпесифик (иккиламчи) камчиликларни ўҳшаш холатлардан фарқлаш режа: 1. руҳий ривожланишни орқада қолиши (рроқ), руҳий ва нутқий ривожланишни орқада қолиш (рнроқ) ва нутқий ривожланишни орқада қолиш (рнроқ)ни дифференсиал ташҳислаш 2. ақли заифлик тушунчаси, белгилари ва даражалари 3. ақли заифликдаги нутқни иккиламчи нуқсонларини дифференсиал ташҳислаш уч ёшга қадар болаларда нутқ бузилиши "нутқни ривожланиши кечикиши" атамаси билан белгиланади [степаненко д.г., 2002; корнев а.н., 1999; корнев а.н., 2005]. бу нуқсоннинг асосий белгилари экспрессив (ифодали) сўз бойлигининг камомади ва болада тенгдошларига нисбатан иборанинг кеч пайдо бўлиши ҳисобланади. шуни таъкидлаш керакки, нормал ривожланишга эга бўлган болалар илк бор оғзаки нутқни эгаллаган ёшда ҳам, нутқ малакаларини мустаҳкам эгаллаш суръатларида ҳам сезиларли даражада фарқланади. логопедик амалиёти учун нутқ ривожланишининг кечикиши ижобий ёки патологик хусусият эканлигини аниқлаш муҳимдир. ҳозирча нутқни ривожлантиришнинг патологик чегараланиши ва норманинг вариантлари ўртасида аниқ фарқ йўқ. клиник амалиётимизда умумий қоидалардан бири эпикризик даврларда нутқни ривожлантириш кечикиш даражасини аниқлаш ва хорижий амалиётдастандарт …

2 / 7

зик муддатдан ва статистик жиҳатдан кечикиш даражаси бироз диагностик аҳамиятга эга, чунки нутқ функцияларини барқарор равишда яхшилашга табиий мойиллик мавжуд. бу ёшда баҳолашнинг энг муҳим кўрсаткичи нутқ бузилишининг тури ҳисобланади. агар сезиларли яхшиланишларсиз стационар курс мавжуд бўлса, унда бу бузилиш норманинг варианти эмас, балки патологик бузилиш ҳисобланади. бироқ, уч ёшдан кейин нутқ бузилишларининг асосий мезони нутқнинг коммуникатив функциясининг бузилиши даражаси ва нутқнинг фонетик ва лексик-грамматик жиҳатларининг ҳар бир параметри учун ҳисобланади [моховиков а.н., 2006]. уч ёшдан катта болада нутқнинг ривожланмаганлиги кечиктирилган нутқ ривожланишининг намоён бўлишими ёки патологик нутқ ривожланишининг ривожланишими, деган масалада аниқ фикр йўқ. хорижий тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, нутқ нормаси, нутқни ривожлантириш кечикиши ва нутқ бузилиши ўртасидаги фарқлар фақат миқдорий ҳисобланади [маклеод с., харрисон л., 2009; эванс ж., 2009]. логопедияда шундай илғор нуқтаи назар шундаки, нутқнинг умумий ривожланмаганлиги нафақат кечикишнинг бир кўриниши, балки нутқ ривожланишидаги оғишлар, яънибу ҳолатларда сифат жиҳатидан фарқлар мавжуддир [логопедия/ волкова л.с. нашр.1989; корнев а.н., 2005]. …

3 / 7

мос бўлмаган ҳолда чекланган; - билиш фаолиятининг паст даражаси; - ўз ихтиёрига асосан фаолияти ва хулқининг етарли равишда тартибга солинмаганлиги; - одатда бир хил ёшдаги болаларга нисбатан ахборотни қабул қилиш ва қайта ишлаш қобилияти пастлиги. руҳий ривожланиш кечиккан болаларда диққат-эътиборлилик, хотира ва бошқа юқори руҳий функциялар етарли равишда шаклланмаган.руҳий ривожланиш кечиккан болаларнинг айримларида ақлий етишмовчилик ёки ҳиссий-иродавий бузилишлар устунлик қилади. ррк доимий равишда нутқ фаолиятининг турли бузилишларига олиб келади. ркк ҳолатида иборавий нутқнинг кечки ривожланиши мавжуд. болалар лексикографик конструкцияларни ифода этишга қийналадилар. болалар сабаб-оқибат, вақт ёки бошқа муносабатларни ифодалаш учун тил воситаларидан фойдалана олмайдилар.ркк мактабгача ёшдаги болалар ва мактаб ўқувчилари сўз бойлиги ўзининг саёз ва чегараланганлиги билан фарқланади: болалар етарли равишда тушунишмайди ва маъно жиҳатидан ўхшаш сўзларни ноаниқ ишлатишади. чекланган сўз бойлиги атрофимиздаги дунё ҳақидаги билим ва тасаввурларнинг етарли эмаслиги, билиш фаолиятининг пастлиги билан белгиланади. дифференциал ташхислашда ҳар томонлама текшириш муҳим аҳамиятга эга. у ўзида ақлий ва нутқий ривожланиши бузилишининг …

