шеърий роман ва маҳорат

DOC 73,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662586310.doc шеърий роман ва мащорат шеърий роман ва маҳорат савол: - мен ўзбек адабиётида шеърий роман жанри ривожи, маҳорат масалалари бўйича, умуман, унинг адабиётимиздаги ўрни борасида изланишлар олиб бораман. сиз 1969-1979 йиллар давомида «боқий дунё» шеърий романи устида ўн йил меҳнат қилдингиз. ёзувчилар уюшмасида бўлиб ўтган қизғин муҳокамалардан кейин шеърий роман тўлалигича «шарқ юлдизи» журналида эълон этилди, 1981 йилда китоб ҳолида босилиб чиқди. қизиқиб кўрдим: асар ҳақида б.қосимов, м.юнусов, о.тоғаев, а.каттабеков, у.ўлжабоев, в.оскоцкий, й.солижонов, п.шермуҳаммедов, п.харт каби таниқли олимлар мақолалар ёзишган, тошкент ва москвада жаъми ўн олтита мақола ўзбек ва рус тилларида эълон қилинибди. шеърий роман ўзбек (икки марта) ва рус тилларида умумий ҳисобда қирқ минг нусхада босилди. талантли рус шоираси марина кудимова томонидан рус тилига таржимаси (1984)га машҳур рус шоири евгений евтушенко ижобий баҳо берди, тақриз ёзди.шеърий романнинг ўз вақтида давлат мукофотига тавсия этилганлигини ҳам айтиб ўтиш керак.хуллас, «боқий дунё» шеърий романи кенг ўқувчилар диққатини ўзига тортди ва адабий …

а тасодифий эмаслигидан, жуда кўп адабиётларда ривожланаётганидан далолат беради. бевосита мақсадга келсак, айтинг-чи, нега «боқий дунё» асарингизни айни шеърий роман тарзида ёздингиз?бундай жанрни, шунингдек, мавзуни танлашда қандай омиллар сабаб бўлган? асарнинг бадиий ғояси, сизнингча, нималарда кўринади? жавоб:-муҳтарама лолахон. ҳар қандай асар, хоҳ у шеър бўлсин, хоҳ роман, ўз-ўзича яралмайди, балки замон зарурияти, давр талаби билан ёзилади, вақт талаби билан қоғозга тушади.буни ижоднинг ёзилмаган қонуни дейиш мумкин. ҳар қандай асар ёзилганда ўз жанрини, шаклини, ифода воситаларини ўзи белгилайди.бўлмаса, у табиий чиқмайди.масалан, маълум фикр, мавзу шеърга тушади, бошқаси-ҳикояга, эссега.бу-аксиома. «боқий дунё»нинг мавзуси узоқ йиллар мустамлака даврида қисиниб яшаган ўзбек халқининг эрк-озодлик йўлида олиб борган кураши билан боғлик.яъни, бизнинг халқимиз ҳам қулликни истамайди, озодликни ёқтиради, мустақилликка интилади.ўша пайтда ҳукм сурган ва амалда бўлган, бизга озодликка интилиш ҳаракатларини «экспорт» қилинганлиги ҳақидаги фикрларга қарши, бизда ҳам озодликка, эркка интилиш қон-қонимизда борлигини кўрсатишга, биз ҳам «капитализмни босиб ўтмасакда», дунёдан бохабар, тўлақонли миллат эканлигимизни исбот этишга йўналтирилган …

танлаш, бош қаҳрамонни топиш, топганда ҳам бутун ижтимоий, ҳаётий юкни унинг елкасига ортса бели майишмайдиган, дадил кўтариб манзилга элта оладиган қаҳрамон бўлмоғи керак, мавзуни ўзига хос шаклга жойлаш, ҳаётий тасвир ва ҳолатларнинг табиийлигини, бадиий ифода мукаммаллигини таъминлаш, ўқувчини ишонтира олиш ва ҳ.к. мана маҳорат нима дегани. юқорида айтилган, яъни эркка, озодликка интилиш ғояси асарда қандай талқин қилинади? роман қаҳрамони шаҳрихонлик азимбой асарда миллатга қайишадиган «ижобий» бойлар вакили сифатида намоён бўлади.шўролар даврида бойларга ижобий кўз билан қараш адабиётда урф бўлмаган (масалан, солиҳбой, мирзакаримбой каби бойлар ва ҳ.к.).азимбой дунё кўрган киши, «ақл билан сарф қилинган «бир», «икки» олиб келса,ёмонми?» деб ўйлайдиган уддабурон шахс.унинг номи московда машҳур, қримда ҳордиқ чиқаради, русия бойларидан дўстлари бор.туркистонни улуғлашни истайди, миллатпарастлик туйғулари уйғониб бораётган шахс.гар хазина бўлса туркистон, калит эрур шуаро тили!» дейди.унинг хизматкори насриддинда шеъриятга иштиёғи борлигини кўради, унга бир достон ёзишни буюриб: «на ишқнома, на бир жангнома, битажаксан «туркистоннома!» дейди. ҳа туркистонни озод кўрмоқ ўша …

