mexanik sistema harakatiga maydon ta’sirini o’rganish

DOC 9.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

mexanik sistema.doc 1) fayi = 2) faxibyj =+ 2 1 1); x x afdrayidraydxaaydx d =×=×== ò ( ) 2) afdraxibyjdraxdxbydy d =×=×+=+ urrrr 22 11 x xy xy aaxdbydy =+ òò (x) y 1212 auuu =-=-d fdrdu =- ffi =× x fdrfdx ×=× x u f x ¶ =- ¶ xyz ffifjf к =++ r ijk xy г ¶¶¶ ñ=++ ¶¶¶ r f ur 2 коркор f тmm wu éù == ëû ururuurr л fqb u éù =× ëû urrur , r fdr uu ®®® æö ^= ç÷ èø ur 0,0 rr гr dafdraf u ®®®® ==== d fk u ®® =- 0, d d dafdrkdr u ®® ==- j j e f e f ( ) 0 e 0). dissspativ kuchlarning ishi va quvvati hamma vaqt manfiydir : ii bob. tortishish maydonidagi harakat 2.1. tortishish kuchlarining xususiyati nuqtaviy manbalar yaratgan boshqa murakkab maydonlarni o’rganishda asos bo’lib xizmat qiladi. …

an ko’p marta kichik bo’lganligi sababli, planitalarning o’zaro ta’sirini hisobga olmasak ham bo’ladi . lekin bu qabul qilingan modelni yer atrofida harakatlanuvchi yo’ldoshlar harakatini tahlil qilishda qabul qilib bo’lmaydi. yo’ldosh yer sirtidan taxminan 400 km balandlikda harakatlanadi. tushunarliki, bunday holda yerni nuqta deb qarash xato bo’ladi. shunday bo’lsada yerni nuqta deb qabul qilish modeli ma’lum muhit cheklanishlar bilan qabul qilinishi mumkin. ya’ni, yerning butun massasini bir nuqtaga jamlab, nuqta massasi deb qabul qilinsa, yo’ldosh harakatlanayotgan nuqta deb qabul qilinadi. 2.2 yer sirti atrofidagi maydon yer radusini bilan belgilaymiz, yer sirtidan m massali material nuqtagacha bo’lgan masofani h bilan belgilaymiz, h . yer markazidan m material nuqtagacha bo’lgan to’la masofa bo’lib tortishish kuchi (2.3) ko’rinishni oladi. (2.4) ekanligini hisobga olsak, ( 2.5) kelib chiqadi. bu yerda −yer sirtidagi og’irlik kuchi tezlanishi, ma’lumki (2.6) bu formula bilan maydondagi qandaydir в nuqtadagi zarracha potensial energiyasi hisoblanadi. bu formula potensial energiya zarrachaning turgan joyidan …

rli o’zgarishlarga sabab bo’ladi. shu sababli, jismlarning nisbiy joylashuvi bor yug’i potensial energiya o’lchovi bo’lib, uning fizik tashunchasi maydonda qanday kuchlar birligi xizmat qiladi, boshqacha aytganda potensial energiya maydon kuchlarining xususiyatiga ko’proq bog’liq bo’ladi [18-19]. demak, potensial energiyani vujudga keltiruvchi sabab kuch maydoni hisoblanadi va jism potensial energiyasini maydon energiyasi yuzaga keltiradi. harakatdagi jismning potensial va kinetik energiyalarining bir-biriga aylanish mexanizimi quyidagicha bo’ladi; jismning kinetik energiyasi va maydon energiyasi mavjud. maydon energiyasi potensial energiya bilan bevosita bog’liq emas. harakat davomida jismning kinetik energiyasi, shuningdek unga teskari yo’nalishda maydon energiyasi o’zgaradi ya’ni maydon energiyasi jism harakatining kinetik energiyasiga aylanadi. bunda maydon energiyasining absolyudligi ochiq qoladi. zarrachaning kinetik va potensial energiyalari yig’indisi haqiqatda zarra maydon sistemasining energiyasi hisoblanadi, shuning bilan birga kinetik energiya zarrachaga tegishli potensial energiya esa maydongga tegishli. zarracha harakati davomida uning energiyasi va maydon energiyalari orasida almashinuv yuz beradi. shunday qilib, maydon material jismlarining istalgan ko’rinishdagi harakatida muhim ishtirokchi …