4 / 7

нутқи бузилишининг ўзига хос турини ва нутқ нуқсонининг тузилишини аниқлаш лозим. ақли заифлик (ф70 – ф79) - кечиктирилган ёки тугалланмаган ақлий ривожланиш ҳолати, биринчи навбатда, ривожланиш даврида юзага келадиган қобилиятларнинг пасайиши ва ақлнинг умумий даражасини (яъни билиш қобилиятлари, тил, моторика қобилиятлари, ижтимоий салоҳият) белгилайдиган кўникмалар билан тавсифланади. ақли заифлик бошқа руҳий ёки жисмоний бузилиш фонида ёки ушбу ҳолларсиз содир бўлиши мумкин. ақли заифлик даражаси одатда ақл ҳолатини белгиловчи стандартлаштирилган тестлар билан баҳоланади. улар маълум бир муҳитда ижтимоий мослашишни баҳолайдиган чизгилар (шкалалар) билан тўлдирилиши мумкин. бу усуллар ақли заифлик даражасининг тахминий таърифини беради. ташхис, шунингдек, аниқланган маҳорат даражасига асосланган интеллектуал фаолиятни умумий баҳолашга боғлиқ бўлади. енгил ақли заифлик (ф70) билан тахмин қилинаётганлардаиқ 50-69 ни ташкил этади. ввояга етган даврида ақлий ривожланиш 9-12 ёшдаги ривожланишга тўғри келади. енгил даражадаги ақли заиф болалар кўпинча мактабда ўқиш даврида оғир қийинчиликларни бошдан кечирадилар, аммо яхши ташкил этилган махсус ёрдам билан кўплари нормал ижтимоий муносабатларни сақлаб …

5 / 7

кмалари ва ҳаракатчанликнинг қаттиқ чекланиши юзага келади. о.г.приходко интеллектуал ногирон болаларда нутқ шаклланишининг шаклланмаганлигини кўрсатиш учун қуйидаги жумлани ишлатишни таклиф қилади:"нутқнингтизимли характердаги доимий бузилиши". ақли заиф болаларда нутқни ривожлантириш ҳолати тўғрисидаги хулосанинг энг батафсил таърифини эса р. и. лалаева тақдим этади. 1. ақли заифликда оғир даражадаги нутқнингтизимли ривожланмаслиги: - товуш талаффузининг полиморф бузилиши; - овоз таҳлил қилиш қобилиятининг етишмаслиги; - чекланган сўз бойлиги (10-15 сўз); - аморф сўз ўзакларидан ташкил топган бир сўзли ёки икки сўзли иборалар; - сўз шаклланиши ва бирикмаларнинг мавжуд эмаслиги; - боғланишли нутқ йўқлиги; - нутқни тушунишдаги қўпол бузилишлар. 2. ақли заифликда ўртача даражадагинутқнингтизимли ривожланмаслиги: - фонематик эшитишнинг қўпол бузилиши; - кўзга ташланадиган аграмматизмлр (отларнинг гапдаги ва гапдан ташқари конструкцияларидаги қўшимчалари, отлар ва сифатларнинг, отлар ва феълларнинг боғланиши); - сўз ҳосил қилувчи жараёнларнинг шаклланмаганлиги; 3. ақли заифликда енгил даражадаги нутқнингтизимли ривожланмаслиги: - товуш талаффузининг полиморф бузилиши; - фонематик идрок, таҳлил ва синтезнинг ривожланмаганлиги; - аграмматизмлар (мураккаб …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nutq rivojlanishidagi kamchiliklar va ularning tashxisi"

интеллектуал камчиликлардаги нутқ ривожланишини носпесифик (иккиламчи) камчиликларни ўҳшаш холатлардан фарқлаш режа: 1. руҳий ривожланишни орқада қолиши (рроқ), руҳий ва нутқий ривожланишни орқада қолиш (рнроқ) ва нутқий ривожланишни орқада қолиш (рнроқ)ни дифференсиал ташҳислаш 2. ақли заифлик тушунчаси, белгилари ва даражалари 3. ақли заифликдаги нутқни иккиламчи нуқсонларини дифференсиал ташҳислаш уч ёшга қадар болаларда нутқ бузилиши "нутқни ривожланиши кечикиши" атамаси билан белгиланади [степаненко д.г., 2002; корнев а.н., 1999; корнев а.н., 2005]. бу нуқсоннинг асосий белгилари экспрессив (ифодали) сўз бойлигининг камомади ва болада тенгдошларига нисбатан иборанинг кеч пайдо бўлиши ҳисобланади. шуни таъкидлаш керакки, нормал ривожланишга эга бўлган болалар илк бор оғзаки нутқни эгал...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (25,3 КБ). Чтобы скачать "nutq rivojlanishidagi kamchiliklar va ularning tashxisi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nutq rivojlanishidagi kamchilik… DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram