тарих ва роман

DOC 113,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662757449.doc тарих ва роман тарих ва роман reja: 1. badiiy asarlarda o’tmishning aks etishi. 2. roman-tarixning tiniq oynasidir. 3. roman falsafasi. тарихни тунги осмон, ундаги юлдузларни нурли сиймоларига менгаш мумкин. юлдузлар тун осмонининг кўрки, файз-таровати. юлдузли тун ҳамма ерда бор. аммо ёрқин сиймоларга бой тарих ҳамма халқда ҳам топилавермайди. чиндан ҳам, тархимиз қадимий бой. тарих китобларимиз ҳам жуда кўп. машҳур сиймолар-подшолар, набийлар, валийлар, олимлар, санъаткорлар, адиблар ҳақида кўплаб тарих китоблари битилган. профессор бегали қосимов «улуғ салтанат сирлари» мақоласида: «соҳибқирон ҳазратларининг 660 йиллик тўйлари кунларида матбуотда бир маълумотга кўзим тушган эди. у киши ҳақида ғарбда 400, шарқда 900 дан ортиқ асар ёзилган экан»,-дея қизиқарли маълумотга диққатимизни жалб этади. («халқ сўзи» газетаси, 2003 йил, 18 март). мирзо улуғбек, заҳриддин бобур, хусайн бойқаро сингари подшолар, форобий, беруний, абу али ибн сино, маҳмуд замаҳшарий сингари олимлар, аҳмад яссавий, абдухолиқ ғиждувоний, баҳлуддин нақшбанд, хўжа аҳрор валий, машҳур термизий, насафий, шошийлар ҳақида қанчадан-қанча асарлар яратилмаган дейсиз?! …

шневеррдининг «бўри изидан», «санжар ботир», с. калмикоровнинг «қуръон ва маузер», н. никитнинг «воқеа қўқонда бўлган эди», комил икромовнинг «маҳмуд дорбоз» сингари асарлари яратилди, тарғиб-ташвиқ қилинди. бу асарларда воқеа-ҳодисалар коммунистик мафкурага мослаб ёзилган ёҳуд тарих ва ўтмиш сиймолар характери сохта, бузиб тасвирланган эди. хоразм маъмун академиясининг катта илмий ходими матназар абдулҳаким «тазарру ёхуд комил икромовнинг «маҳмуд дорбоз» қиссаси ҳақида айрим мулоҳазалар» («ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетаси, 2003 йил, 16 май) мақоласида қуйидагиларни ёзади: «махмуд дорбоз» асари маълум даврда ёзувчиларимиз ўйл қўйган хатолардан гувоҳлик берувчи тарихий бир ҳужжат сифатида ҳам аҳамиятлидир. чунки «маҳмуд дорбоз» қиссасининг ҳақиқий паҳлавон маҳмуд ҳазаратлари шахсига дахли йўқ эканлигини бугун ҳаммабилади. шу маънода ҳам бу ва бу қабилдаги сарларнинг ҳозир тишлари тушган, тирноқлари тўкилган, бинобарин, энди улар ҳам хавфли эмас». коммунистик мафкура, шўро сиёсати ўтмишнинг ишонарли ҳужжатларини зинҳор ошкор илмади. натижада, чин тарих асарлари ўрнини ҳақиқатга хилоф, сохталикларга сероб бадиий асарлар эгаллади. халқ ўтмиши, ҳақиқий тарихни билувчилар таъқиб …

ни xiii-xiv асарларнинг буюк шоири ҳиндистонлик амир хусрав деҳлавий (1253-13250 ёзган. «эъжози хусравий» деб аталган бу асар 3 жилддан иборат бўлиб, насрий ижодга доир бир неча минг санъатларни (усулларни) ўз ичига олади». бу «бир неча минг санъатлар» тарихий, мемуар, этнографик, сафарнома, ҳасби хол сингари асарларга ҳам таалуқли бўлган. муҳими, мумтоз фанимизда насрий асарлар умумлаша хусусиятга эга бўлган. яъни битта асар ҳам тарих, ҳам сафарнома, ҳам ҳасби ҳол, тазкира, ҳам элшунослик мақомини ўзида акс эттирган. фикримизнинг ёрқин мисоли «бобурнома»дир. лекин шарафиддин али яздий, ибн арабшоҳ, хондамир, абдураззоқ кирмоний каби муаррихлар асарлари ҳам бадиий санъатлар билан гўзаллаштирилган, эстетик қадрият даражасига кўтарилган эди. шарафиддин али язбдий темур аскарларининг ҳинд жангчилари қарши мардонавор хатти-ҳаракатини тиниқ ўхшатиш орқали эди: «ҳиндустон диловарлари туриб мардоналик кўрсатур эрдилар. аммо чибиннинг на тоқати бўлғайким, пил қошинда турғай ё кийик шерга муқобала бўғай» (207-бет). ибн арабшоҳ «амир темур тарихи» асарида сулотн боязид хазинасидан олинган ситора-қимматбаҳо ашёлар устига ташланадиган ёпинчиқни бундай …

