institutlar va ularning jamiiyat rivojlanishidagi roli
Предварительный просмотр (5 стр.)
Прокрутите вниз 👇![2 . mavzu: institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli 2.1. “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati institutlar jamiyat hayotida muhim o‘rin tutadi. agar bir daqiqaga barcha institutlar yo‘q bo‘lib ketishini tasavvur qiladigan bo‘lsak, u holda tartibsizlik boshlanib ketgan bo‘lardi va bu hol, o‘z navbatida, abadiy davom etmas edi. chunki insonlarning o‘z hayotini tartibga keltirishga urinishlari yangi institutlarning paydo bo‘lishiga olib kelgan bo‘lardi. institutlar tabiatini yanada chuqurroq tahlil qilish global xususiyatlarga ega qator savollarga, xususan, nima uchun bozorlar “ishlaydi” yoki “ishlamaydi”? iqtisodiy siyosatning u yoki bu tadbirlari nima uchun samarali yoki samarasiz bo‘ldi? iqtisodiyotdagi qaysi o‘zgarishlar ichki sabablarga ko‘ra yoxud hukumatning u yoki bu qarori tufayli yuzaga keldi, degan savollarga javob topish imkonini beradi. institutlar o‘zi nima? turli davrlar tadqiqotchilari institutlar mohiyati va ularning faoliyat yuritish mexanizmini yorituvchi bir necha ta'riflarni asoslaganlar. t.veblen [32] institutlarni quyidagicha ta'riflagan: “institutlar – bu insonlar ularga amal qilgan holda turmush kechiradigan odatiy tafakkur tarzi” yoki “institutlar …](/media/previews/pages/preview_OsjMBYW.webp "institutlar va ularning jamiiyat rivojlanishidagi roli - Страница 1")
![bo‘lmaydi. bu inson ongi bilan yaratilgan o‘ziga xos konstruksiyalar, ko‘zga ko‘rinmaydigan mexanizmlardir. institutlar insonlarning muayyan jamoasiga xos bo‘lgan tafakkur tarzini aks ettiradi. institutlarning yana bir ta'rifi b.z.milner tomonidan d.nort [46] yozgan so‘z boshida keltirilgan: “institutlar – insonlar tomonidan ishlab chiqilgan cheklovlar hamda ularning o‘zaro hamkorligini tarkiblashtiruvchi majburlash omillari. bularning barchasi birgalikda jamiyat va iqtisodiyotning undovchi tarkibini hosil qiladi”. yuqorida keltirilgan ta'riflar institutlarning asosiy xususiyatlarini qamrab olgan holda, ularning asosiy vazifalarini hamda rivojlanish qonunlarini aks ettiradi hamda jamiyatni rivojlantirish uchun institutlarning muhimligini ta'kidlaydi. yuqorida ko‘rsatilgan barcha holatlarni umumlashtirgan holda, institutsionalizmning hozirgi zamon talqinlariga asosan institutlarni quyidagicha ta'riflash mumkin: institut – jamiyat a'zolari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni belgilab beruvchi rasmiy qoidalar va norasmiy normalar tizimi. institutlar asosini uning tarkibiy qismlari hisoblangan normalar tashkil etadi. norma – institutsional muhitda individlarning o‘z tanlovini amalga oshirishda foydalaniladigan asosiy unsur hisoblanadi. ushbu unsur: tartibni saqlash vazifasiga ega; o‘zaro hamkorliklar tizimida majburiy xatti-harakat bajarilishini talab etadi; shaxslar xatti-harakatidagi …](/media/previews/pages/preview_DEKiGN4.webp "institutlar va ularning jamiiyat rivojlanishidagi roli - Страница 2")
![qilinadi. ijtimoiy tanlov nazariyasi (d.b'yukenen) birinchi galda siyosiy tanlov natijasini aks ettiruvchi va huquqda qayd etiladigan yuridik normani o‘rganadi. yuridik normalarni izohlash uchun oqilona tanlovning neoklassik modelidan foydalaniladi. xususan, shu narsa nazarda tutiladiki, b'yukenen uchun siyosat – insonlar bozorda faqat o‘z afzalliklariga amal qilgan holda tovarni xarid qilgani singari, u asosida ular turli muqobil variantlarni o‘z qadr-qimmatlari bilan qiyoslagan holda, tanlaydigan murakkab institutsional jarayon hisoblanadi. boshqacha aytganda, norma va qoidalar siyosat bozorida shaxslar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik natijasida paydo bo‘ladi. bundan normalarni baholashning navbatdagi mezoni – ularning samaradorligi kelib chiqadi. normalar faqat ular o‘ziga xos qadr-qimmatga asoslanganda samarali bo‘lib, yakka manfaatlarni o‘zaro foydali tarzda amalga oshirishga ko‘maklashadi [47]. ijtimoiy tanlov nazariyasiga xos bo‘lgan oqilona tanlov modeli yordamida normalarni talqin qilishdan farqli o‘laroq, kelishuvlar iqtisodi normalarga amal qilishda (bunda normalar tashqaridan berilgan) ekzogen hisoblanishiga qaramay, oqilona xatti-harakatning omilini ko‘rishni taklif etadi. bunday bir qarashda o‘ziga xos xususiyatga ega oqilona tanlov natijasi hisoblanmagan …](/media/previews/pages/preview_4NzBcxP.webp "institutlar va ularning jamiiyat rivojlanishidagi roli - Страница 4")
О "institutlar va ularning jamiiyat rivojlanishidagi roli"
2 . mavzu: institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli 2.1. “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati institutlar jamiyat hayotida muhim o‘rin tutadi. agar bir daqiqaga barcha institutlar yo‘q bo‘lib ketishini tasavvur qiladigan bo‘lsak, u holda tartibsizlik boshlanib ketgan bo‘lardi va bu hol, o‘z navbatida, abadiy davom etmas edi. chunki insonlarning o‘z hayotini tartibga keltirishga urinishlari yangi institutlarning paydo bo‘lishiga olib kelgan bo‘lardi. institutlar tabiatini yanada chuqurroq tahlil qilish global xususiyatlarga ega qator savollarga, xususan, nima uchun bozorlar “ishlaydi” yoki “ishlamaydi”? iqtisodiy siyosatning u yoki bu tadbirlari nima uchun samarali yoki samarasiz bo‘ldi? iqtisodiyotdagi qaysi o‘zgarishlar ichki sabablarga ko‘ra yoxud hukumatning u y...
Этот файл содержит 7 стр. в формате DOC (61,5 КБ). Чтобы скачать "institutlar va ularning jamiiyat rivojlanishidagi roli", нажмите кнопку Telegram слева.
DOC
PPTX
PPTX
PPTX
DOCX
PPTX
PPTX
PDF
DOCX
PPTX
PPTX
PPT