учун, жўраларига яхшилик қиламан деб, касал ҳўкиз ўрнига жувоз бўйинтуруғини бўйнига илиб бир ошлик ёғ чиқариб, ўзига бир умр «ҳўкиз» лақабини орттириб олганини эсланг), дўлвор йигитни ўзбек халқининг типик вакили сифатида тасвирлаш ният қилинган. воқеалар хiх аср охири-хх аср биринчи чорагида юз беради.бу давр ўзбек халқи тарихида оламшумул воқеалар юз берган давр эди.озодлик учун кўтарилган халқ қўзғолонлари (1998 йил андижон қўзғалони, 1916 йил жиззах қўзғалони), жадидчилик ҳаракатини туғилиши, тарихда ўзбекистон республикасининг пайдо бўлиши!-буларнинг бари ўзининг ижтимоий моҳияти билан халқ ҳаётида мутлақо янги ҳодисалар эди.асар қаҳрамони насриддин «туркистоннома» достони ёзиш умидида ана ўша воқеалар орасидан ўтади.. савол:-«ҳаётбахш таъсирлар» номли мақолангизда: «александр сергеевич пушкин ўз ижодида бизга замонавийликни акс эттирмоқ учун тарих йўлларидан қандай фойдаланиш кераклигини ўргатди», деб ёзгансиз.асар ёзишда турли тарихий анъаналар, услублар таъсирини кузатиш чиндан ҳам жуда қизиқ манзараларни ҳосил қилади.ўша сўзларингизни батафсилроқ шарҳлаб беролмайсизми? жавоб:- жоним билан. одатда, муаллиф асарни ёзишга киришаётган пайтда, бўлажак асарини хаёлан тасаввур этиб шунга …

иб яшайсан.дунёнинг кенглиги-ю, инсон қалбининг чексизлигидан ҳайратларга тушасан. «боқий дунё» шеърий романини ёзишга киришар эканман, халқимиз ҳаётидаги шундай суронли замонларни тасвирлашни орзу қилдим.табиийки, эпик асарларни мутолаа қилибгина қолмай, ҳатто улар таржимасига қўл урдим.бу ўринда уч эпосни -қадимги ҳинд эпоси «ромаяна»ни ва қорақалпоқ эпоси «шаҳриёр» ва «маспошшо»ларни эслаб ўтмоқ жоиздир.. романбоп эпиклик поэтик жиҳатдан аъло даражада тадқиқ этилган ушбу халқ дурдоналари мен учун катта мактаб вазифасини ўтади.таржима жараёни асносида бевосита эпос қаҳрамонлари-ҳам романинг, ҳам ситанинг, шаҳриёр, унинг синглиси анжим, маспошшо, ойпарчаларнинг драматизмга тўла ҳаётларини қайта бошдан кечиргандай бўлдим, бу нарса қаҳрамонлар қалбидаги тебранишларни ҳам, эпосларнинг тирик бир организм янглиғ томир уришларини ҳам кузатиш имконини берди. а.с.пушкиннинг «евгений онегин» шеърий романи ҳамиша иш столим устида туради.шоир дўсти вяземскийга 1823 йил 4 ноябрда- «евгений онегин» шу йили ёзила бошлаганди,- йўллаган мактубида роман ҳақида тўхталиб бундай деганди: «мен роман битаётганим йўқ, балки шеърий роман (такид бизники-м.а.) ёзмоқдаман, (буларнинг орасида) ер билан осмонча фарқ бор. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "шеърий роман ва маҳорат"

1662586310.doc шеърий роман ва мащорат шеърий роман ва маҳорат савол: - мен ўзбек адабиётида шеърий роман жанри ривожи, маҳорат масалалари бўйича, умуман, унинг адабиётимиздаги ўрни борасида изланишлар олиб бораман. сиз 1969-1979 йиллар давомида «боқий дунё» шеърий романи устида ўн йил меҳнат қилдингиз. ёзувчилар уюшмасида бўлиб ўтган қизғин муҳокамалардан кейин шеърий роман тўлалигича «шарқ юлдизи» журналида эълон этилди, 1981 йилда китоб ҳолида босилиб чиқди. қизиқиб кўрдим: асар ҳақида б.қосимов, м.юнусов, о.тоғаев, а.каттабеков, у.ўлжабоев, в.оскоцкий, й.солижонов, п.шермуҳаммедов, п.харт каби таниқли олимлар мақолалар ёзишган, тошкент ва москвада жаъми ўн олтита мақола ўзбек ва рус тилларида эълон қилинибди. шеърий роман ўзбек (икки марта) ва рус тилларида умумий ҳисобда қирқ минг нус...

Формат DOC, 73,0 КБ. Чтобы скачать "шеърий роман ва маҳорат", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: шеърий роман ва маҳорат DOC Бесплатная загрузка Telegram