лар рабғузий, алишер навоий, бобурларнинг диний асарлари, тазкирлалари чоп этиладики, маънавий ҳаётимиздаги бўшлик тўлдирилди. аҳмад яссавий, абдуҳолиқ ғиждувоний, баҳуддин нақшбанд, хожа аҳрор валий сингари этилдики, бу ҳам халқ руҳиятини бойитди. бадиий адабиётда тарихий шахслар характери кўп. муҳими, хўб яратиладиган бўлиб қолди. 2002 йилнинг ўзида бешта тарихий асар яратилди. ўзбек китобхони саъдулла сиёевнинг «яссавийнинг сўнгги сафари», муҳаммад алининг «улуғ салтанат», ражаббой рауповнинг «устун», олимжон холдорнинг «миркомилбой», қўзи давлатнинг «хусумат» романларини ўқиди. ёзувчи улуғбек ҳамдамнинг ҳозирги кун ҳақидаги «мувозанат» романи ҳам зўр қизиқиш билан қарши олинди. тарихий мавзудаги янги асарларнинг орасида теша тегмаган ёхуд авваллари қаламга олинмаганлари йўқ, ҳисоби. аҳмад яссавий ва амир темур-олмашумул сиймолар. бирлари ҳақида тўққиз, иккинчилари тўғрисида етти асардан буён илмий, бадиий асарлар яратилмоқда. саъдулла сиёев ва муҳаммад али била-кўра туриб зиммаларига жиддий маъсулиятни олдилар: яссавийшунослик, темуршуносликнинг ҳай ва қаййумлик жўш уриб турган майдонига дадил қадам –ўйдилар. иккинчидан ҳар икки ёзувчи томирларида оқаётган қонда яссавийу темурдан ўтган яқинлик, қариндошлик …

омилбой ҳақида бевосита қуйидагиларни ёзган эди. «калвак махсумдан хат. тошпўлат тажанг номлиғ ҳарамзодаларнинг куцфри баёнида»: «аммо у гўдагим тўққиз ёшда шеър ижод айлаб ағниёни ҳақорат қилибдур, албатта тавба қилса аз жиҳати сағрлиғи мақбул бўлғай». «чичора» тахаллуси билан «қимзил ўзбекистон» газетасининг 1925 йил 7 июнида босилган мақолага таҳрирят қуйидаги изоҳни берган: «шоир чўлпон тўққиз ёшида уламоларни ва андижонлик миркомилбойни зиқна ва золимлигини танқид қилиб газетага шеър ёзган экан. муаллиф шунга шама қиляпти». миркомилбой ҳақида халқ орасида қўшиқ пайдо бўлганлиги, ёзувчи хуршид дўстмуҳаммад 1996 йилда миркомилбой ҳақида «қазо бўлган намоз» тарихий ҳикоя ёзганлиги ҳам маълум. ниҳоят, ўтган асрда қўқон, бухоро, бухоро, хоразм хонлигининг сўнгги ҳукмронлари худоёрхон, амир олимхон, исфандиёр, саид абдулло ва уларнинг авлод-аждодлари ҳақида ўп ёзилди. сўнгги хонлар, хонзодалар тақдирига қизиқиш ҳамон кучли. ёзувчи қўзи давлат «хусумат» романида муҳаммад рахимхон феруз фарзандлари исфандиёр, айниқса, тахтда озгина муддат омонатгина ўтирган саид абдулло ва унинг фарзандлари, яқин хешларнинг фожиавий тақдирлари ҳақида ёзган. хуллас, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тарих ва роман"

1662757449.doc тарих ва роман тарих ва роман reja: 1. badiiy asarlarda o’tmishning aks etishi. 2. roman-tarixning tiniq oynasidir. 3. roman falsafasi. тарихни тунги осмон, ундаги юлдузларни нурли сиймоларига менгаш мумкин. юлдузлар тун осмонининг кўрки, файз-таровати. юлдузли тун ҳамма ерда бор. аммо ёрқин сиймоларга бой тарих ҳамма халқда ҳам топилавермайди. чиндан ҳам, тархимиз қадимий бой. тарих китобларимиз ҳам жуда кўп. машҳур сиймолар-подшолар, набийлар, валийлар, олимлар, санъаткорлар, адиблар ҳақида кўплаб тарих китоблари битилган. профессор бегали қосимов «улуғ салтанат сирлари» мақоласида: «соҳибқирон ҳазратларининг 660 йиллик тўйлари кунларида матбуотда бир маълумотга кўзим тушган эди. у киши ҳақида ғарбда 400, шарқда 900 дан ортиқ асар ёзилган экан»,-дея қизиқарли маълумотга ди...

Формат DOC, 113,5 КБ. Чтобы скачать "тарих ва роман", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тарих ва роман DOC Бесплатная загрузка Telegram