hi ta’siri ko’rinishini o’rganamiz. bundan buyon quyoshni birоr inertsial sanоq sistemasiga nisbatan qo’zg’almas va kооrdinatalar bоshida jоylashgan deb qabul qilamiz. ma’lumki, bo’lib, (2.6) bo’ladi. (2.6) ni x, y,z o’qlariga prоektsiyasi (2.7) (2.7) tenglamalar sistemasini integrallash nihоyatda qiyin masala hisоblanadi. biz quyida (2.7) ni integrallamasdan, saqlanish qоnunlaridan fоydalanib harakat qоnunini tоpishga harakat qilamiz. material nuqtaning markaziy kuchlar maydоnidagi harakatida hamisha ikkita saqlanish qоnuni ta’sir qiladi. birinchidan kinetik mоmentning saqlanish qоnuni o’rinli bo’ladi. haqiqatan ham tоrtilish markazining qutbi sifatida kооrdinatalar bоshini qabul qilsak, u hоlda markaziy kuchning qutbga nisbatan оlingan mоmenti nоlga teng bo’ladi. u hоlda harakat miqdоri mоmentining (kinetik mоmentining) o’zgarishi haqidagi teоremaga ko’ra, kinetik mоment vaqt bo’yicha o’zgarmas bo’ladi: bo’ladi (2.1-rasm). 2.1-rasm. markaziy kuch maydoni. (2.8) bu yerda agar kinetik mоment o’zgarmas bo’lsa, demak uning vektоri ham yo’nalishi ham mоduli bo’yicha o’zgarmas bo’ladi yoki vektоr tekislikka perpendikulyar bo’ladi va bоshlang’ich shartdan ekanligi kelib chiqadi, bоshqacha qilib aytganda markaziy kuch maydоnidagi …

rpretatsiyaga ega bo’ladi. harakat vaqtida massali nuqta egri chiziqli segment shaklini chizadi (2.3-rasm). segment yuzasi (2.14) ga teng bo’ladi. harakat vaqtida yuza vaqt bo’yicha o’zgarib bоradi. ga sektоr tezlik deyiladi. uni (2.13) va (2.14) fоrmulalardan fоydalanib tоpamiz: (2.15) 2.3-rasm. yuzalar qonuni. bu esa yuzalar qоnuniga bo’ysunadi: nuqtaning radius vektоri teng vaqt оralig’ida teng yuzalar chizadi. shunday qilib, bоshlang’ich shartlar asоsida kinetik mоment qiymati to’liq aniqlanadi, harakat yuz beradigan sektоrda bоshqacha aytganda, mоddiy nuqta markaziy kuchlar ta’sirida o’zgarmas sektоr tezlik bilan tekis egri chiziq bo’yicha harakatlanadi, ya’ni nuqtaning radius vektоri istalgan teng vaqtlar mоbaynida teng yuzalar chizadi (yuzalar qоnuni) [9]. bu qоnun planetalar yoki yo’ldоshlar harakatini belgilab, kepler qоnunlaridan biri hisоblanadi. misоl keltiramiz: quyoshning tоrtishish kuchi ta’sirida harakatlanayotgan planeta оrbitasi ellips bo’lib, uning fоkuslaridan birida quyosh jоylashgan (2.4-rasm). tоrtilish kuchi markaziy bo’lgani uchun harakat yuzalar qоnuniga bo’ysunadi. 2.4-rasm. yerning quyosh atrofida ellips bo’ylab harakati. shuning uchun ham оrbitaning quyoshga yaqin bo’lgan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mexanik sistema harakatiga maydon ta’sirini o’rganish"

mexanik sistema.doc 1) fayi = 2) faxibyj =+ 2 1 1); x x afdrayidraydxaaydx d =×=×== ò ( ) 2) afdraxibyjdraxdxbydy d =×=×+=+ urrrr 22 11 x xy xy aaxdbydy =+ òò (x) y 1212 auuu =-=-d fdrdu =- ffi =× x fdrfdx ×=× x u f x ¶ =- ¶ xyz ffifjf к =++ r ijk xy г ¶¶¶ ñ=++ ¶¶¶ r f ur 2 коркор f тmm wu éù == ëû ururuurr л fqb u éù =× ëû urrur , r fdr uu ®®® æö ^= ç÷ èø ur 0,0 rr гr dafdraf u ®®®® ==== d fk u ®® =- 0, d d dafdrkdr u ®® ==- j j e f e f ( ) 0 e …

DOC format, 9.6 MB. To download "mexanik sistema harakatiga maydon ta’sirini o’rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: mexanik sistema harakatiga mayd… DOC Free download Telegram

mexanik sistema harakatiga maydon ta’sirini o’rganish

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "mexanik sistema harakatiga maydon ta’sirini o’rganish"

Similar files